Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Heelkundige zorgontvanger
VMV 4: heelkunde 1
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Orthopedie en traumatologie
gewrichtsprothesen
Wat? / oorzaken? soorten Prothese
knieprothese - Knie à 2 botstukken, à patellofemorale artrose: beperkt tot patellofemoraal - Kraakbeenschade te groot à knieprothese overwegen,
uiteindend bekleed met compartiment, het gevolg v. knieschijfbreuk of aangeboren beschadiging gepaard met erge pijn niet reageert op niet-
kraakbeen. Raakt v. abnormaliteit van dit gewricht. operatieve behandeling.
gewrichtsopp à femororibiale artrose: gewricht tussen dijbeen en onderbeen. - Fixatie prothesemateriaal à biologisch of beencement
beschadigd, sprake v. Gewricht aangetast zijn of alleen 1 compartiment. gebeuren. Alle ligamenten, uitzondering voorste kruisband
slijtage à artrose - Binnenste deel femorotibiaal gewricht à O-been behouden
genoemd. - Buitenste deel femorotibiaal compartiment à gevolge v. - Verwikkeling à infectie, 2de complicatie: extra botvorming
- Na plaatsing TKP à pt X-been. à gewrichtsstijfheid optreden. Lange termijn à kunstknie
direct weer stappen met Alle 3 compartimenten aangetast spreekt men v. panatrosis of loskomen à nieuwe prothese. Kan ook ontwrichten. Zenuw-
hulpmiddel tricompartimentele artrose en bloedvatletsels à zeldzaam. Risico op DVT
Heupprothese Mogelijke oorzaken (niet)-Gemencenteerde totale heupartroplastieken of -prothesen, - Totale heupprothese: versleten heupkop verwijderd,
coxartrose à overgewicht, of combo v. beide kraakbeen uit kom gefreesd. Uitgefreesde kom à
doorbloedingsstoornissen v. - Jongere ptà resurfacing heupprothese à goed alternatief. kunststoffen geplaatst. Versleten heupkop vervangen door
heupkop, Aangetaste bot en kraakbeen verwijderd v. heupkop v. metalen kop met steel à femur geplaatst. Gecementeerde
doorbloedingsstoornissen v. acetabulum en bedekt door metalen prothesestuk. THP à kom als steel met botcement verankerd.
heupkop. - Ongecementeerde THP à kom en kop met steel niet met
cement, maar kom en steel met kop zo vast mogelijk in bot
ingeklemd.
- Verwikkelingen: botvorming met pijn en gewrichtsstijfheid
als gevolg. Ontwrichting met pijn en been is korter.
Heupkop à totale anethesie in kom worden getrokken
schouderprothese Artroseà aantasting v. - Belangrijke scheur in rotator cuffpezen: niet-anatomische Totale schouderprotheseà beschadigde gewrichtopp v. kop en
kraakbeen v. humeruskop omgekeerde schouderprothese kom vervangen. Humeruskop afgezaagd à metalen steel in
en/of gewrichtskom. - Hemi-artroplastie à humeruskop vervangen. Resurfacing humerus geplaatst. Kom v. schoudergewricht het kraakbeen
Abnormale wrijvingà pijn, prothese enkel kraakbeen thv humeruskop vervangen zonder verwijderd met dun laagje bot, metalen plaatje een kom in
zwelling en vaak kop weggehaald. Kraakbeen v. kom vervangen. polyethyleen geplaatst.
bewegingsbeperking.
Diagnoseà röntgenfoto. CT-
scan à operatie overwogen
VMV 4: heelkunde 2
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Letsels van de extremiteiten
Contusie Kneuzing
Distorsie Verstuiking
Fractuur Botbreuk
Luxatie Ontwrichting
Pees spierscheur
Fracturen
- Traumatisch
o Geweldsinwerking (bv auto-ongeval)
- Pathologisch
o Door zwakte van bot (osteoporose, tumoren)
- Stressfractuur
o Continue zware belasting
Osteoporose:
- Botverlies en microarchitecturele veranderingen in het bot.
o Groter risico op fracturen
o Botverlies
Ø Sterke toename in afbraak
Ø Afname in aanmaak
Ø Menopauze: sterke veranderingen
- Botmineraaldichtheid kan gemeten worden via botdensitometrie.
