Samenvatting recht

Recht
1 Inleiding tot het recht
1.1 Inleiding
Is recht altijd rechtvaardig?
 Bv. Julie Van Espen: de man die haar vermoord heeft, had eigenlijk in de gevangenis moeten
zitten
 Bv. de straffen voor verkrachting en mishandeling zijn niet in verhouding met de drugswetten
 Bv. het euthanasieproces
 Hangt sterk af van de plaats waar je staat
 Rechtvaardigheid is onbruikbaar in de definitie van recht, omdat rechtvaardigheid voor elke
persoon verschillend = subjectief

1.1.1 Definitie
 Er bestaat geen algemeen aanvaarde bepaling van recht

Enkele definities:
 Recht is een systeem van instellingen en regelingen dat in zijn geheel op een dwingende wijze de
uiterlijke aspecten van het samenleven ordent en bevordert.
 Het recht is een geheel der regels die op een bepaald tijdstip, in een bepaalde gemeenschap
gelden en op haar gezag zijn vastgesteld
 Het recht is een stelsel van dwingende leefregels uitgevaardigd tot beveiliging van menselijke
belangen welke in het contact der samenleving in het gedrang dreigen te komen

1.1.2 Kenmerken van recht
1.1.2.1 Het recht wordt gevormd door gedragsregels
Gebodsbepalingen = dingen die je moet doen, plichten
 Geboorteaangifte plicht = verplichting om te melden dat je een kind hebt gekregen
o 10 dagen de tijd om dit te doen
o Ontstaan door Napoleon, hij wou weten hoeveel toekomstige soldaten hij had)  hij
heeft de rechten van België bepaald via het burgerlijk rechtboek = Code Civil
 Kiesplicht
o Opkomstplicht
o We zijn 1 van de 2 laatste Europese landen die deze plichten heeft
o Voordeel: zeer gedragen resultaat omdat iedereen de kans heeft om te stemmen
 Dienstplicht
o Bestaat niet meer sinds begin jaren 90’
o Sinds Napoleon was er de dienstplicht, omdat we in een gevaren zone zaten met
militaire ingrepen
 Leerplicht = je moet een leertraject doorlopen
o Geen schoolplicht, je mag dit ook thuis doen
o Van 6 – 18 jaar leerplicht

, Verbodsbepalingen:
 Verbod op bigamie:
o Het is verboden om met twee mensen tegelijk getrouwd te zijn, of getrouwd zijn en met
iemand anders wettelijk samenwonen
o Polygamie = man met meerdere vrouwen bv. moslimlanden, Afrika, Verenigde Staten
(man met meerdere vrouwen)
o Polyandrie = vrouw met meerdere mannen bv. China
 Verbod op oneerlijke handelspraktijken
 Het strafrecht = een verzameling van alles wat je niet mag doen bv. wegcode, moord,…

Verlofbepalingen = regels die niet moeten nageleefd worden, maar die je mag gebruiken als je dit
wilt
 Indexering van woninghuur
o Woninghuur = de huur van de plaats waar je domicilie ligt
o Je kan de prijs niet zomaar veranderen, als de levensduur verduurt mag je de prijs van de
huur ook indexeren
o Als je kiest om wel te indexeren, wordt deze wet van toepassing: dan mag je maar 1 keer
per jaar je huur indexeren en nog bijkomende regels

Louter technische regels:
 Akten van de Burgerlijke Stand
o Dit is ontstaan door Napoleon: hij wou zoveel mogelijk weten over de mensen
o Dit zorgt ervoor dat alles in een databank zit
 Inhoud van een dagvaarding
o Dagvaarding = een uitnodiging om naar de rechtbank te komen
 Regels over de verplichte vermeldingen op een rijbewijs of een identiteitskaart

1.1.2.2 Het recht omvat het geheel van regelingen en instellingen
Het recht bestaat ook uit regelingen die geen regels of normen zijn, zoals:
 Beschikkingen die ene individuele draagwijdte hebben, zoals benoemingen, berichten van
naamsveranderingen,…
 De rechtspraak

Het recht bevat ook een aantal regels die betrekking hebben op de instellingen van het land, zoals:
 De staatsstructuur: de samenstelling, de werking en de bevoegdheid van de wetgevende, de
uitvoerende en de rechtelijke macht
 De gerechtelijke organisatie: de samenstelling, de werking en de bevoegdheden van de
rechtbanken

1.1.2.3 Het recht is een instrument om het samenleven in groep mogelijk te
maken
Voorbeelden van recht en afspraken in zeer primitieve maatschappij:
 Afspraken over de jacht
 Afspraken over de verdeling van de buit
 Recht rond de voortplanting
 …