Europees Recht
,Inhoudsopgave
Deel 1 - Verdragen......................................................................................................................................... 3
Schumanplan...................................................................................................................................................6
Schumanverklaring van 9 mei 1950.................................................................................................................6
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal..................................................................................................7
Van EGKS naar EEG/Euratom...........................................................................................................................7
Europese Economische Gemeenschap............................................................................................................8
Instellingen van EEG........................................................................................................................................8
Gemeenschapsrecht (nu EU-recht): internationaal recht?.............................................................................9
Supranationaal recht.......................................................................................................................................9
HvJ 5 febr. 1963, Van Gend & Loos / Nederlandse administratie der belastingen.......................................10
HvJ 15 juli 1964, Costa / ENEL.......................................................................................................................11
Communautaire samenwerking....................................................................................................................12
2. Intergouvernementele samenwerking......................................................................................................13
3. Ontstaan van de Europese Unie................................................................................................................13
Verdragen: evolutie.......................................................................................................................................14
Een Grondwet voor Europa?.........................................................................................................................14
Wat stond in EU-Grondwet?..........................................................................................................................14
Aanpassingen door Lissabon.........................................................................................................................15
4. Structuur van huidige Verdragen..............................................................................................................15
Unierecht.......................................................................................................................................................17
5. Herziening der Verdragen..........................................................................................................................17
Arrest Pringle 2012........................................................................................................................................18
Toetreding en uittreding................................................................................................................................18
Hoe kan een staat toetreden?.......................................................................................................................20
Hoe kan een Lidstaat uittreden?...................................................................................................................20
Brexit..............................................................................................................................................................21
“Orderly” Brexit, of “Hard” Brexit?................................................................................................................22
De EU in crisis?...............................................................................................................................................22
De EU als succesverhaal.................................................................................................................................23
DEEL 2 - Bevoegdheden................................................................................................................................ 24
Bevoegdheden -outline (inhoudstafel)..........................................................................................................24
1. De beginselen............................................................................................................................................24
Beginselen EU-bevoegdheden............................................................................................................................24
Bevoegdheidstoebedeling.............................................................................................................................24
Bevoegdheden in Verdragen.........................................................................................................................24
Bevoegdheidstoebedeling: “wat kan EU doen?” (art. 4, lid 1 en art. 5, leden 1 en 2 VEU)..........................25
Rechtsgrondkeuze.........................................................................................................................................26
Hormonenzaak...............................................................................................................................................28
Meervoudige rechtsgrond.............................................................................................................................29
Sanctie: beroep tot nietigverklaring (art. 263 VWEU) – toezicht HvJ...........................................................30
Exclusieve bevoegdheden: impact? (art. 2, lid 1 VWEU)...............................................................................37
Gedeelde bevoegdheden: art. 4 VWEU.........................................................................................................37
Gewone gedeelde bevoegdheden: impact? (art. 2, lid 2 VWEU) “preemption”..........................................38
Ondersteunende bevoegdheden (art. 2, lid 5 en art 6..................................................................................39
VWEU)............................................................................................................................................................39
Beginselen EU-bevoegdheden.......................................................................................................................39
Beperkingen aan uitoefening van bevoegdheden.........................................................................................39
Uitoefening bevoegdheden Unie beperkt door:...........................................................................................40
Subsidiariteitsbeginsel: art. 5, lid 3 VEU........................................................................................................40
Subsidiariteitsbeginsel: art. 5, lid 3, 2de alinea VEU.....................................................................................41
Politieke controle op subsidiariteitsbeginsel: Protocol Nr. 2........................................................................41
Art. 7 Protocol Nr. 2.......................................................................................................................................42
2
,Voorbeelden van gele kaarten......................................................................................................................42
Evenredigheidsbeginsel.................................................................................................................................43
