Religie-zingeving en levensbeschouwing
EUTHANASIE: ZINGEVING/LEVENSVESCHOUWING EN POLITIEK
Wat is politiek? Wij als mensen zijn politieke beesten en moeten veel organiseren samen, waarvoor
we politiek handelen nodig hebben, wat is dit juist?
Is het een zingevende of manipulatieve interesse?
Er zij2 manipulatieve visies op de politiek
o Technocratie
▪ Efficiënt aanpakken van dingen voor een maatschappij is dit nuttig
▪ Vaak zijn de dingen waarom het gaan incommensurabel
o Politiek liberalisme
▪ Politiek moet zorgen dat de burgers zo vrij mogelijk zijn in hun keuzes,
iedereen moet zelf weten wat die waardevol en zinvol vindt, politiek is
neutraal
▪ Daar staat tegenover: politiek als inhoudelijk debat over het goede leven
Aristoteles zei dat als we niet aan politiek zouden doen dan zou ons leven nutteloos zijn want we
hebben de politiek nodig om een doel aan ons leven te geven.
Pinker: technocratische visie: allemaal eens over hetzelfde doel, men gaat dit zo efficiënt mogelijk
willen verwezelijken. Niet te veel polarisatie = simplistisch. Als iedereen het eens is dan gaat de
politiek verdwijnen en gaat alles in de handen van de experten komen. Kijken wat een prioriteit is in
de samenleving is dus hetgeen wat politiek doet. Er zijn meningsverschillen en voor deze bepaalde
zaken is het belangrijk dat er politiek is.
Technocratie vs incommensurbale waarden: tijdens COVID lagen er veel mensen in het ziekenhuis
en zijn mensen gestorven die men niet mocht bezoeken en ook niet naar een begrafenis. Men wilt
de corona slachtoffers vermijden en maar een beperkt aantal mensen laten gaan maar aan de
andere kant moeten voldoende mensen toegelaten worden voor rouwverwerking. Er is dus een
overkoepelende waarde die ervoor zorgt dat mensen mogen komen maar er een beperking is voor
de besmettig. Experten gaan hiervoor samen zitten. Mensen die naar een begrafenis gaan is geen
maatschappelijk nut. Iemand die eenzaam sterft vinden we erg. Mensen verdienen het om iemand
te hebben bij een begrafenis. Heeft niks te maken met nut, een bepaalde betekenis aan geven. Maar
het is niet zo simpel om dan een soort middenweg als waarde te vinden van het aantal mensen die
mogen gaan. Op een gegeven moment was het max 15 mensen.
Mensen gaan elkaar ook geen handen meer geven. Aan de ene kant gaat men besmettingen
voorkomen maar aan de andere kant ligt iets anders – wat is het? Sociaal nut? Hoeveel is het waard?
Er is iets waardevols dat in gedrang is. Hele moeilijke afweging. Experten doen bepaalde uitspraken
over dingen die veel waarde hebben. Dit zijn dingen die eig niet in de handen van de experten
mogen liggen (de afweging). Incommensurabele waarden zijn moeilijk om af te wegen.
Als we een machine willen maken moet dit voldoende kwaliteit hebben maar tegelijk ook zo kost
efficiënt mogelijk zijn. Men gaat dan verschillende machines vergelijken. De kwaliteitsafweging gaat
afhangen van wat je belangrijk vindt. Kiezen tussen 2 levenspartners, niet echt een technische
afweging en ook moeilijk te vergelijken, want je verliest altijd iets want iedereen heeft voor- en
nadelen. Dit is ook het geval bij politiek. Vaak is het altijd kiezen is verliezen. Bepaalde dingen gaan
gekozen worden boven anderen. Maar hier gaan de verliezers gestreden hebben voor hun waarde
en dat is redelijk. Als iets een optimale oplossing is dan is het andere dom (bij technische oplossing)
, de andere kant heeft binnen de politiek ook een eerbare oplossing het gaat over 2 waarden die niet
weerbaar zijn maar men probeert te vergelijken en dan moet kiezen.
