samenvatting door Kimia
SAMENVATTING LEO B
Inhoud
DEEL 1: Leerlingenbegeleiding .............................................................................. 4
Doelstellingen............................................................................................... 4
1. Leerlingenbegeleiding: visie ........................................................................ 4
2. Begeleidingsdomeinen van leerlingenbegeleiding ............................................... 5
2.1. Onderwijsloopbaan ............................................................................. 6
2.2. Psychisch en sociaal functioneren ........................................................... 6
2.3. Leren en studeren .............................................................................. 7
2.4. Preventieve gezondheidszorg ................................................................. 7
3. Actoren van de leerlingenbegeleiding ............................................................ 8
3.1. Leerlingen en ouders ........................................................................... 9
3.2. De school ......................................................................................... 9
3.3. Centrum voor leerlingenbegeleiding ....................................................... 10
3.4. Pedagogische begeleidingsdienst ........................................................... 11
3.5. Ambtsgeheim en beroepsgeheim in het onderwijs ....................................... 11
4. Het M-decreet: op weg naar meer inclusie ..................................................... 11
4.1. Waar komt het M-decreet vandaan? ........................................................ 12
4.2. De kern van het M-decreet ................................................................... 15
4.3. Van het M-decreet naar het decreet leersteun ........................................... 19
5. Handelingsgericht werken (M-decreet in de praktijk) ......................................... 22
5.1. Onderwijsbehoeften staan centraal ........................................................ 22
5.2. Het gaat om afstemming en om wisselwerking ........................................... 24
5.3. De leerkracht doet ertoe! .................................................................... 24
5.4. Positieve aspecten zijn van groot belang .................................................. 25
5.5. We werken constructief samen .............................................................. 25
5.6. Ons handelen is doelgericht ................................................................. 26
5.7. De werkwijze is systematisch en transparant ............................................. 26
6. Het zorgcontinuüm (organisatie van zorg) ...................................................... 27
6.1. Fase 0: brede basiszorg ....................................................................... 29
6.2. Fase 1: verhoogde zorg ....................................................................... 30
6.3. Fase 2: uitgebreide zorg ...................................................................... 32
6.4. Fase 3: individueel aangepast curriculum (IAC) .......................................... 33
6.5. Geen exacte wetenschap ..................................................................... 33
Deel 2: Integrale jeugdhulpverlening ..................................................................... 35
Doelstellingen.............................................................................................. 35
1
,samenvatting door Kimia
1. Hoe werkt Integrale Jeugdhulpverlening? ....................................................... 35
1.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTH) ............................................. 37
1.2. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTH) ...................................... 37
Deel 3: Jongeren met nood aan verhoogde zorg ........................................................ 39
Doelstellingen.............................................................................................. 39
1. Verschillen in ontwikkeling zijn normaal! ....................................................... 39
2. Problemen met leren en ontwikkelen ............................................................ 40
3. Ontwikkelingsprobleem of ontwikkelingsstoornis? ............................................. 41
4. Welke ontwikkelingsstoornissen zijn er? ......................................................... 42
5. Hoe vaak komen ontwikkelingsstoornissen voor? ............................................... 42
6. Aard en oorzaken van ontwikkelingsstoornissen................................................ 43
6.1. Enkelvoudig tekortmodel ..................................................................... 43
6.2. Problemen met het enkelvoudig tekortmodel ............................................ 44
6.3. Ontwikkelingsstoornissen als mogelijk gevolg van meervoudig tekort ................ 45
7. De diagnose van een ontwikkelingsstoornis ..................................................... 46
7.1. Wie stelt de diagnose? ........................................................................ 46
7.2. Het belang van een vroege diagnose ....................................................... 46
DEEL 4: Ontwikkelingsstoornissen uitgediept............................................................ 47
Doelstellingen.............................................................................................. 47
1. Leerstoornissen ...................................................................................... 47
1.1. Leerstoornis vs. leermoeilijkheid ........................................................... 47
1.2. Definitie ......................................................................................... 48
1.3. Dyslexie ......................................................................................... 48
1.4. Dyscalculie ...................................................................................... 50
1.5. Begeleiding ..................................................................................... 53