Beginsel van loyale samenwerking (art. 4, lid 3 en art. 13, lid 2 VEU)..........................................................44
Non-discriminatie op grond van nationaliteit (art. 18 VWEU)......................................................................45
Non-discriminatie..........................................................................................................................................45
3. Interne markt = ruimte zonder binnengrenzen.........................................................................................46
Van gemeenschappelijke markt tot interne markt.......................................................................................46
Van gemeenschappelijke markt tot interne markt.......................................................................................47
Nieuwe notie "interne markt" = "ruimte zonder binnengrenzen" (vgl. "gemeenschappelijke markt") te
realiseren tegen tegen 31 december 1992 (“Europe 1992”)........................................................................47
Interne markt (art. 3, lid 3 VEU)....................................................................................................................48
Concepten......................................................................................................................................................48
Interne markt (art. 3, lid 3 VEU)....................................................................................................................49
Art. 114 VWEU...............................................................................................................................................50
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................50
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................51
moet gaan om effectieve belemmeringen of mededingingsverstoringen....................................................51
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................51
Art. 115 VWEU...............................................................................................................................................52
Negatieve integratie: de “vier vrijheden”......................................................................................................52
Vrij verkeer van goederen (“VVG”/“FMG”):..................................................................................................53
drie stappen...................................................................................................................................................53
Stap 1: Toepassingsgebied VVG.....................................................................................................................53
1. Art. 30: Verbod op tarifaire belemmeringen (douanerechten + “HGW”).................................................56
Heffingen van gelijke werking (“HGW”)........................................................................................................57
2. Art. 34-35: Verbod op niet-tarifaire belemmeringen (KwB + MGW)........................................................58
Art. 34............................................................................................................................................................58
Art. 34 – MGW – wat?...................................................................................................................................59
MGW – link met wetgeving...........................................................................................................................59
MGW – wat?..................................................................................................................................................60
MGW – voorbeeld.........................................................................................................................................61
MGW – wat?..................................................................................................................................................62
Stap 2: soorten restricties art. 34 (MGW).....................................................................................................64
“Bepaalde verkoopmodaliteiten” ≠ MGW....................................................................................................64
Art. 35 – MGW op export – wat?...................................................................................................................68
Vrij verkeer van goederen (“VVG”/“FMG”): drie stappen............................................................................71
… tenzij rechtvaardiging in Verdrag...............................................................................................................72
…of rechtvaardiging omwille van legitiem belang.........................................................................................72
Stap 3: Rechtvaardiging – art. 3.....................................................................................................................73
Stap 3: Rechtvaardiging – rule of reason.......................................................................................................74
Rule of reason - voorbeeld............................................................................................................................75
“Nieuwe aanpak” harmonisatie, aangevuld door beginsel van wederzijdse erkenning...............................77
zie ook Richtlijn (EU) 2015/1535 informatieprocedure ontwerp van technische voorschriften..................78
Positieve integratie: gevolgen.......................................................................................................................78
Negatieve integratie: de “vier vrijheden”......................................................................................................80
Personen en vrijheden...................................................................................................................................80
Vrij verkeer van werknemers (“VVW”/“FMW”): drie stappen......................................................................82
VVW in een notendop...................................................................................................................................83
Vrijheid van vestiging (“VvV”/“FoE”): drie stappen......................................................................................88
VvV in een notendop.....................................................................................................................................88
Vrij verkeer van diensten (“VVD”/“FPS”): drie stappen................................................................................93
VVD in een notendop.....................................................................................................................................94
Deel 1 - Verdragen
3
, ⇨ Inleiding
⇨ Europees recht is belangrijk want het is een hoge norm -> strijd
recht aan de kant schuiven omwille van onverenigbaarheid met
unierecht
⇨ Belgische eurocommissaris: Didier Reynders (commissaris van
justitie)
⇨ Een lidstaat kan niet worden uitgesloten uit de EU maar er is we een
santiemogelijkheid waarbij stemrecht wordt geschorst
⇨ Bij verdragis er een uittredingsmodelijkheid voorzien
• Verdrag betreffende de Europese Unie: VEU
● Doelstellingen
● Instellingen
● Extern optreden (gemeenschappelijk buitenlands en
veiligheidsbeleid = GBVB)
• Verdrag betreffende de werking van de EU: VWEU
● Bevoegdheden: categorieën en beleidsterreinen
● Instellingen
● Extern optreden (behalve GBVB)
• Handvest van de grondrechten van de EU
https://eur-lex.europa.eu
1. Oprichting Europese Gemeenschappen
2. Intergouvernementele samenwerking
3. Bijeenbrengen van integratiesporen
4. Verdrag van Lissabon en huidige verdragen
5. Wijziging van verdragen
6. Toetreding en uittreding
4
,Inhoudsopgave
