Levenslooppsychologie 2020-2021
LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
LES 1: INLEIDING EN SITUERING
Levensloopsychologie = wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot aan de dood
KENMERKEN VAN ONTWIKKELING
• Gedurende de hele levenscyclus
• Gedragsverandering (winst-verlies)
• Levenslang proces
– Verloop in tijd
– Houdt een voortgang in
Gaat ontwikkeling continue of discontinue?
- Continue/kwantitatieve ontwikkeling = geleidelijk opgebouwd en groeit we naarmate we
ouder worden, bouwt op elkaar voort. Vb. onze woordenschat gaat in stijgende lijn.
- Discontinue/kwalitatieve ontwikkeling = gaat in stapjes, een sprong in je ontwikkeling. Vb.
onze cognitieve ontwikkeling, we gaan op een andere manier denken ipv meer en meer gaan
denken en denkfouten kunt gaan maken.
Actuele vraagstukken
- Kritische/ kritieke periode: Vb. infectieziekten, geen veilige hechting
- Gevoelige periode: Vb. taal leren
Het levensloopperspectief: uitgangspunten
• Levenslang
• Multi-dimensioneel (=verschillende domeinen/dimensies we kunnen ontwikkelen op
cognitief, lichamelijk vlak) en multi-directioneel (+ en -) verschillende richtingen vb. we
kunnen vooruitgang boeken of aftakelen.
• Plastisch (= kneedbaar, als we op een vlak achteruitgaan dan gaat een andere vlak dat
proberen goedmaken/compenseren) dus ontwikkeling is ook een beetje plastisch,
beïnvloedbaar door verschillende factoren. Vb een oog werkt niet goed, dan gaan de oren
dat compenseren.
1
, Levenslooppsychologie 2020-2021
• Beïnvloed door meerdere interagerende factoren
• Cohorteffecten (vb alle mensen in de twintig jaar zijn op andere periode geboren, soort
generatie. Daar ontstaan ook effecten van,
• Normatieve effecten
• Historisch, leeftijdsgebonden of socio-cultureel
• Niet-normatieve effecten
Toepassing: gaat het om een normatieve of niet-normatieve gebeurtenis?
• De ontdekking van de relatie tussen het aidsvirus en het seksueel gedrag van mensen
niet normatief. Het is niet een fase bij een persoon, het is wereldwijd en
• De zwangerschap van een minderjarige dochter niet normatief: heeft invloed op haar zelf
en het kind dat geboren wordt maar heeft geen effect op de anderen.
• De vele kinderen met astma door de opwarming van de aarde normatief: geldend voor
een grote groep mensen die op dat moment levend is.
• Het fatalisme (kerk minder belangrijk) over de toekomst van de kerk bij adolescenten
normatief (geldt voor het grootste aandeel van de adolescenten + cohort)
Cursus per leeftijdsdomeinen en in de ppt per leeftijdsfase.
• samenhang tussen ontwikkelingsgebieden binnen één ontwikkelingsfase.
Bv. eerst over cognitieve mogelijkheid beschikken alvorens schrijven en rekenen.
• samenhang over de verschillende ontwikkelingsfasen binnen één
ontwikkelingsdomein.
Bv. seksuele ontwikkeling van oraal, anaal, fallisch naar genitaal
Oefening: wat is de vreemde eend in het rijtje?
Schrap de vreemde eend in elk rijtje Ontwikkelingsdomein
eerste woordjes – doe-alsof-spelletjes – brabbelen – Taalontwikkeling
woordenschat uitbreiden – taalspelletjes
2
LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
LES 1: INLEIDING EN SITUERING
Levensloopsychologie = wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot aan de dood
KENMERKEN VAN ONTWIKKELING
• Gedurende de hele levenscyclus
• Gedragsverandering (winst-verlies)
• Levenslang proces
– Verloop in tijd
– Houdt een voortgang in
Gaat ontwikkeling continue of discontinue?
- Continue/kwantitatieve ontwikkeling = geleidelijk opgebouwd en groeit we naarmate we
ouder worden, bouwt op elkaar voort. Vb. onze woordenschat gaat in stijgende lijn.
- Discontinue/kwalitatieve ontwikkeling = gaat in stapjes, een sprong in je ontwikkeling. Vb.
onze cognitieve ontwikkeling, we gaan op een andere manier denken ipv meer en meer gaan
denken en denkfouten kunt gaan maken.
Actuele vraagstukken
- Kritische/ kritieke periode: Vb. infectieziekten, geen veilige hechting
- Gevoelige periode: Vb. taal leren
Het levensloopperspectief: uitgangspunten
• Levenslang
• Multi-dimensioneel (=verschillende domeinen/dimensies we kunnen ontwikkelen op
cognitief, lichamelijk vlak) en multi-directioneel (+ en -) verschillende richtingen vb. we
kunnen vooruitgang boeken of aftakelen.
• Plastisch (= kneedbaar, als we op een vlak achteruitgaan dan gaat een andere vlak dat
proberen goedmaken/compenseren) dus ontwikkeling is ook een beetje plastisch,
beïnvloedbaar door verschillende factoren. Vb een oog werkt niet goed, dan gaan de oren
dat compenseren.
1
, Levenslooppsychologie 2020-2021
• Beïnvloed door meerdere interagerende factoren
• Cohorteffecten (vb alle mensen in de twintig jaar zijn op andere periode geboren, soort
generatie. Daar ontstaan ook effecten van,
• Normatieve effecten
• Historisch, leeftijdsgebonden of socio-cultureel
• Niet-normatieve effecten
Toepassing: gaat het om een normatieve of niet-normatieve gebeurtenis?
• De ontdekking van de relatie tussen het aidsvirus en het seksueel gedrag van mensen
niet normatief. Het is niet een fase bij een persoon, het is wereldwijd en
• De zwangerschap van een minderjarige dochter niet normatief: heeft invloed op haar zelf
en het kind dat geboren wordt maar heeft geen effect op de anderen.
• De vele kinderen met astma door de opwarming van de aarde normatief: geldend voor
een grote groep mensen die op dat moment levend is.
• Het fatalisme (kerk minder belangrijk) over de toekomst van de kerk bij adolescenten
normatief (geldt voor het grootste aandeel van de adolescenten + cohort)
Cursus per leeftijdsdomeinen en in de ppt per leeftijdsfase.
• samenhang tussen ontwikkelingsgebieden binnen één ontwikkelingsfase.
Bv. eerst over cognitieve mogelijkheid beschikken alvorens schrijven en rekenen.
• samenhang over de verschillende ontwikkelingsfasen binnen één
ontwikkelingsdomein.
Bv. seksuele ontwikkeling van oraal, anaal, fallisch naar genitaal
Oefening: wat is de vreemde eend in het rijtje?
Schrap de vreemde eend in elk rijtje Ontwikkelingsdomein
eerste woordjes – doe-alsof-spelletjes – brabbelen – Taalontwikkeling
woordenschat uitbreiden – taalspelletjes
2
