Inleiding tot het recht – Prof dr. A. De Boeck
Inleiding tot het (burgerlijk) recht
Hoofdstuk 1: Goederen – (of zaken) recht en zakelijke zekerheden
Vooraf (boek p. 189-199)
■ Begrip VERMOGEN= alle goederen, rechten (openstaande vorderingen) en plichten (bv. Huurcontract)
die aan een persoon op een bepaald moment toebehoren, en in geld waardeerbaar zijn
~ elke persoon heeft een vermogen
~ dat fluctueert = niet constant (balans 2020≠balans 2019)
(art. 3.35 BW)
■ Vermogensrechten vallen uiteen in zakelijke rechten, vorderingsrechten en intellectuele rechten
Vermogensrechten of patrimoniale rechten zijn de rechten die een economische waarde hebben.
■ Vermogensrechten zijn in geld waardeerbaar
■ En “verdwijnen” niet bij een overlijden (~erfenis)
➔ Wanneer iemand overlijdt openvallen van de nalatenschap. Er zal worden nagekeken wie de
erfgenamen zijn en dan gaat het vermogen normaal over op hen.
Actief maar OOK PASSSIEF
Iemand die veel schulden heeft met dus een negatieve balans erfgenamen krijgen dat negatief
saldo, moeten alle schulden betalen. Behalve als je de nalatenschap verwerpt.
■ Vermogensrechten kunnen verhandeld worden vb. villa/auto verkopen, kunstwerk wegschenken
■ Bv. persoonlijkheidsrecht (R op privacy, R op afbeelding, ...), familierecht (R op erkenning kind)
■ Sommige rechten zijn extra-patrimoniaal: geen economische waarde, niet verhandelbaar, niet in geld
waardeerbaar maar wel juridisch waardeerbaar en eindigen wel bij overlijden.
Behoort dus niet bij het vermogen.
De vermogensrechten worden opgedeeld in (3) categorieën: de zakelijke rechten, de
vorderingsrechten (en de intellectuele rechten)
Zakelijke rechten Recht op zaak of goed
Recht tav persoon op
vermogensrechten vorderingrechten
bepaalde prestatie
intellectuele
Recht op een idee
rechten
Zakelijke rechten
De rechten die men kan laten gelden betrekking tot een bepaald goed (lichamelijk of onlichamelijk),
hebben betrekking op de verhouding tussen een persoon en een voorwerp.
worden behandeld in het goederenrecht.
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 1
, Inleiding tot het recht – Prof dr. A. De Boeck
Kenmerken:
- Zakelijke rechten zijn “directe” rechten omdat er onmiddellijk een heerschappij over een goed
ontstaat.
- Aan iedereen tegenstelbaar
- Verlenen ook een volgrecht op de zaak
Art. 3.28 en art. 3.30
Het volgrecht geeft een beeldend kunstenaar het recht op vergoeding bij doorverkoop van een
kunstwerk. In landen die volgrecht kennen maakt dit onderdeel uit van het auteursrecht
■ Drie belangrijkste vormen: eigendomsrecht, erfdienstbaarheid, vruchtgebruik
■ Zakelijke rechten verwijzen naar een soort zeggenschap van een persoon op 1 of meerdere
zaken/goederen, hoe is de verhouding tussen mezelf en mijn woning eigendomsrecht op woning
Bv. een langstlevende echtgenoot, die zal ten gevolge van de nalatenschap van haar overleden
echtgenoot een vruchtgebruik hebben op de woning.
■ Zakelijk recht staat tegenover vorderingsrecht
Vorderingsrechten
(ook wel persoonlijke rechten genoemd)
Vorderingsrecht ≠ persoonlijkheidsrecht
= verhouding tussen personen, vloeit voort uit een contract, bv een koopcontract
(SE-SA)
Rechten die een aanspraak verlenen op een bepaald gedrag - iets geven, iets doen of iets laten – van
een bepaald persoon. Altijd betrekking tussen 2 personen.
worden verhandeld in het verbintenissenrecht.
niet aan iedereen tegenstelbaar en verlenen geen volgrecht.
Onderscheid zakelijke-vorderingsrechten
1. Numerus clausus (goederenrecht) gesloten systeem, gelimiteerd aantal zakelijke rechten (moet in
de wet staan)
(zakelijke rechten gesloten systeem)
Zakelijke rechten worden gekenmerkt door het numerus clausus-beginsel. Dit betekent dat er geen
zakelijke rechten zijn buiten de door de wetgever erkende zakelijke rechten. De categorieën worden
opgesomd in art. 3.3 BW.
Of wilsautonomie en contractvrijheid (v.) kunnen contracten tekenen over wat ze willen
Vorderingsrechten worden beheerst door het principe van wilsautonomie. Dat betekent dat er een
eindeloze variëteiten aan mogelijke vorderingsrechten kan bestaan, voor zover de regels vh dwingend
recht worden gerespecteerd.
