Pedagogiek
YAM
PEDAGOGIEK
1. Pedagogiek ................................................................................................................................................. 2
1.1 Wat is pedagogiek? .............................................................................................................................. 2
1.2 Wat is ‘opvoeden’?............................................................................................................................... 3
2. De opvoeder ............................................................................................................................................. 10
2.1 De opvoeder van nu ........................................................................................................................... 10
2.2 Wetenschappelijke kennis neemt toe ................................................................................................ 10
2.3 Ouderschaps-of opvoedingsstijl ......................................................................................................... 10
2.4 Opvoeden is een groeiproces ............................................................................................................. 14
2.5 Gemakkelijk omgaan met je eigen emoties (2) .................................................................................. 14
2.6 Volgen van de emoties van je kind (3) ............................................................................................... 15
2.7 Emoties onder woorden brengen (4) ................................................................................................. 15
2.8 Emoties tegemoet rennen (5) ............................................................................................................ 16
2.9 Twee ton empathie (6) ....................................................................................................................... 17
2.10 Opvoeden: de kapstok ..................................................................................................................... 18
3. Het kind .................................................................................................................................................... 20
3.1 Is opvoeden mogelijk en is het noodzakelijk? .................................................................................... 20
3.2 Interactionisme in de praktijk: genderbewust opvoeden .................................................................. 23
3.3 Opvoeden is noodzakelijk, maar is het nu ook nog mogelijk? ........................................................... 24
4. De context ................................................................................................................................................ 26
4.1 Opvoeding binnen het gezin .............................................................................................................. 26
1
,Pedagogiek
YAM
1. Pedagogiek
1.1 Wat is pedagogiek?
PEDAGOGIEK VS PEDAGOGIE
Pedagogie: theorie van het opvoeden Theorie en praktijk vullen elkaar aan
Pedagogiek: praktijk van het opvoeden
Verschillende houdingen:
- Voorschriften die opgevolgd dienen te worden
- Onzin
- Opleidingsperiode, theorie niet meer nodig als praktijk komt
Houdingen van bep wetenschappers:
- Gunning: theorie en praktijk kunnen niet zonder elkaar, moeilijkheden moeten er ook zijn
- Meijer: de praktijk neemt de situatie van de theorie niet over maar geeft het inzicht
- Beugelsdijk & Miedema:
o Pedagogiek moet expliceren, het is te impliciet
o Alledaagse kennis moet systematiseren en aangevuld w
o Het theoretisch niveau w zo hoger dan de alledaagse opvoedingskennis
o Theorie mag nooit meer dan doorgangsmoment zijn
o Theorie en praktijk = cirkel, geen begin en einde.
PEDAGOGIEK IN DE SOCIALE WETENSCHAPPEN
Sinds 18e E een zelfstandige wetenschap.
Ontwikkelingen in psychologie en sociologie beïnvloeden rechtsreeks het denken en handelen in
pedagogiek, ook w er gebaseerd op biologie en neurowetenschappen
Pedagogiek maakt ook gebruik van waarden- en normenonderzoek à integratieve normwetenschap
DEELDISCIPLINES VAN DE PEDAGOGIEK
- Onderwijskunde of schoolpedagogiek:
Research: didactiek, leerplanonderzoek, toetsing onderwijsmiddelen en onderwijstechnieken.
Ook aandacht voor problemen schoolorganisatie en onderwijsbeleid (inter)nationaal
- Comparatieve pedagogiek of vergelijkende opvoedkunde:
Pedagogische structuur in verschillende landen
à onderwijs, samenhang schoolwezen en samenleving
- Historische pedagogiek:
Hoe in de loop van de geschiedenis mensen opvoeden (praktijk) en wat ze er van denken (theorie)
Belang: besef dat problemen in deze tijd en deze plaats zijn niet dé problemen van de pedagogiek.
Problemen van de voorgangers en tijdsgenoten = om uit te leren
- Orthopedagogiek:
‘de leer v h opvoeden v h afwijkende kind’
Ondersteuning van kinderen/ volwassenen met specifieke eigenschappen
Nadruk: bevordering van de zelfstandigheden binnen de mogelijkheden
2
, Pedagogiek
YAM
- Sociale pedagogiek:
Over het psychosociale aspect van leven en samenleven et het ook op de situatie van kinderen.
à agogische activiteiten gericht op vorming, begeleiding, hulpverlening over kinderen en jongeren
buiten de gezins-of schoolsituatie.
- Fundamentele of theoretische pedagogiek:
Stelt vragen ‘wat is opvoeden’, ‘welke voorwaarden zijn belangrijk’, …
1.2 Wat is ‘opvoeden’?
- verzorgen en normen bijbrengen; onderhouden en grootbrengen;
- beschaven, dresseren, grootbrengen, kweken, opleiden, vormen
WETEN WE WAT ‘OPVOEDEN’ VANDAAG BETEKENT?
Conclusie: Dé opvoeding bestaat niet
Opvoeden volgen Peter Adriaenssens:
- Opvoeden is een kwestie van DIALOOG
Inspraak = meespreken, niet mee beslissen!