1.6. Ondersteuningsvormen ....................................................................... 54
2. Hoogbegaafdheid .................................................................................... 55
2.1. Definitie ......................................................................................... 55
2.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 56
2.3. Secundaire kenmerken ........................................................................ 56
2.4. Hoogbegaafdheid en ontwikkelingsstoornissen ........................................... 57
2.5. Begeleiding ..................................................................................... 57
3. Autismespectrumstoornis (ASS) ................................................................... 57
3.1. Definitie ......................................................................................... 57
3.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 58
3.3. Fenotypes ....................................................................................... 59
3.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 59
3.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 59
2
,samenvatting door Kimia
3.6. Beloop en prognose............................................................................ 60
3.7. Etiologie ......................................................................................... 60
3.8. Begeleiding ..................................................................................... 60
4. Ticstoornissen ........................................................................................ 62
4.1. Definitie ......................................................................................... 62
4.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 63
4.3. Fenotypes ....................................................................................... 63
4.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 64
4.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 64
4.6. Beloop en prognose............................................................................ 64
4.7. Etiologie ......................................................................................... 64
4.8. Begeleiding ..................................................................................... 65
5. ADHD .................................................................................................. 65
5.1. Definitie ......................................................................................... 65
5.2. Primaire gedragskenmerken ................................................................. 66
5.3. Secundaire kenmerken ........................................................................ 67
5.4. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 67
5.5. Beloop en prognose............................................................................ 67
5.6. Etiologie ......................................................................................... 68
5.7. Begeleiding ..................................................................................... 68
6. DCD .................................................................................................... 69
6.1. Definitie ......................................................................................... 69
6.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 69
6.3. Fenotypes ....................................................................................... 70
6.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 70
6.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 70
6.6. Beloop en prognose............................................................................ 71
6.7. Etiologie ......................................................................................... 71
6.8. Begeleiding ..................................................................................... 71
7. Faalangst.............................................................................................. 72
7.1. Definitie ......................................................................................... 72
7.2. Kenmerken ...................................................................................... 72
7.3. Fenotypes ....................................................................................... 73
7.4. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 74
7.5. Beloop en prognose............................................................................ 74
7.6. Etiologie ......................................................................................... 74
7.7. Begeleiding ..................................................................................... 74
3
, samenvatting door Kimia
DEEL 1: Leerlingenbegeleiding
Doelstellingen
Je kan…
> de visie op leerlingenbegeleiding toelichten
> de verschillende domeinen binnen leerlingenbegeleiding omschrijven
> een concreet voorbeeld voor de verschillende begeleidingsdomeinen geven
> als vakleerkracht en lid van een schoolteam een aanzet geven tot het concreet
uitwerken van een begeleidingsplan (proactief, preventief en curatief) met
betrekking tot de vier domeinen
> de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de
leerlingenbegeleiding verwoorden
> de werking van het CLB uitleggen
> het verschil tussen beroepsgeheim en ambtsgeheim toelichten
> de krachtlijnen van het M-decreet uitleggen
> de structuur van het buitengewoon onderwijs toelichten
> voorbeelden geven van redelijke aanpassingen binnen het gewoon onderwijs
> de uitgangspunten van handelingsgericht (HGW) toelichten en verduidelijken met
voorbeelden
> het belang van het zorgcontinuüm voor de realisatie van het M-decreet toelichten
> de verschillende fases van het zorgcontinuüm onderscheiden
> de rol van de verschillende actoren binnen het zorgcontinuüm uitleggen
> verwoorden hoe op school-, klas- en leerlingenniveau proactief, preventief en
curatief opgetreden kan worden t.o.v. jongeren met problemen a.d.h.v. het
zorgcontinuüm
1. Leerlingenbegeleiding: visie
Licht de visie op leerlingenbegeleiding toe.
