Samenvatting gezondheidsleer

Samenvatting gezondheidsleer
1. Inleiding




-
- Hoe handhygiëne?
o Heel belangrijk
o Veel infectieziekten worden veroorzaakt door een niet goede ontsmetting van de
handen

- De impact en gevolgen van zorginfecties
o Zorginfecties kunnen oorzaak zijn van:
 Een verlening van het verblijf in een gezondheidsvoorziening
 Een langdurige invaliditeit
 Een verhoogde mortaliteit (meer doden – in België – dan door
verkeersongevallen)
 Verhoogde, suplementaire kosten
 Hoge persoonlijke kosten

- Ziekte van Lyme
o Als je gaat sporten in bosachtige omgevingen
- Voedsel intoxicatie




1

,2. Lichaamshygiëne & levenswijze
2.1. Huidverzorging
- Structuur v/d huid = 3 lagen
o Opperhuid (keratinocyten, melanocyten) (boevenaan)
o Lederhuid (zweetklieren 6, talgklieren 5, zenuweind-organen, bloedvaten, ..)
o Subcutaan weefsel
 Belangrijk omdat als je veel in water zit  opperhuid afbreken en meer
kans op infecties en overbrengen van dingen
- De keratinocyten produceren een ondoorlaatbare laag van keratine: de hoornlaag of
stratum corneum, met een lipoïdische laag (huidsmeer of talg)

- Principes van huidverzorging
o Micro-organismen van de huid zullen zich in huidsmeer vermenigvuldigen
(voornamelijk bij zweten) => ongemakkelijke geurtjes
o Nood aan een goede persoonlijke hygiëne, bad of douche (Opgelet: bad in te
warm water of met gebruik van een agressieve zeep  verwijderen van
huidsmeer  droge huid)
 Huid volledig aangetast bij veel douchen
o  Vermijd te lang baden
o  Gebruik een neutrale, bij voorkeur niet-geparfumeerde zeep (cave allergie)
o  Producten op oliebasis en nadien bodylotion gebruiken
o  Zwemmers ervaren niet zelden huidproblemen
o Bescherming tegen zon (zonnebrandcrème (factor 50), zonnepet of kledij) of
tegen kou (aangepaste kledij, groot deel van de warmte gaat via hoofd verloren)
 Aantal melanonen zijn grootste doodsoorzaak bij jonge mannen

2.2. Voethygiëne
- Specifiek probleem van de voeten: vochtigheid  schimmelinfecties (“atleetvoet”,
zwemmerseczeem) => goede kledij om geen wrijving te hebben
- Preventie:
o  Zuurtegraad van de huid behouden (te veel wassen, te veel zeep)
o  Aangepaste schoenen met verluchting
o  Zweetabsorberende kousen (katoen)
o  Goede hygiëne (goed drogen na wassen, ook tussen de tenen)

2.3. Sportuitrusting
- Sportkledij: moet afkoeling vermijden (!onderkant van de rug, uitstekende
lichaamsdelen, zoals de knieën) maar ook een overschot aan warmte moet afgevoerd
worden
- Goed gepast om wrijving te vermijden (schaaf- en schuurwondes)
- Regenkledij: mag verdamping van zweet niet belemmeren

- Beschermingsmateriaal:
o Bescherming tegen trauma
o Ook tegen tekenbeten bij activiteiten in bosomgeving (zie Lyme disease)
- Sportschoenen, kousen: zie voethygiëne



2

,2.4. Tandhygiëne

- In de mond komen er veel (onschadelijke) bacteriën voor (mondflora)
- Ze hopen zich op op het tandglazuur (ze voeden zich met suiker, etensresten), op rand
van het tandvlees en tussen de tanden  tandplak gevormd (biofilm gaat er enkel
elektrisch af = laagje bacteriën)
- Indien dit niet op tijd wordt verwijderd door poetsen  tandsteen gevormd
- Gevolgen:
o  Tanden zien er gelig uit
o  Slechte adem
o  Aantasting tandvlees met mogelijkheid tot ontstekingen
o  Cariesvorming