POLITIEK LIBERALISME VS POLITIEK ALS DEBAT OVER “HET GOEDE LEVEN”
“politiek liberalisme”: pro-choice vanuit de liberale waarden (autonomie, niet schade)
o Dit is een stroming binnen de filosofie. Ze vinden dat de overheid zich niet bezig
moet houden met inhoudelijke kwesties van wat een goed leven is
o Burgers moeten dit zelf kunnen kiezen en dan zelf kunnen verwezenlijken
o Bij abortus: de overheid zou neutraal moeten zijn en mensen moeten zelf kunnen
kiezen. Vrijheid stopt waar je andere mensen hun vrijheden gaat inperken
Kritiek: je kan deze zaak niet beslissen vanuit principes, maar vanuit een inhoudelijk
antwoord op de vraag: wat is een persoon?
o Zonder zich uit te spreken over de grond van de zaak, als het een vorm van leven is
dan is het een probleem; de samenleving moet dan een debat voeren en dan
bepalen wat er moet gebeuren.
Arwin Meiwes: deze man wou al lang iemand eten. De persoon die hij gegeten heeft heeft
toestemming gegeven om hem op te eten. Heeft een deel van hem levend gegeten en dan vermoord
en dan verder gegeten. Deze persoon is veroordeeld tot moord, we vinden dit walgelijk, hoort niet
bij het goede leven. Er is niet alleen liberaal politiek bij leven en dood maar ook andere factoren.
TRAJECT VAN DE EUTHANASIE-WETGEVING
Voor de wetgeving van 2002:
o Relatie arts-patiënt-omgeving
o Omgaan met conflicterende waarden – waarden niet echt geregistreerd
▪ Zorg voor het leven
▪ Compassie met lijdende mens
Wetgeving van 2002
o Noodzaak van de wet
▪ Misbruiken
▪ Therapeutische hardnekkigheid
▪ Emancipatie van de patiënt
▪ Schaalvergroting
▪ Vergrijzing
o Subjectieve en objectieve voorwaarden
Discussies over de uitbreiding van de wet
o Minderjarigheid, dementie, psychiatrische aandoeningen, voltooid leven,…
o Minder “objectieve voorwaarden”
Waar gaat het heen?
o Uitzondering
o Absoluut recht om te sterven
POLITIEK LIBERALISME OVER EUTHANASIE
1. De ‘liberale samenleving’ = een samenlevingsvorm
o Antwoord op de vraag hoe we de samenleving moeten organiseren.
o Weinig controversieel
o Een reeks fundamentele beginselen (Autonomie, niet-schade, maximalisering van
geluk,…) de liberale principes worden gevolgd. Politiek zorgt voor geluk van burgers
EUTHANASIE: ZINGEVING/LEVENSVESCHOUWING EN POLITIEK
Wat is politiek? Wij als mensen zijn politieke beesten en moeten veel organiseren samen, waarvoor
we politiek handelen nodig hebben, wat is dit juist?
Is het een zingevende of manipulatieve interesse?
Er zij2 manipulatieve visies op de politiek
o Technocratie
▪ Efficiënt aanpakken van dingen voor een maatschappij is dit nuttig
▪ Vaak zijn de dingen waarom het gaan incommensurabel
o Politiek liberalisme
▪ Politiek moet zorgen dat de burgers zo vrij mogelijk zijn in hun keuzes,
iedereen moet zelf weten wat die waardevol en zinvol vindt, politiek is
neutraal
▪ Daar staat tegenover: politiek als inhoudelijk debat over het goede leven
Aristoteles zei dat als we niet aan politiek zouden doen dan zou ons leven nutteloos zijn want we
hebben de politiek nodig om een doel aan ons leven te geven.
Pinker: technocratische visie: allemaal eens over hetzelfde doel, men gaat dit zo efficiënt mogelijk
willen verwezelijken. Niet te veel polarisatie = simplistisch. Als iedereen het eens is dan gaat de
politiek verdwijnen en gaat alles in de handen van de experten komen. Kijken wat een prioriteit is in
de samenleving is dus hetgeen wat politiek doet. Er zijn meningsverschillen en voor deze bepaalde
zaken is het belangrijk dat er politiek is.
Technocratie vs incommensurbale waarden: tijdens COVID lagen er veel mensen in het ziekenhuis
en zijn mensen gestorven die men niet mocht bezoeken en ook niet naar een begrafenis. Men wilt
de corona slachtoffers vermijden en maar een beperkt aantal mensen laten gaan maar aan de
andere kant moeten voldoende mensen toegelaten worden voor rouwverwerking. Er is dus een
overkoepelende waarde die ervoor zorgt dat mensen mogen komen maar er een beperking is voor
de besmettig. Experten gaan hiervoor samen zitten. Mensen die naar een begrafenis gaan is geen
maatschappelijk nut. Iemand die eenzaam sterft vinden we erg. Mensen verdienen het om iemand
te hebben bij een begrafenis. Heeft niks te maken met nut, een bepaalde betekenis aan geven. Maar
het is niet zo simpel om dan een soort middenweg als waarde te vinden van het aantal mensen die
mogen gaan. Op een gegeven moment was het max 15 mensen.