2. Publiciteitsregels voor goederenrecht (hypotheekkantoor), niet voor vorderingsrecht
Ongelimiteerd aantal mogelijke vorderingen om toe te laten dat ergens geregistreerd wordt wie
zakelijke rechten heeft op onroerende goederen.
[Zakelijke rechten moeten door iedereen gerespecteerd worden. Dit impliceert natuurlijk wel dat
iedereen op de hoogte ervan moeten zijn. Om die reden gelden er publiciteitsvereisten.]
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 2
, Inleiding tot het recht – Prof dr. A. De Boeck
Afhankelijk of het gaat om roerende of onroerende goederen, zijn de publiciteitsvereisten meer of
minder verregaand.
- Bij roerende goederen telt het bezit vh goed als eigendomstitel, op voorwaarde dat het bezit
deugdelijk of te goeder trouw is.
- Zakelijke rechten op onroerende goederen moeten overgeschreven worden bij het
hypotheekkantoor of de daartoe bestemde openbare registers.
Bv. Je bent geïnteresseerd in een pand dan kunnen we via het publiciteitsyteem de registers van di be
hypotheekbewaarder opzoekingen doen over wie op dit moment de eigenaar van dat pand is.
3. Verjaring: 30 j. voor goederen recht (2262 BW, zie extra wetgeving) en 10 of 5/20 j. voor
vorderingsrecht (2262 bis BW)
Met verjaring bedoelt men dat het recht om een rechtsvordering af te dwingen verliest na verloop van
een bepaalde termijn.
Tijdslimiet voor contract
Verfijning zakelijk recht
Twee categorieën
a) Zelfstandige zakelijke rechten
- geen noodzakelijke band met een ander recht
- zijn eigendom + afgeleide rechten (VG, EDB, …)
b) Zakelijke zekerheidsrechten waarborg functie
- onzelfstandige rechten, want bijkomend recht bij een vorderingsrecht (bv. uit lening)
- zekerheid tot waarborg v/e vorderingsrecht, bv. hypotheek, pand
- steeds minstens 2 titularissen van een zakelijk (zekerheids)recht op hetzelfde goed (eigenaar heeft
eigendomsR en bank heeft hypotheekR)
Hypotheek: als de lening niet wordt terugbetaald zal het pand verkocht worden en de opbrengsten
daarvan is om de bank terug te betalen.
Samengaan vorderingsrecht en zakelijke recht
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 3
Inleiding tot het (burgerlijk) recht
Hoofdstuk 1: Goederen – (of zaken) recht en zakelijke zekerheden
Vooraf (boek p. 189-199)
■ Begrip VERMOGEN= alle goederen, rechten (openstaande vorderingen) en plichten (bv. Huurcontract)
die aan een persoon op een bepaald moment toebehoren, en in geld waardeerbaar zijn
~ elke persoon heeft een vermogen
~ dat fluctueert = niet constant (balans 2020≠balans 2019)
(art. 3.35 BW)
■ Vermogensrechten vallen uiteen in zakelijke rechten, vorderingsrechten en intellectuele rechten
Vermogensrechten of patrimoniale rechten zijn de rechten die een economische waarde hebben.
■ Vermogensrechten zijn in geld waardeerbaar
■ En “verdwijnen” niet bij een overlijden (~erfenis)
➔ Wanneer iemand overlijdt openvallen van de nalatenschap. Er zal worden nagekeken wie de
erfgenamen zijn en dan gaat het vermogen normaal over op hen.
Actief maar OOK PASSSIEF
Iemand die veel schulden heeft met dus een negatieve balans erfgenamen krijgen dat negatief
saldo, moeten alle schulden betalen. Behalve als je de nalatenschap verwerpt.
■ Vermogensrechten kunnen verhandeld worden vb. villa/auto verkopen, kunstwerk wegschenken
■ Bv. persoonlijkheidsrecht (R op privacy, R op afbeelding, ...), familierecht (R op erkenning kind)
■ Sommige rechten zijn extra-patrimoniaal: geen economische waarde, niet verhandelbaar, niet in geld
waardeerbaar maar wel juridisch waardeerbaar en eindigen wel bij overlijden.
Behoort dus niet bij het vermogen.
De vermogensrechten worden opgedeeld in (3) categorieën: de zakelijke rechten, de
vorderingsrechten (en de intellectuele rechten)
Zakelijke rechten Recht op zaak of goed
Recht tav persoon op
vermogensrechten vorderingrechten
bepaalde prestatie
intellectuele
Recht op een idee
rechten
Zakelijke rechten
De rechten die men kan laten gelden betrekking tot een bepaald goed (lichamelijk of onlichamelijk),
hebben betrekking op de verhouding tussen een persoon en een voorwerp.
worden behandeld in het goederenrecht.