- Preventie: Tanden poetsen (bij voorkeur elektrisch), flossen, niet te veel suikers eten
- Slechte mondhygiëne kan veroorzaker zijn van infectieziektes elders in het lichaam
(endocarditis = ontsteking van het hart (dodelijk))

2.5. Nachtrust
- Emoties, prikkels en informatie verwekken
- Hormonen in balans houden (eetlustgevoel  minder vet verbranden)
- Invloed op huid (grauw, acne)
- Prestaties gaan achteruit bij gebrek aan slaap (ook voor recuperatie)
- Slaap bevordert het immuunsysteem (vatbaarder voor infecties)
- Te kort aan slaap kan leiden tot inflammatie en celbeschadiging (blessures) vb.
beenvliesontsteking
- Variabele nood ifv leeftijd:
- Pasgeborene: > 20 uren/dag, kind: 10 à 12 uren, volwassene: ongeveer 6-8 uren
- Grote individuele variaties (genetische factoren, conditionering tijdens kinderleeftijd,
psychische en psychologische toestand)

2.6. Evenwichtige voeding
- Voedingsstoffen: 6 groepen
o Eiwitten of proteïnen
o Vetten of lipiden
o Koolhydraten
o Mineralen
o Water (1.5-2L per dag)
 Als urine donker is, meer vocht nodig
 Voor inspanning 60kilo en erna 58kilo  veel vocht verloren
o Vitaminen

- De drie functies van de voedingsstoffen
o Het leveren van energie
 Koolhydraten  onmiddellijke energiebehoeften (kleine reserve,
ongeveer 500g, vooral glycogeen in)
 Duursporten nemen andere voeding


3

,  Vetten = reservebrandstof (afvallen)
 Eiwitten: worden enkel verbrand in toestanden van ondervoeding of bij
vermageren => om geen spierafbraak te hebben
 Sporters hebben andere behoeftes (duur- versus krachtsporters)

o Opbouw van de weefsels
 Vooral eiwitten (belangrijk in recuperatiefase)
 Water, mineralen

o Regeling van de lichaamsfuncties
 Hormonen en enzymen, met behulp van mineralen (oa spoorelementen)
en vitaminen
 Vb. aquarius  je verliest zout, vocht en mineralen (mensen
sterven doordat ze vocht verliezen en alleen maar water
drinken)

2.7. Toxische producten
- Alcohol
o Geen essentiële voedingsstof
o Calorierijk
o Ethanol: klein molecule met snelle absorptie, vnl. in de maag.
o Wordt als een drug gemetaboliseerd, vnl. in de lever  acetaldehyde en
waterstof  gestoord levermetabolisme
o Effect alcohol voor paar dagen: Inflammatie maag, pancreas en darm 
malabsorbtie  malnutritie met tekort aan vitamine B1 (thiamine), vitamine
B12, vitamine B11 (foliumzuur), vitamine C
o Toxiciteit op centraal zenuwstelsel
o Gewicht toenemen: Hyperlipidemie, hoge bloedmelkzuur concentraties, lage
bloedglucose, vaatverwijdering
  hongergevoel: bloedglucose gaat naar beneden, in gewicht toenemen
 Intoxicatie: bakster met glucose  coma door te weinig bloedglucose
o Diuretisch effect -> meer plassen en gedehydrateerd
o Negatief effect op herstel
 Dementie ontwikkelen op 50-60 jaar door tekort aan vitamine B-12 bij
verslaafden

- Alcohol en sport
o Afhankelijk van hoeveelheid en welk type van inspanning, geslacht, BMI en
nutritiestatus
o Depressie van het centraal zenuwstelsel (verminderde motoriek en coördinatie,
vertraagde reacties en verminderd evenwicht)
o Kleine hoeveelheden reeds invloed op duursport
o Invloed op aërobe prestaties door citroenzuurcyclus te vertraging waardoor
lactaat (melkzuur) stijgt



4