Mensen gaan elkaar ook geen handen meer geven. Aan de ene kant gaat men besmettingen
voorkomen maar aan de andere kant ligt iets anders – wat is het? Sociaal nut? Hoeveel is het waard?
Er is iets waardevols dat in gedrang is. Hele moeilijke afweging. Experten doen bepaalde uitspraken
over dingen die veel waarde hebben. Dit zijn dingen die eig niet in de handen van de experten
mogen liggen (de afweging). Incommensurabele waarden zijn moeilijk om af te wegen.
Als we een machine willen maken moet dit voldoende kwaliteit hebben maar tegelijk ook zo kost
efficiënt mogelijk zijn. Men gaat dan verschillende machines vergelijken. De kwaliteitsafweging gaat
afhangen van wat je belangrijk vindt. Kiezen tussen 2 levenspartners, niet echt een technische
afweging en ook moeilijk te vergelijken, want je verliest altijd iets want iedereen heeft voor- en
nadelen. Dit is ook het geval bij politiek. Vaak is het altijd kiezen is verliezen. Bepaalde dingen gaan
gekozen worden boven anderen. Maar hier gaan de verliezers gestreden hebben voor hun waarde
en dat is redelijk. Als iets een optimale oplossing is dan is het andere dom (bij technische oplossing)
, de andere kant heeft binnen de politiek ook een eerbare oplossing het gaat over 2 waarden die niet
weerbaar zijn maar men probeert te vergelijken en dan moet kiezen.
POLITIEK LIBERALISME VS POLITIEK ALS DEBAT OVER “HET GOEDE LEVEN”
“politiek liberalisme”: pro-choice vanuit de liberale waarden (autonomie, niet schade)
o Dit is een stroming binnen de filosofie. Ze vinden dat de overheid zich niet bezig
moet houden met inhoudelijke kwesties van wat een goed leven is
o Burgers moeten dit zelf kunnen kiezen en dan zelf kunnen verwezenlijken
o Bij abortus: de overheid zou neutraal moeten zijn en mensen moeten zelf kunnen
kiezen. Vrijheid stopt waar je andere mensen hun vrijheden gaat inperken
Kritiek: je kan deze zaak niet beslissen vanuit principes, maar vanuit een inhoudelijk
antwoord op de vraag: wat is een persoon?
o Zonder zich uit te spreken over de grond van de zaak, als het een vorm van leven is
dan is het een probleem; de samenleving moet dan een debat voeren en dan
bepalen wat er moet gebeuren.
Arwin Meiwes: deze man wou al lang iemand eten. De persoon die hij gegeten heeft heeft
toestemming gegeven om hem op te eten. Heeft een deel van hem levend gegeten en dan vermoord
en dan verder gegeten. Deze persoon is veroordeeld tot moord, we vinden dit walgelijk, hoort niet
bij het goede leven. Er is niet alleen liberaal politiek bij leven en dood maar ook andere factoren.
TRAJECT VAN DE EUTHANASIE-WETGEVING
Voor de wetgeving van 2002:
o Relatie arts-patiënt-omgeving
o Omgaan met conflicterende waarden – waarden niet echt geregistreerd
▪ Zorg voor het leven
▪ Compassie met lijdende mens
Wetgeving van 2002
o Noodzaak van de wet
▪ Misbruiken
▪ Therapeutische hardnekkigheid
▪ Emancipatie van de patiënt
▪ Schaalvergroting
▪ Vergrijzing
o Subjectieve en objectieve voorwaarden
Discussies over de uitbreiding van de wet
o Minderjarigheid, dementie, psychiatrische aandoeningen, voltooid leven,…
o Minder “objectieve voorwaarden”
Waar gaat het heen?
o Uitzondering
o Absoluut recht om te sterven
POLITIEK LIBERALISME OVER EUTHANASIE
1. De ‘liberale samenleving’ = een samenlevingsvorm
o Antwoord op de vraag hoe we de samenleving moeten organiseren.
o Weinig controversieel
o Een reeks fundamentele beginselen (Autonomie, niet-schade, maximalisering van
geluk,…) de liberale principes worden gevolgd. Politiek zorgt voor geluk van burgers