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 1
, Inleiding tot het recht – Prof dr. A. De Boeck
Kenmerken:
- Zakelijke rechten zijn “directe” rechten omdat er onmiddellijk een heerschappij over een goed
ontstaat.
- Aan iedereen tegenstelbaar
- Verlenen ook een volgrecht op de zaak
Art. 3.28 en art. 3.30
Het volgrecht geeft een beeldend kunstenaar het recht op vergoeding bij doorverkoop van een
kunstwerk. In landen die volgrecht kennen maakt dit onderdeel uit van het auteursrecht
■ Drie belangrijkste vormen: eigendomsrecht, erfdienstbaarheid, vruchtgebruik
■ Zakelijke rechten verwijzen naar een soort zeggenschap van een persoon op 1 of meerdere
zaken/goederen, hoe is de verhouding tussen mezelf en mijn woning eigendomsrecht op woning
Bv. een langstlevende echtgenoot, die zal ten gevolge van de nalatenschap van haar overleden
echtgenoot een vruchtgebruik hebben op de woning.
■ Zakelijk recht staat tegenover vorderingsrecht
Vorderingsrechten
(ook wel persoonlijke rechten genoemd)
Vorderingsrecht ≠ persoonlijkheidsrecht
= verhouding tussen personen, vloeit voort uit een contract, bv een koopcontract
(SE-SA)
Rechten die een aanspraak verlenen op een bepaald gedrag - iets geven, iets doen of iets laten – van
een bepaald persoon. Altijd betrekking tussen 2 personen.
worden verhandeld in het verbintenissenrecht.
niet aan iedereen tegenstelbaar en verlenen geen volgrecht.
Onderscheid zakelijke-vorderingsrechten
1. Numerus clausus (goederenrecht) gesloten systeem, gelimiteerd aantal zakelijke rechten (moet in
de wet staan)
(zakelijke rechten gesloten systeem)
Zakelijke rechten worden gekenmerkt door het numerus clausus-beginsel. Dit betekent dat er geen
zakelijke rechten zijn buiten de door de wetgever erkende zakelijke rechten. De categorieën worden
opgesomd in art. 3.3 BW.
Of wilsautonomie en contractvrijheid (v.) kunnen contracten tekenen over wat ze willen
Vorderingsrechten worden beheerst door het principe van wilsautonomie. Dat betekent dat er een
eindeloze variëteiten aan mogelijke vorderingsrechten kan bestaan, voor zover de regels vh dwingend
recht worden gerespecteerd.
2. Publiciteitsregels voor goederenrecht (hypotheekkantoor), niet voor vorderingsrecht
Ongelimiteerd aantal mogelijke vorderingen om toe te laten dat ergens geregistreerd wordt wie
zakelijke rechten heeft op onroerende goederen.
[Zakelijke rechten moeten door iedereen gerespecteerd worden. Dit impliceert natuurlijk wel dat
iedereen op de hoogte ervan moeten zijn. Om die reden gelden er publiciteitsvereisten.]
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 2
, Inleiding tot het recht – Prof dr. A. De Boeck
Afhankelijk of het gaat om roerende of onroerende goederen, zijn de publiciteitsvereisten meer of
minder verregaand.
- Bij roerende goederen telt het bezit vh goed als eigendomstitel, op voorwaarde dat het bezit
deugdelijk of te goeder trouw is.
- Zakelijke rechten op onroerende goederen moeten overgeschreven worden bij het
hypotheekkantoor of de daartoe bestemde openbare registers.
Bv. Je bent geïnteresseerd in een pand dan kunnen we via het publiciteitsyteem de registers van di be
hypotheekbewaarder opzoekingen doen over wie op dit moment de eigenaar van dat pand is.
3. Verjaring: 30 j. voor goederen recht (2262 BW, zie extra wetgeving) en 10 of 5/20 j. voor
vorderingsrecht (2262 bis BW)
Met verjaring bedoelt men dat het recht om een rechtsvordering af te dwingen verliest na verloop van
een bepaalde termijn.
Tijdslimiet voor contract
Verfijning zakelijk recht
Twee categorieën
a) Zelfstandige zakelijke rechten
- geen noodzakelijke band met een ander recht
- zijn eigendom + afgeleide rechten (VG, EDB, …)
b) Zakelijke zekerheidsrechten waarborg functie
- onzelfstandige rechten, want bijkomend recht bij een vorderingsrecht (bv. uit lening)
- zekerheid tot waarborg v/e vorderingsrecht, bv. hypotheek, pand
- steeds minstens 2 titularissen van een zakelijk (zekerheids)recht op hetzelfde goed (eigenaar heeft
eigendomsR en bank heeft hypotheekR)
Hypotheek: als de lening niet wordt terugbetaald zal het pand verkocht worden en de opbrengsten
daarvan is om de bank terug te betalen.
Samengaan vorderingsrecht en zakelijke recht
Sabina Erikhanova – 1Ba HW KUL 2021-2022 3