- Wat neem je? Kalk, steovit,…
Risicofactoren:
- leeftijd en geslacht;
- positieve familieanamnese;
- premature menopauze (< 45 jaar), langdurige amenorroe;
- langdurig gebruik van corticosteroïden;
- roken, alcoholgebruik;
- immobiliteit;
- te weinig calcium- en/of vitamine-D-inname;
- laag lichaamsgewicht;
- hyperparathyroïdie, syndroom van Cushing, hyperthyroïdie
- zeldzame erfelijke afwijkingen
types fracturen Klachten
≠ soorten indelingen - Zekerheidstekenen
- Eenvoudig / meerdere delen o Abnormale stand
- Open / gesloten o Crepitatie
- Verplaatst / niet verplaatst o Abnormale beweeglijkheid
- Lokalisatie o Bot doorheen wond
- Specifiek bij kinderen - Waarschijnlijkheidstekenen
o Greenstick o Ecchymose: blauw zien
§ waarbij er aan één zijde van het bot wat buiging is; o Zwelling
torusfractuur (buckle fractuur) of een incomplete fractuur o Functio laesa
waarbij een ‘buckle’ (gesp) van de cortex ontstaat o Lokale drukpijn
o Torusfractuur
o Groeischijfbreuk
VMV 4: heelkunde 3
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Fractuurheling
- Gericht de integriteit v. bot herstellen. Voldaan aan 3 voorwaarden.
o Vascularisatie v. fragmenten moeten voldoende zijn
o Cellen aanwezig zijn die bot kunnen vormen
o Voldoende mechanische stabiliteit zijn
- primaire of directe botheling: groeien fragmenten terug aan elkaar door uitgroei v. haverse
kanalen vanuit ene fragment in andere. Geen callusvorming
- voorwaarden: perfect anatomische respositie en absolute stabiliteit. Directe heling niet zichtbaar
op RX en verloopt trager dan indirecte heling.
- Indirecte of secundaire botheling: verschillende vormen v. weefselherstel. Verloopt via vorming b.
callus.
- 4 fasen
1. Hematoomvorming
2. Ontstaan van zachte callus
3. Ontstaan van harde callus
4. Remodellering van bot
Hematoomvorming: na een fractuur zijn de regionale bloedvaten beschadigd en er ontstaat een hematoom.
Ontstaan van zachte callus: fagocyten beginnen met de opruiming van het hematoom en er ontstaat granulatieweefsel.
Fibroblasten en osteoblasten migreren in het fractuurgebied uit het nabijgelegen periost. Revascularisatie zorgt voor de
vorming van een fibreuze callus die de fractuur overbrugt. In deze fase wordt door middel van enchondrale verbening
spongieus bot gevormd.
Ontstaan van harde callus: osteoblasten en osteoclasten migreren naar de fractuurplaats en delen zich snel. Er ontstaat nu
harde, benige callus. Ter hoogte van de (voormalige) fractuur is een overmatige hoeveelheid callus aanwezig.
De laatste fase wordt gekenmerkt door remodellering van het bot en duurt een paar jaar. De overtollige callus wordt
afgebroken en het bot neemt zijn oorspronkelijke vorm weer aan
Behandeling van fracturen
- Reductie bij verplaatste fracturen
- Immobilisatie
o Conservatief
o Tractie om reduceren en reductie te behouden
o Open reductie met interne fixatie
- Open fractuur= urgentie!
Complicaties bij fracturen
Compartimentsyndroom
- Druk binnen compartiment hoger dan capillaire perfusiedruk
- à Lokale ischemie àonherstelbare weefselschade
o Oorzaak: te strakke verbanden, gipsverband, bloeding, oedeem, …
o De afgesloten ruimten bij fracturen van de lange pijpbeenderen zijn de spierloges,
waarin enkele spieren omsloten worden door fascia. Indien een compartimentsyndroom
meer dan 6 uur aanwezig is, dan zijn spieren en zenuwen lokaal onherroepelijk
beschadigd.
