Sociologie: een inleiding
Deel 1: de sociologie ontdekken
1. de sociologische verzuchting
1.1. Wat is sociologie? Een poging tot definitie, die gelukkig mislukt
Sociologie = recente wetenschap
Geen duidelijke definitie, ondanks verschillende pogingen
toch zijn bepaalde definities een belangrijk gegeven, ze zijn voor sommigen
(mensen met geen kennis over sociologie) onduidelijk en nietszeggend. Voor
anderen (mensen met kennis over de sociologie) oppervlakkig en onvolledig.
Heel moeilijk om tot een definitie te komen (Aron)
Dit zie je ook door de definitie die Max Weber (1864-1920) gaf:
De wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen, met de
bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de
effecten van dat handelen te komen.
2 kanttekeningen te maken bij deze definitie:
1) De taak die Weber voor de sociologie opeist is ook wat de psychologie,
antropologie en politicologie proberen te doen.
De sociale wetenschappen die zich vroeger sterk distantieerden komen nu
weer voorzichtig naar elkaar toe en tonen verschillende gelijkenissen
(bestuderen zelfde verschijnselen, handelen gelijkaardig, hebben zelfde
theorieën…).
2) De sociologische verklaring moet volgens hem causaal of oorzakelijk zijn:
verklaren neemt de vorm aan van oorzaak-gevolgrelaties. Hiermee zijn
zeker niet alle sociologen het eens.
Webers definitie is dus zeer algemeen maar wordt niet door alle
beoefenaars van het vak aanvaard.
Oorzaak van de moeilijkheden van een definitie van sociologie: definities worden
gebruikt om verschijnselen vast te leggen ze zijn echter minder geschikt een
verschijnsel te begrijpen.
Sociologie is een levendige wetenschap die voortdurend veranderd en haar
eigen inzichten geregeld vernieuwt.
1.2. Wat de sociologie ons leert
1.2.1. De belangrijkste les
Voor een discipline die kijkt naar de wijze waarop mensen samenleving is de
eindbestemming enkel inzicht in die samenleving
Fundamentele les van de sociologie = alles zoals het nu is (gebruiken, waarden,
tradities…) had ook anders kunnen zijn. Al die dingen waarvan we soms
aannemen dat ze natuurlijk zijn hadden zich ook anders kunnen ontwikkelen =>
ze zijn CONTINGENT
, = iets dat noodzakelijk noch onmogelijk is en dus ook anders had kunnen zijn dan
het nu is.
≠ het ARBITRAIRE( willekeurige). Het is niet omdat een bepaalde instelling ook
anders had kunnen zijn dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het
bij ons heeft aangenomen.
Alles is contingent maar daarom niet arbitrair!
De sociale wetenschappen hebben het bewustzijn van het contingente verspreid:
Vb: het huwelijk. De antropoloog Murdock in zijn Murdock-files, ons monogame
huwelijk stelsel komt voor in ong 20% van de culturen voor. In 80% van de
gevallen wordt gekozen voor polygamie.
Onze cultuur is zich vanaf de opening van de wereld en de ontdekkingsreizen
bewust geworden van de verschillende culturen. De antropologie en de sociologie
waren de media waarlangs die bewustwording zich heeft voltrokken en
wetenschappelijk werd verwerkt.
MAAR, dit was geen gemakkelijk proces, er waren namelijk verschillende
instellingen dat de variatie van culturen ontkenden, zij zagen het als
‘onderontwikkeling’. Toch kunnen we stellen dat vanaf de 17 e eeuw het
bewustzijn van het contingente duidelijk doordringt tot de Europese intellectuele
elite, waaronder Blaise Pascal: ‘Wat geldt als waarheid aan de ene kant van de
Pyreneeën, is dwaasheid aan de andere kant’.
1.2.2. Contingente
Het besef van contingentie speelt in de sociologie een belangrijke rol. Howard
Becker schrijft dat afwijkend gedrag door de samenleving wordt geproduceerd.
De normen die we hanteren om afwijkend en crimineel gedrag te beoordelen zijn
van sociale oorsprong, en verschillen daarom van cultuur tot cultuur. Bv
verkrachting binnen het huwelijk.
Howard Becker wilde vooral duidelijk maken dat de sociologie met betrekking tot
afwijkend gedrag een dubbele taak heeft;
- verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag komen
- verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde samenlevingen afwijkend
zijn en in andere niet.
Volgens sommigen trivialiseerde het de waarden en normen. Het hield volgens
hen het gevaar in dat het respect voor waarden en normen werd ondergraven,
omdat het relatieve en variabele ervan werden belicht.
1.3. Contingent, maar niet arbitrair
de zorg over waarden en normen was niet nieuw. En vindt die al bij verschillende
filosofen. Bv Rousseau, hij schreef dat mensen de wetten enkel zullen
respecteren en hun plichten enkel zullen naleven als een religie hen daartoe
aanzet en motiveert. Religies moeten volgens hem dan ook bijdragen tot
burgerdeugd = civiele religies.
