Hoofdstuk 2: orthopedie en traumatologie
1. Gewrichtsproblemen
Artrose= Artritis, (osteo-artritis, OA)
Degeneratieve verandering in het gewricht (kraakbeen, maar ook bot, synovium, ligamenten…)
-itis = inflammatie?
Complexe pathofysiologie
Deels biomechanisch ‘slijtage’
Symptomen: bewegingspijn, gewrichtsstijfheid
Risicofactoren: leeftijd, overbelasting
Artrose kan niet genezen worden. De behandeling is
symptomatisch en in de eerste plaats niet heelkundig.
1.1. Knieprothese
De knie bestaat uit 2 botstukken waarvan de uiteinden bekleed zijn met kraakbeen, raakt dit kraakbeen van het
gewrichtsoppervlak beschadigt = slijtage/ artrose
Patellofemorale artrose: artrose van het knieschijfgewricht alleen
artrose die beperkt is tot het patellofemoraal compartiment is het gevolg van knieschijfbreuk of een aangeboren
abnormaliteit van dit gewricht (dysplasie)
Femorotibiale artrose: artrose van het gewricht tussen dijbeen en onderbeen, gans gewricht aangetast of
1compartiment
artrose van het binnenste deel van het femorotibiaal gewricht door O been komt vaak voor en kan reeds van het
40ste levensjaar klachten veroorzaken. Artrose van het buitenste femorotibiaal compartiment ten gevolge van X been
komt minder voor.
Panartrosis/ tricompartimentele artrose: wanneer alle drie de compartimenten van de knie aangetast zijn
Als de kraakbeenschade groot is knieprothese wanneer beschadiging gepaard gaat met erge pijn
Types
- Unicompartimenteel (unicondylaire) prothese: wanneer de artrose beperkt is tot 1 compartiment van het
femorotibiaal gewricht
- Femoropatellair prothese: geval van een geïsoleerde artrose van het gewricht
- Totale knieprothese : wanneer het kniegewricht in alle 3 de compartimenten is aangetast
Resurfacing van de botuiteinden met componenten uit
metaal en kunststof. Een TKP bestaat uit 3 delen: een
femorale component, een tibiale component deel (met
kunststof meniscus) en een patellaire component.
De fixatie vh prothesemateriaal kan biologisch (botgroei in
prothese) of met beencement.
Complicaties: Pijn, Infectie (1%), Diepe veneuze trombose
(DVT), Extra botvorming rond de kunstknie:
bewegingsbeperking, Loosening na 10-15 jaar
Letsel n. peroneus dropvoet
, 1.2. Heupprothese
Oorzaak coxartrose onbekend. Pt komt na middelbare leeftijd met klachten. Vrouwen meer.
Oorzaken: overgewicht, slechte stand genezen fracturen die in heupkop- kom doorlopen, doorbloedingsstoornissen
van de heupkop.
Wanneer alle andere maatregelen falen indicatie voor kunstheup
Soorten
Totale heupprothese
Versleten heupkop wordt verwijderd en eventuele resten van kraakbeen worden uit de kom gefreesd. In de
gefreesde kom kunststoffen kom. Versleten heupkom metalen kop met een steel die in femur wordt
geplaatst.
Gecementeerd THP
Zowel kom als steel met botcement aan het bot verankerd
Niet gecementeerd THP
Kom en kop worden met steel niet met cement vastgezet maar worden de kom en steel met kop zo vast
mogelijk in bot geklemd.
Bij jongere pt resurfacing heupprothese, enkel aangetast bot en kraakbeen wordt verwijderd van de heupkop en
van het acetabulum en bedekt door metalen prothesestuk. Hierbij zijn femurkop en hals gespaard.
Complicaties: infectie waarbij THP moet verwijderd worden, botvorming rond nieuwe heupgewricht met pijn en
stijfheid als gevolg, ontwrichting 1ste week na operatie ( onder totale anesthesie terug in kom), DVT, mechanische
ontlasting ( nieuwe plaatsing mogelijk)
1.3. Schouderprothese
Bij artrose van de schouder is er een aantasting vh kraakbeen van de humeruskop en of de gewrichtskop op de
scapula.
Symptomen: pijn, zwelling, bewegingsbeperking
Diagnose: röntgenfoto, CT-scan als operatie overwogen wordt ter evaluatie vn bot en omgevende pezen
Totale schouderprothese
De beschadigde gewrichtsoppervlakken worden van de kop en de kom vervangen door implantaten.
Humeruskop wordt afgezaagd waarbij metalen steel in humerus wordt geplaatst met een kop erop. In de
kom kraakbeen verwijderd samen met dun laag bot waar een metalen plaatje met kop wordt geplaatst.
Niet anatomische omgekeerde schouderprothese
Prothese die ontwikkelt is voor mensen die naast probleem van artrose ook een scheur hebben in de rotator
cuffpezen
Hemi-artroplastie
Enkel humeruskop wordt vervangen
Resurfacing prothese
Enkel kraakbeen thv de humeruskop vervangen zonder dat de kop wordt weggehaald
2. Fracturen
Elk bot kan breken als de inwerkende krachten op bot de elasticiteit van het bot overstijgen
Breuken zijn gevolg van geweldswerking: auto ongeval, fietsongeval. Of zwakte: osteoporose of tumoren
Stressfacturen: bij militairen en duursporters door continue zware belasting thv middenvoetsbeentjes, benen
1. Gewrichtsproblemen
Artrose= Artritis, (osteo-artritis, OA)
Degeneratieve verandering in het gewricht (kraakbeen, maar ook bot, synovium, ligamenten…)
-itis = inflammatie?