o pijn (veel meer uitgesproken dan verwacht bij het letsel en toenemend bij passief
strekken);
o pressure (druk te voelen bij palpatie);
o pulsaties blijven distaal aanwezig aangezien de capillaire perfusiedruk en niet de
arteriële druk overschreden wordt
- symptomen
VMV 4: heelkunde 4
Heelkundige zorgontvanger
VMV 4: heelkunde 1
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Orthopedie en traumatologie
gewrichtsprothesen
Wat? / oorzaken? soorten Prothese
knieprothese - Knie à 2 botstukken, à patellofemorale artrose: beperkt tot patellofemoraal - Kraakbeenschade te groot à knieprothese overwegen,
uiteindend bekleed met compartiment, het gevolg v. knieschijfbreuk of aangeboren beschadiging gepaard met erge pijn niet reageert op niet-
kraakbeen. Raakt v. abnormaliteit van dit gewricht. operatieve behandeling.
gewrichtsopp à femororibiale artrose: gewricht tussen dijbeen en onderbeen. - Fixatie prothesemateriaal à biologisch of beencement
beschadigd, sprake v. Gewricht aangetast zijn of alleen 1 compartiment. gebeuren. Alle ligamenten, uitzondering voorste kruisband
slijtage à artrose - Binnenste deel femorotibiaal gewricht à O-been behouden
genoemd. - Buitenste deel femorotibiaal compartiment à gevolge v. - Verwikkeling à infectie, 2de complicatie: extra botvorming
- Na plaatsing TKP à pt X-been. à gewrichtsstijfheid optreden. Lange termijn à kunstknie
direct weer stappen met Alle 3 compartimenten aangetast spreekt men v. panatrosis of loskomen à nieuwe prothese. Kan ook ontwrichten. Zenuw-
hulpmiddel tricompartimentele artrose en bloedvatletsels à zeldzaam. Risico op DVT
Heupprothese Mogelijke oorzaken (niet)-Gemencenteerde totale heupartroplastieken of -prothesen, - Totale heupprothese: versleten heupkop verwijderd,
coxartrose à overgewicht, of combo v. beide kraakbeen uit kom gefreesd. Uitgefreesde kom à
doorbloedingsstoornissen v. - Jongere ptà resurfacing heupprothese à goed alternatief. kunststoffen geplaatst. Versleten heupkop vervangen door
heupkop, Aangetaste bot en kraakbeen verwijderd v. heupkop v. metalen kop met steel à femur geplaatst. Gecementeerde
doorbloedingsstoornissen v. acetabulum en bedekt door metalen prothesestuk. THP à kom als steel met botcement verankerd.
heupkop. - Ongecementeerde THP à kom en kop met steel niet met
cement, maar kom en steel met kop zo vast mogelijk in bot
ingeklemd.
- Verwikkelingen: botvorming met pijn en gewrichtsstijfheid
als gevolg. Ontwrichting met pijn en been is korter.
Heupkop à totale anethesie in kom worden getrokken
schouderprothese Artroseà aantasting v. - Belangrijke scheur in rotator cuffpezen: niet-anatomische Totale schouderprotheseà beschadigde gewrichtopp v. kop en
kraakbeen v. humeruskop omgekeerde schouderprothese kom vervangen. Humeruskop afgezaagd à metalen steel in
en/of gewrichtskom. - Hemi-artroplastie à humeruskop vervangen. Resurfacing humerus geplaatst. Kom v. schoudergewricht het kraakbeen
Abnormale wrijvingà pijn, prothese enkel kraakbeen thv humeruskop vervangen zonder verwijderd met dun laagje bot, metalen plaatje een kom in
zwelling en vaak kop weggehaald. Kraakbeen v. kom vervangen. polyethyleen geplaatst.
bewegingsbeperking.
Diagnoseà röntgenfoto. CT-
scan à operatie overwogen
VMV 4: heelkunde 2
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Letsels van de extremiteiten
Contusie Kneuzing
Distorsie Verstuiking
Fractuur Botbreuk
Luxatie Ontwrichting
Pees spierscheur
Fracturen
- Traumatisch
o Geweldsinwerking (bv auto-ongeval)
- Pathologisch
o Door zwakte van bot (osteoporose, tumoren)
- Stressfractuur
o Continue zware belasting
Osteoporose:
- Botverlies en microarchitecturele veranderingen in het bot.
o Groter risico op fracturen
o Botverlies
Ø Sterke toename in afbraak
Ø Afname in aanmaak
Ø Menopauze: sterke veranderingen
- Botmineraaldichtheid kan gemeten worden via botdensitometrie.