DÉ OPVIEDING BESTAAT NIET
TRANSACTIONEEL OPVOEDINGSMODEL
Opvoedingssteun: gezinnen die geholpen w door het sociale netwerk
Kenmerken:
- Opvoeden = dynamisch, het model = dynamisch,
- wederzijdse beïnvloeding 3 partijen, interactie
Kind:
- ontwikkelingstempo
- aanpassingsvermogen
- veerkracht = jouw capaciteit om terug rechtop te komen na een val (letterlijk/figuurlijk)
3
YAM
PEDAGOGIEK
1. Pedagogiek ................................................................................................................................................. 2
1.1 Wat is pedagogiek? .............................................................................................................................. 2
1.2 Wat is ‘opvoeden’?............................................................................................................................... 3
2. De opvoeder ............................................................................................................................................. 10
2.1 De opvoeder van nu ........................................................................................................................... 10
2.2 Wetenschappelijke kennis neemt toe ................................................................................................ 10
2.3 Ouderschaps-of opvoedingsstijl ......................................................................................................... 10
2.4 Opvoeden is een groeiproces ............................................................................................................. 14
2.5 Gemakkelijk omgaan met je eigen emoties (2) .................................................................................. 14
2.6 Volgen van de emoties van je kind (3) ............................................................................................... 15
2.7 Emoties onder woorden brengen (4) ................................................................................................. 15
2.8 Emoties tegemoet rennen (5) ............................................................................................................ 16
2.9 Twee ton empathie (6) ....................................................................................................................... 17
2.10 Opvoeden: de kapstok ..................................................................................................................... 18
3. Het kind .................................................................................................................................................... 20
3.1 Is opvoeden mogelijk en is het noodzakelijk? .................................................................................... 20
3.2 Interactionisme in de praktijk: genderbewust opvoeden .................................................................. 23
3.3 Opvoeden is noodzakelijk, maar is het nu ook nog mogelijk? ........................................................... 24
4. De context ................................................................................................................................................ 26
4.1 Opvoeding binnen het gezin .............................................................................................................. 26
1
,Pedagogiek
YAM
1. Pedagogiek
1.1 Wat is pedagogiek?
PEDAGOGIEK VS PEDAGOGIE
Pedagogie: theorie van het opvoeden Theorie en praktijk vullen elkaar aan
Pedagogiek: praktijk van het opvoeden
Verschillende houdingen:
- Voorschriften die opgevolgd dienen te worden
- Onzin
- Opleidingsperiode, theorie niet meer nodig als praktijk komt
Houdingen van bep wetenschappers:
- Gunning: theorie en praktijk kunnen niet zonder elkaar, moeilijkheden moeten er ook zijn
- Meijer: de praktijk neemt de situatie van de theorie niet over maar geeft het inzicht
- Beugelsdijk & Miedema:
o Pedagogiek moet expliceren, het is te impliciet
o Alledaagse kennis moet systematiseren en aangevuld w
o Het theoretisch niveau w zo hoger dan de alledaagse opvoedingskennis
o Theorie mag nooit meer dan doorgangsmoment zijn
o Theorie en praktijk = cirkel, geen begin en einde.
PEDAGOGIEK IN DE SOCIALE WETENSCHAPPEN
Sinds 18e E een zelfstandige wetenschap.
Ontwikkelingen in psychologie en sociologie beïnvloeden rechtsreeks het denken en handelen in
pedagogiek, ook w er gebaseerd op biologie en neurowetenschappen
Pedagogiek maakt ook gebruik van waarden- en normenonderzoek à integratieve normwetenschap
DEELDISCIPLINES VAN DE PEDAGOGIEK
- Onderwijskunde of schoolpedagogiek:
Research: didactiek, leerplanonderzoek, toetsing onderwijsmiddelen en onderwijstechnieken.
Ook aandacht voor problemen schoolorganisatie en onderwijsbeleid (inter)nationaal
- Comparatieve pedagogiek of vergelijkende opvoedkunde:
Pedagogische structuur in verschillende landen
à onderwijs, samenhang schoolwezen en samenleving
- Historische pedagogiek:
Hoe in de loop van de geschiedenis mensen opvoeden (praktijk) en wat ze er van denken (theorie)
Belang: besef dat problemen in deze tijd en deze plaats zijn niet dé problemen van de pedagogiek.
Problemen van de voorgangers en tijdsgenoten = om uit te leren
- Orthopedagogiek:
‘de leer v h opvoeden v h afwijkende kind’
Ondersteuning van kinderen/ volwassenen met specifieke eigenschappen
Nadruk: bevordering van de zelfstandigheden binnen de mogelijkheden
2
, Pedagogiek
YAM
- Sociale pedagogiek:
Over het psychosociale aspect van leven en samenleven et het ook op de situatie van kinderen.
à agogische activiteiten gericht op vorming, begeleiding, hulpverlening over kinderen en jongeren
buiten de gezins-of schoolsituatie.
- Fundamentele of theoretische pedagogiek:
Stelt vragen ‘wat is opvoeden’, ‘welke voorwaarden zijn belangrijk’, …
1.2 Wat is ‘opvoeden’?
- verzorgen en normen bijbrengen; onderhouden en grootbrengen;
- beschaven, dresseren, grootbrengen, kweken, opleiden, vormen
WETEN WE WAT ‘OPVOEDEN’ VANDAAG BETEKENT?
Conclusie: Dé opvoeding bestaat niet
Opvoeden volgen Peter Adriaenssens:
- Opvoeden is een kwestie van DIALOOG
Inspraak = meespreken, niet mee beslissen!
DÉ OPVIEDING BESTAAT NIET
TRANSACTIONEEL OPVOEDINGSMODEL
Opvoedingssteun: gezinnen die geholpen w door het sociale netwerk
Kenmerken:
- Opvoeden = dynamisch, het model = dynamisch,
- wederzijdse beïnvloeding 3 partijen, interactie
Kind:
- ontwikkelingstempo
- aanpassingsvermogen
- veerkracht = jouw capaciteit om terug rechtop te komen na een val (letterlijk/figuurlijk)
3