Deel 1 - Verdragen......................................................................................................................................... 3
Schumanplan...................................................................................................................................................6
Schumanverklaring van 9 mei 1950.................................................................................................................6
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal..................................................................................................7
Van EGKS naar EEG/Euratom...........................................................................................................................7
Europese Economische Gemeenschap............................................................................................................8
Instellingen van EEG........................................................................................................................................8
Gemeenschapsrecht (nu EU-recht): internationaal recht?.............................................................................9
Supranationaal recht.......................................................................................................................................9
HvJ 5 febr. 1963, Van Gend & Loos / Nederlandse administratie der belastingen.......................................10
HvJ 15 juli 1964, Costa / ENEL.......................................................................................................................11
Communautaire samenwerking....................................................................................................................12
2. Intergouvernementele samenwerking......................................................................................................13
3. Ontstaan van de Europese Unie................................................................................................................13
Verdragen: evolutie.......................................................................................................................................14
Een Grondwet voor Europa?.........................................................................................................................14
Wat stond in EU-Grondwet?..........................................................................................................................14
Aanpassingen door Lissabon.........................................................................................................................15
4. Structuur van huidige Verdragen..............................................................................................................15
Unierecht.......................................................................................................................................................17
5. Herziening der Verdragen..........................................................................................................................17
Arrest Pringle 2012........................................................................................................................................18
Toetreding en uittreding................................................................................................................................18
Hoe kan een staat toetreden?.......................................................................................................................20
Hoe kan een Lidstaat uittreden?...................................................................................................................20
Brexit..............................................................................................................................................................21
“Orderly” Brexit, of “Hard” Brexit?................................................................................................................22
De EU in crisis?...............................................................................................................................................22
De EU als succesverhaal.................................................................................................................................23
DEEL 2 - Bevoegdheden................................................................................................................................ 24
Bevoegdheden -outline (inhoudstafel)..........................................................................................................24
1. De beginselen............................................................................................................................................24
Beginselen EU-bevoegdheden............................................................................................................................24
Bevoegdheidstoebedeling.............................................................................................................................24
Bevoegdheden in Verdragen.........................................................................................................................24
Bevoegdheidstoebedeling: “wat kan EU doen?” (art. 4, lid 1 en art. 5, leden 1 en 2 VEU)..........................25
Rechtsgrondkeuze.........................................................................................................................................26
Hormonenzaak...............................................................................................................................................28
Meervoudige rechtsgrond.............................................................................................................................29
Sanctie: beroep tot nietigverklaring (art. 263 VWEU) – toezicht HvJ...........................................................30
Exclusieve bevoegdheden: impact? (art. 2, lid 1 VWEU)...............................................................................37
Gedeelde bevoegdheden: art. 4 VWEU.........................................................................................................37
Gewone gedeelde bevoegdheden: impact? (art. 2, lid 2 VWEU) “preemption”..........................................38
Ondersteunende bevoegdheden (art. 2, lid 5 en art 6..................................................................................39
VWEU)............................................................................................................................................................39
Beginselen EU-bevoegdheden.......................................................................................................................39
Beperkingen aan uitoefening van bevoegdheden.........................................................................................39
Uitoefening bevoegdheden Unie beperkt door:...........................................................................................40
Subsidiariteitsbeginsel: art. 5, lid 3 VEU........................................................................................................40
Subsidiariteitsbeginsel: art. 5, lid 3, 2de alinea VEU.....................................................................................41
Politieke controle op subsidiariteitsbeginsel: Protocol Nr. 2........................................................................41
Art. 7 Protocol Nr. 2.......................................................................................................................................42
2
,Voorbeelden van gele kaarten......................................................................................................................42
Evenredigheidsbeginsel.................................................................................................................................43