Wat? ‘Leerlingenbegeleiding vertrekt steeds vanuit het functioneren van de
leerling op school en draagt bij tot het functioneren in de schoolse én
maatschappelijke context. Dit alles met als doel de totale ontwikkeling
van de leerling, het verhogen van de gekwalificeerde uitstroom en het
realiseren van gelijke onderwijskansen. De focus ligt op het welbevinden
van alle leerlingen, nu en in de toekomst. Het is het geheel van
preventieve en curatieve acties op het vlak van
onderwijsloopbaanbegeleiding, leren en studeren, psychosociaal
functioneren en preventieve gezondheidszorg. De begeleiding richt zich op
één van deze vier domeinen of op een combinatie ervan. De acties worden
uitgevoerd ter ondersteuning van de persoonlijke, sociale en culturele
ontplooiing van leerlingen’
Waarom? 1) jongeren optimale ontwikkelingskansen bieden
2) aandacht besteden aan welbevinden van jongeren tijdens hun
schoolloopbaan
4
SAMENVATTING LEO B
Inhoud
DEEL 1: Leerlingenbegeleiding .............................................................................. 4
Doelstellingen............................................................................................... 4
1. Leerlingenbegeleiding: visie ........................................................................ 4
2. Begeleidingsdomeinen van leerlingenbegeleiding ............................................... 5
2.1. Onderwijsloopbaan ............................................................................. 6
2.2. Psychisch en sociaal functioneren ........................................................... 6
2.3. Leren en studeren .............................................................................. 7
2.4. Preventieve gezondheidszorg ................................................................. 7
3. Actoren van de leerlingenbegeleiding ............................................................ 8
3.1. Leerlingen en ouders ........................................................................... 9
3.2. De school ......................................................................................... 9
3.3. Centrum voor leerlingenbegeleiding ....................................................... 10
3.4. Pedagogische begeleidingsdienst ........................................................... 11
3.5. Ambtsgeheim en beroepsgeheim in het onderwijs ....................................... 11
4. Het M-decreet: op weg naar meer inclusie ..................................................... 11
4.1. Waar komt het M-decreet vandaan? ........................................................ 12
4.2. De kern van het M-decreet ................................................................... 15
4.3. Van het M-decreet naar het decreet leersteun ........................................... 19
5. Handelingsgericht werken (M-decreet in de praktijk) ......................................... 22
5.1. Onderwijsbehoeften staan centraal ........................................................ 22
5.2. Het gaat om afstemming en om wisselwerking ........................................... 24
5.3. De leerkracht doet ertoe! .................................................................... 24
5.4. Positieve aspecten zijn van groot belang .................................................. 25
5.5. We werken constructief samen .............................................................. 25
5.6. Ons handelen is doelgericht ................................................................. 26
5.7. De werkwijze is systematisch en transparant ............................................. 26
6. Het zorgcontinuüm (organisatie van zorg) ...................................................... 27
6.1. Fase 0: brede basiszorg ....................................................................... 29
6.2. Fase 1: verhoogde zorg ....................................................................... 30
6.3. Fase 2: uitgebreide zorg ...................................................................... 32
6.4. Fase 3: individueel aangepast curriculum (IAC) .......................................... 33
6.5. Geen exacte wetenschap ..................................................................... 33
Deel 2: Integrale jeugdhulpverlening ..................................................................... 35
Doelstellingen.............................................................................................. 35
1
,samenvatting door Kimia
1. Hoe werkt Integrale Jeugdhulpverlening? ....................................................... 35
1.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTH) ............................................. 37
1.2. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTH) ...................................... 37
Deel 3: Jongeren met nood aan verhoogde zorg ........................................................ 39
Doelstellingen.............................................................................................. 39
1. Verschillen in ontwikkeling zijn normaal! ....................................................... 39
2. Problemen met leren en ontwikkelen ............................................................ 40
3. Ontwikkelingsprobleem of ontwikkelingsstoornis? ............................................. 41
4. Welke ontwikkelingsstoornissen zijn er? ......................................................... 42
5. Hoe vaak komen ontwikkelingsstoornissen voor? ............................................... 42
6. Aard en oorzaken van ontwikkelingsstoornissen................................................ 43
6.1. Enkelvoudig tekortmodel ..................................................................... 43
6.2. Problemen met het enkelvoudig tekortmodel ............................................ 44
6.3. Ontwikkelingsstoornissen als mogelijk gevolg van meervoudig tekort ................ 45
7. De diagnose van een ontwikkelingsstoornis ..................................................... 46
7.1. Wie stelt de diagnose? ........................................................................ 46
7.2. Het belang van een vroege diagnose ....................................................... 46
DEEL 4: Ontwikkelingsstoornissen uitgediept............................................................ 47
Doelstellingen.............................................................................................. 47
1. Leerstoornissen ...................................................................................... 47
1.1. Leerstoornis vs. leermoeilijkheid ........................................................... 47
1.2. Definitie ......................................................................................... 48
1.3. Dyslexie ......................................................................................... 48
1.4. Dyscalculie ...................................................................................... 50
1.5. Begeleiding ..................................................................................... 53
1.6. Ondersteuningsvormen ....................................................................... 54