Complexe pathofysiologie
Deels biomechanisch ‘slijtage’
Symptomen: bewegingspijn, gewrichtsstijfheid
Risicofactoren: leeftijd, overbelasting
Artrose kan niet genezen worden. De behandeling is
symptomatisch en in de eerste plaats niet heelkundig.
1.1. Knieprothese
De knie bestaat uit 2 botstukken waarvan de uiteinden bekleed zijn met kraakbeen, raakt dit kraakbeen van het
gewrichtsoppervlak beschadigt = slijtage/ artrose
Patellofemorale artrose: artrose van het knieschijfgewricht alleen
artrose die beperkt is tot het patellofemoraal compartiment is het gevolg van knieschijfbreuk of een aangeboren
abnormaliteit van dit gewricht (dysplasie)
Femorotibiale artrose: artrose van het gewricht tussen dijbeen en onderbeen, gans gewricht aangetast of
1compartiment
artrose van het binnenste deel van het femorotibiaal gewricht door O been komt vaak voor en kan reeds van het
40ste levensjaar klachten veroorzaken. Artrose van het buitenste femorotibiaal compartiment ten gevolge van X been
komt minder voor.
Panartrosis/ tricompartimentele artrose: wanneer alle drie de compartimenten van de knie aangetast zijn
Als de kraakbeenschade groot is knieprothese wanneer beschadiging gepaard gaat met erge pijn
Types
- Unicompartimenteel (unicondylaire) prothese: wanneer de artrose beperkt is tot 1 compartiment van het
femorotibiaal gewricht
- Femoropatellair prothese: geval van een geïsoleerde artrose van het gewricht
- Totale knieprothese : wanneer het kniegewricht in alle 3 de compartimenten is aangetast
Resurfacing van de botuiteinden met componenten uit
metaal en kunststof. Een TKP bestaat uit 3 delen: een
femorale component, een tibiale component deel (met
kunststof meniscus) en een patellaire component.
De fixatie vh prothesemateriaal kan biologisch (botgroei in
prothese) of met beencement.
Complicaties: Pijn, Infectie (1%), Diepe veneuze trombose
(DVT), Extra botvorming rond de kunstknie:
bewegingsbeperking, Loosening na 10-15 jaar
Letsel n. peroneus dropvoet
, 1.2. Heupprothese
Oorzaak coxartrose onbekend. Pt komt na middelbare leeftijd met klachten. Vrouwen meer.
Oorzaken: overgewicht, slechte stand genezen fracturen die in heupkop- kom doorlopen, doorbloedingsstoornissen
van de heupkop.
Wanneer alle andere maatregelen falen indicatie voor kunstheup
Soorten
Totale heupprothese
Versleten heupkop wordt verwijderd en eventuele resten van kraakbeen worden uit de kom gefreesd. In de
gefreesde kom kunststoffen kom. Versleten heupkom metalen kop met een steel die in femur wordt
geplaatst.
Gecementeerd THP
Zowel kom als steel met botcement aan het bot verankerd
Niet gecementeerd THP
Kom en kop worden met steel niet met cement vastgezet maar worden de kom en steel met kop zo vast
mogelijk in bot geklemd.
Bij jongere pt resurfacing heupprothese, enkel aangetast bot en kraakbeen wordt verwijderd van de heupkop en
van het acetabulum en bedekt door metalen prothesestuk. Hierbij zijn femurkop en hals gespaard.
Complicaties: infectie waarbij THP moet verwijderd worden, botvorming rond nieuwe heupgewricht met pijn en
stijfheid als gevolg, ontwrichting 1ste week na operatie ( onder totale anesthesie terug in kom), DVT, mechanische
ontlasting ( nieuwe plaatsing mogelijk)
1.3. Schouderprothese
Bij artrose van de schouder is er een aantasting vh kraakbeen van de humeruskop en of de gewrichtskop op de
scapula.
Symptomen: pijn, zwelling, bewegingsbeperking
Diagnose: röntgenfoto, CT-scan als operatie overwogen wordt ter evaluatie vn bot en omgevende pezen
Totale schouderprothese
De beschadigde gewrichtsoppervlakken worden van de kop en de kom vervangen door implantaten.
Humeruskop wordt afgezaagd waarbij metalen steel in humerus wordt geplaatst met een kop erop. In de
kom kraakbeen verwijderd samen met dun laag bot waar een metalen plaatje met kop wordt geplaatst.
Niet anatomische omgekeerde schouderprothese
Prothese die ontwikkelt is voor mensen die naast probleem van artrose ook een scheur hebben in de rotator
cuffpezen
Hemi-artroplastie
Enkel humeruskop wordt vervangen
Resurfacing prothese
Enkel kraakbeen thv de humeruskop vervangen zonder dat de kop wordt weggehaald
2. Fracturen
Elk bot kan breken als de inwerkende krachten op bot de elasticiteit van het bot overstijgen
Breuken zijn gevolg van geweldswerking: auto ongeval, fietsongeval. Of zwakte: osteoporose of tumoren
Stressfacturen: bij militairen en duursporters door continue zware belasting thv middenvoetsbeentjes, benen