Beginsel van loyale samenwerking (art. 4, lid 3 en art. 13, lid 2 VEU)..........................................................44
Non-discriminatie op grond van nationaliteit (art. 18 VWEU)......................................................................45
Non-discriminatie..........................................................................................................................................45
3. Interne markt = ruimte zonder binnengrenzen.........................................................................................46
Van gemeenschappelijke markt tot interne markt.......................................................................................46
Van gemeenschappelijke markt tot interne markt.......................................................................................47
Nieuwe notie "interne markt" = "ruimte zonder binnengrenzen" (vgl. "gemeenschappelijke markt") te
realiseren tegen tegen 31 december 1992 (“Europe 1992”)........................................................................47
Interne markt (art. 3, lid 3 VEU)....................................................................................................................48
Concepten......................................................................................................................................................48
Interne markt (art. 3, lid 3 VEU)....................................................................................................................49
Art. 114 VWEU...............................................................................................................................................50
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................50
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................51
moet gaan om effectieve belemmeringen of mededingingsverstoringen....................................................51
Grenzen aan bevoegdheid art. 114 VWEU....................................................................................................51
Art. 115 VWEU...............................................................................................................................................52
Negatieve integratie: de “vier vrijheden”......................................................................................................52
Vrij verkeer van goederen (“VVG”/“FMG”):..................................................................................................53
drie stappen...................................................................................................................................................53
Stap 1: Toepassingsgebied VVG.....................................................................................................................53
1. Art. 30: Verbod op tarifaire belemmeringen (douanerechten + “HGW”).................................................56
Heffingen van gelijke werking (“HGW”)........................................................................................................57
2. Art. 34-35: Verbod op niet-tarifaire belemmeringen (KwB + MGW)........................................................58
Art. 34............................................................................................................................................................58
Art. 34 – MGW – wat?...................................................................................................................................59
MGW – link met wetgeving...........................................................................................................................59
MGW – wat?..................................................................................................................................................60
MGW – voorbeeld.........................................................................................................................................61
MGW – wat?..................................................................................................................................................62
Stap 2: soorten restricties art. 34 (MGW).....................................................................................................64
“Bepaalde verkoopmodaliteiten” ≠ MGW....................................................................................................64
Art. 35 – MGW op export – wat?...................................................................................................................68
Vrij verkeer van goederen (“VVG”/“FMG”): drie stappen............................................................................71
… tenzij rechtvaardiging in Verdrag...............................................................................................................72
…of rechtvaardiging omwille van legitiem belang.........................................................................................72
Stap 3: Rechtvaardiging – art. 3.....................................................................................................................73
Stap 3: Rechtvaardiging – rule of reason.......................................................................................................74
Rule of reason - voorbeeld............................................................................................................................75
“Nieuwe aanpak” harmonisatie, aangevuld door beginsel van wederzijdse erkenning...............................77
zie ook Richtlijn (EU) 2015/1535 informatieprocedure ontwerp van technische voorschriften..................78
Positieve integratie: gevolgen.......................................................................................................................78
Negatieve integratie: de “vier vrijheden”......................................................................................................80
Personen en vrijheden...................................................................................................................................80
Vrij verkeer van werknemers (“VVW”/“FMW”): drie stappen......................................................................82
VVW in een notendop...................................................................................................................................83
Vrijheid van vestiging (“VvV”/“FoE”): drie stappen......................................................................................88
VvV in een notendop.....................................................................................................................................88
Vrij verkeer van diensten (“VVD”/“FPS”): drie stappen................................................................................93
VVD in een notendop.....................................................................................................................................94
Deel 1 - Verdragen
3
, ⇨ Inleiding
⇨ Europees recht is belangrijk want het is een hoge norm -> strijd
recht aan de kant schuiven omwille van onverenigbaarheid met
unierecht
⇨ Belgische eurocommissaris: Didier Reynders (commissaris van
justitie)
⇨ Een lidstaat kan niet worden uitgesloten uit de EU maar er is we een
santiemogelijkheid waarbij stemrecht wordt geschorst
⇨ Bij verdragis er een uittredingsmodelijkheid voorzien
• Verdrag betreffende de Europese Unie: VEU
● Doelstellingen
● Instellingen
● Extern optreden (gemeenschappelijk buitenlands en
veiligheidsbeleid = GBVB)
• Verdrag betreffende de werking van de EU: VWEU
● Bevoegdheden: categorieën en beleidsterreinen
● Instellingen
● Extern optreden (behalve GBVB)
• Handvest van de grondrechten van de EU
https://eur-lex.europa.eu
1. Oprichting Europese Gemeenschappen
2. Intergouvernementele samenwerking
3. Bijeenbrengen van integratiesporen
4. Verdrag van Lissabon en huidige verdragen
5. Wijziging van verdragen
6. Toetreding en uittreding
4