2. Hoogbegaafdheid .................................................................................... 55
2.1. Definitie ......................................................................................... 55
2.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 56
2.3. Secundaire kenmerken ........................................................................ 56
2.4. Hoogbegaafdheid en ontwikkelingsstoornissen ........................................... 57
2.5. Begeleiding ..................................................................................... 57
3. Autismespectrumstoornis (ASS) ................................................................... 57
3.1. Definitie ......................................................................................... 57
3.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 58
3.3. Fenotypes ....................................................................................... 59
3.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 59
3.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 59
2
,samenvatting door Kimia
3.6. Beloop en prognose............................................................................ 60
3.7. Etiologie ......................................................................................... 60
3.8. Begeleiding ..................................................................................... 60
4. Ticstoornissen ........................................................................................ 62
4.1. Definitie ......................................................................................... 62
4.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 63
4.3. Fenotypes ....................................................................................... 63
4.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 64
4.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 64
4.6. Beloop en prognose............................................................................ 64
4.7. Etiologie ......................................................................................... 64
4.8. Begeleiding ..................................................................................... 65
5. ADHD .................................................................................................. 65
5.1. Definitie ......................................................................................... 65
5.2. Primaire gedragskenmerken ................................................................. 66
5.3. Secundaire kenmerken ........................................................................ 67
5.4. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 67
5.5. Beloop en prognose............................................................................ 67
5.6. Etiologie ......................................................................................... 68
5.7. Begeleiding ..................................................................................... 68
6. DCD .................................................................................................... 69
6.1. Definitie ......................................................................................... 69
6.2. Primaire kenmerken ........................................................................... 69
6.3. Fenotypes ....................................................................................... 70
6.4. Secundaire kenmerken ........................................................................ 70
6.5. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 70
6.6. Beloop en prognose............................................................................ 71
6.7. Etiologie ......................................................................................... 71
6.8. Begeleiding ..................................................................................... 71
7. Faalangst.............................................................................................. 72
7.1. Definitie ......................................................................................... 72
7.2. Kenmerken ...................................................................................... 72
7.3. Fenotypes ....................................................................................... 73
7.4. Prevalentie en comorbiditeit ................................................................ 74
7.5. Beloop en prognose............................................................................ 74
7.6. Etiologie ......................................................................................... 74
7.7. Begeleiding ..................................................................................... 74
3
, samenvatting door Kimia
DEEL 1: Leerlingenbegeleiding
Doelstellingen
Je kan…
> de visie op leerlingenbegeleiding toelichten
> de verschillende domeinen binnen leerlingenbegeleiding omschrijven
> een concreet voorbeeld voor de verschillende begeleidingsdomeinen geven
> als vakleerkracht en lid van een schoolteam een aanzet geven tot het concreet
uitwerken van een begeleidingsplan (proactief, preventief en curatief) met
betrekking tot de vier domeinen
> de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende actoren in de
leerlingenbegeleiding verwoorden
> de werking van het CLB uitleggen
> het verschil tussen beroepsgeheim en ambtsgeheim toelichten
> de krachtlijnen van het M-decreet uitleggen
> de structuur van het buitengewoon onderwijs toelichten
> voorbeelden geven van redelijke aanpassingen binnen het gewoon onderwijs
> de uitgangspunten van handelingsgericht (HGW) toelichten en verduidelijken met
voorbeelden
> het belang van het zorgcontinuüm voor de realisatie van het M-decreet toelichten
> de verschillende fases van het zorgcontinuüm onderscheiden
> de rol van de verschillende actoren binnen het zorgcontinuüm uitleggen
> verwoorden hoe op school-, klas- en leerlingenniveau proactief, preventief en
curatief opgetreden kan worden t.o.v. jongeren met problemen a.d.h.v. het
zorgcontinuüm
1. Leerlingenbegeleiding: visie
Licht de visie op leerlingenbegeleiding toe.
Wat? ‘Leerlingenbegeleiding vertrekt steeds vanuit het functioneren van de
leerling op school en draagt bij tot het functioneren in de schoolse én
maatschappelijke context. Dit alles met als doel de totale ontwikkeling
van de leerling, het verhogen van de gekwalificeerde uitstroom en het
realiseren van gelijke onderwijskansen. De focus ligt op het welbevinden
van alle leerlingen, nu en in de toekomst. Het is het geheel van
preventieve en curatieve acties op het vlak van
onderwijsloopbaanbegeleiding, leren en studeren, psychosociaal
functioneren en preventieve gezondheidszorg. De begeleiding richt zich op
één van deze vier domeinen of op een combinatie ervan. De acties worden
uitgevoerd ter ondersteuning van de persoonlijke, sociale en culturele
ontplooiing van leerlingen’
Waarom? 1) jongeren optimale ontwikkelingskansen bieden
2) aandacht besteden aan welbevinden van jongeren tijdens hun
schoolloopbaan
4