- Wat neem je? Kalk, steovit,…
Risicofactoren:
- leeftijd en geslacht;
- positieve familieanamnese;
- premature menopauze (< 45 jaar), langdurige amenorroe;
- langdurig gebruik van corticosteroïden;
- roken, alcoholgebruik;
- immobiliteit;
- te weinig calcium- en/of vitamine-D-inname;
- laag lichaamsgewicht;
- hyperparathyroïdie, syndroom van Cushing, hyperthyroïdie
- zeldzame erfelijke afwijkingen
types fracturen Klachten
≠ soorten indelingen - Zekerheidstekenen
- Eenvoudig / meerdere delen o Abnormale stand
- Open / gesloten o Crepitatie
- Verplaatst / niet verplaatst o Abnormale beweeglijkheid
- Lokalisatie o Bot doorheen wond
- Specifiek bij kinderen - Waarschijnlijkheidstekenen
o Greenstick o Ecchymose: blauw zien
§ waarbij er aan één zijde van het bot wat buiging is; o Zwelling
torusfractuur (buckle fractuur) of een incomplete fractuur o Functio laesa
waarbij een ‘buckle’ (gesp) van de cortex ontstaat o Lokale drukpijn
o Torusfractuur
o Groeischijfbreuk
VMV 4: heelkunde 3
, Bachelor verpleegkunde: OLF 2
Fractuurheling
- Gericht de integriteit v. bot herstellen. Voldaan aan 3 voorwaarden.
o Vascularisatie v. fragmenten moeten voldoende zijn
o Cellen aanwezig zijn die bot kunnen vormen
o Voldoende mechanische stabiliteit zijn
- primaire of directe botheling: groeien fragmenten terug aan elkaar door uitgroei v. haverse
kanalen vanuit ene fragment in andere. Geen callusvorming
- voorwaarden: perfect anatomische respositie en absolute stabiliteit. Directe heling niet zichtbaar
op RX en verloopt trager dan indirecte heling.
- Indirecte of secundaire botheling: verschillende vormen v. weefselherstel. Verloopt via vorming b.
callus.
- 4 fasen
1. Hematoomvorming
2. Ontstaan van zachte callus
3. Ontstaan van harde callus
4. Remodellering van bot
Hematoomvorming: na een fractuur zijn de regionale bloedvaten beschadigd en er ontstaat een hematoom.
Ontstaan van zachte callus: fagocyten beginnen met de opruiming van het hematoom en er ontstaat granulatieweefsel.
Fibroblasten en osteoblasten migreren in het fractuurgebied uit het nabijgelegen periost. Revascularisatie zorgt voor de
vorming van een fibreuze callus die de fractuur overbrugt. In deze fase wordt door middel van enchondrale verbening
spongieus bot gevormd.
Ontstaan van harde callus: osteoblasten en osteoclasten migreren naar de fractuurplaats en delen zich snel. Er ontstaat nu
harde, benige callus. Ter hoogte van de (voormalige) fractuur is een overmatige hoeveelheid callus aanwezig.
De laatste fase wordt gekenmerkt door remodellering van het bot en duurt een paar jaar. De overtollige callus wordt
afgebroken en het bot neemt zijn oorspronkelijke vorm weer aan
Behandeling van fracturen
- Reductie bij verplaatste fracturen
- Immobilisatie
o Conservatief
o Tractie om reduceren en reductie te behouden
o Open reductie met interne fixatie
- Open fractuur= urgentie!
Complicaties bij fracturen
Compartimentsyndroom
- Druk binnen compartiment hoger dan capillaire perfusiedruk
- à Lokale ischemie àonherstelbare weefselschade
o Oorzaak: te strakke verbanden, gipsverband, bloeding, oedeem, …
o De afgesloten ruimten bij fracturen van de lange pijpbeenderen zijn de spierloges,
waarin enkele spieren omsloten worden door fascia. Indien een compartimentsyndroom
meer dan 6 uur aanwezig is, dan zijn spieren en zenuwen lokaal onherroepelijk
beschadigd.
o pijn (veel meer uitgesproken dan verwacht bij het letsel en toenemend bij passief
strekken);
o pressure (druk te voelen bij palpatie);
o pulsaties blijven distaal aanwezig aangezien de capillaire perfusiedruk en niet de
arteriële druk overschreden wordt
- symptomen
VMV 4: heelkunde 4