Deel 1: de sociologie ontdekken
1. de sociologische verzuchting
1.1. Wat is sociologie? Een poging tot definitie, die gelukkig mislukt
Sociologie = recente wetenschap
Geen duidelijke definitie, ondanks verschillende pogingen
toch zijn bepaalde definities een belangrijk gegeven, ze zijn voor sommigen
(mensen met geen kennis over sociologie) onduidelijk en nietszeggend. Voor
anderen (mensen met kennis over de sociologie) oppervlakkig en onvolledig.
Heel moeilijk om tot een definitie te komen (Aron)
Dit zie je ook door de definitie die Max Weber (1864-1920) gaf:
De wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen, met de
bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de
effecten van dat handelen te komen.
2 kanttekeningen te maken bij deze definitie:
1) De taak die Weber voor de sociologie opeist is ook wat de psychologie,
antropologie en politicologie proberen te doen.
De sociale wetenschappen die zich vroeger sterk distantieerden komen nu
weer voorzichtig naar elkaar toe en tonen verschillende gelijkenissen
(bestuderen zelfde verschijnselen, handelen gelijkaardig, hebben zelfde
theorieën…).
2) De sociologische verklaring moet volgens hem causaal of oorzakelijk zijn:
verklaren neemt de vorm aan van oorzaak-gevolgrelaties. Hiermee zijn
zeker niet alle sociologen het eens.
Webers definitie is dus zeer algemeen maar wordt niet door alle
beoefenaars van het vak aanvaard.
Oorzaak van de moeilijkheden van een definitie van sociologie: definities worden
gebruikt om verschijnselen vast te leggen ze zijn echter minder geschikt een
verschijnsel te begrijpen.
Sociologie is een levendige wetenschap die voortdurend veranderd en haar
eigen inzichten geregeld vernieuwt.
1.2. Wat de sociologie ons leert
1.2.1. De belangrijkste les
Voor een discipline die kijkt naar de wijze waarop mensen samenleving is de
eindbestemming enkel inzicht in die samenleving
Fundamentele les van de sociologie = alles zoals het nu is (gebruiken, waarden,
tradities…) had ook anders kunnen zijn. Al die dingen waarvan we soms
aannemen dat ze natuurlijk zijn hadden zich ook anders kunnen ontwikkelen =>
ze zijn CONTINGENT
, = iets dat noodzakelijk noch onmogelijk is en dus ook anders had kunnen zijn dan
het nu is.
≠ het ARBITRAIRE( willekeurige). Het is niet omdat een bepaalde instelling ook
anders had kunnen zijn dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het
bij ons heeft aangenomen.
Alles is contingent maar daarom niet arbitrair!
De sociale wetenschappen hebben het bewustzijn van het contingente verspreid:
Vb: het huwelijk. De antropoloog Murdock in zijn Murdock-files, ons monogame
huwelijk stelsel komt voor in ong 20% van de culturen voor. In 80% van de
gevallen wordt gekozen voor polygamie.
Onze cultuur is zich vanaf de opening van de wereld en de ontdekkingsreizen
bewust geworden van de verschillende culturen. De antropologie en de sociologie
waren de media waarlangs die bewustwording zich heeft voltrokken en
wetenschappelijk werd verwerkt.
MAAR, dit was geen gemakkelijk proces, er waren namelijk verschillende
instellingen dat de variatie van culturen ontkenden, zij zagen het als
‘onderontwikkeling’. Toch kunnen we stellen dat vanaf de 17 e eeuw het
bewustzijn van het contingente duidelijk doordringt tot de Europese intellectuele
elite, waaronder Blaise Pascal: ‘Wat geldt als waarheid aan de ene kant van de
Pyreneeën, is dwaasheid aan de andere kant’.
1.2.2. Contingente
Het besef van contingentie speelt in de sociologie een belangrijke rol. Howard
Becker schrijft dat afwijkend gedrag door de samenleving wordt geproduceerd.
De normen die we hanteren om afwijkend en crimineel gedrag te beoordelen zijn
van sociale oorsprong, en verschillen daarom van cultuur tot cultuur. Bv
verkrachting binnen het huwelijk.
Howard Becker wilde vooral duidelijk maken dat de sociologie met betrekking tot
afwijkend gedrag een dubbele taak heeft;
- verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag komen
- verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde samenlevingen afwijkend
zijn en in andere niet.
Volgens sommigen trivialiseerde het de waarden en normen. Het hield volgens
hen het gevaar in dat het respect voor waarden en normen werd ondergraven,
omdat het relatieve en variabele ervan werden belicht.
1.3. Contingent, maar niet arbitrair
de zorg over waarden en normen was niet nieuw. En vindt die al bij verschillende
filosofen. Bv Rousseau, hij schreef dat mensen de wetten enkel zullen
respecteren en hun plichten enkel zullen naleven als een religie hen daartoe
aanzet en motiveert. Religies moeten volgens hem dan ook bijdragen tot
burgerdeugd = civiele religies.
