Samenvatting Patroon 6 van Gordon

Thema 7: patroon 6: Cognitie- en
waarnemingspatroon
7.1 Oriëntatie op het cognitie- en waarnemingspatroon
 Cognitieve functies van groot belang  oriëntatie op jezelf en de
omgeving
 Bewust zijn van wat er om je heen gebeurt
 In staat te oordelen, te abstraheren, te denken, te rekenen en
een taal te spreken
 Informatie opslaan en verwerken  met behulp van geheugen
 Zaken voorstellen en waarnemen
 Maakt het mogelijk relatie aan te gaan, te communiceren, informatie
te geven een te ontvangen, informatie op te slaan en te verwerken
 Beoordeling  rekening houden met de context
 Normaal vinden dat we dingen kunnen zien, horen, ruiken, proeven
en voelen
 Horen binnen gehoorsafstand
 Zien binnen het gezichtsveld
 Voelen binnen handbereik
 Ruiken binnen reukafstand
 Mens ziet, ruikt en hoort niet alles  laat alleen signalen toe die hij
geselecteerd heeft
 Onbewust doen
 Bij niet veranderende signalen
 Naar iets of iemand kijken, te luisteren
 Iets of iemand betasten
 Te proeven
 Te lezen
 Te ruiken
 Belangrijk bij doelgericht gebruiken van de zintuigen zijn de
interessesfeer van de persoon in kwestie, zijn behoeften, de situatie
en het functioneren van zijn zintuigen
 Zintuigen die informatie uit de omgeving kunnen opvangen:
 Ogen gezicht
 Oren gehoort
 Neus reuk
 Tong smaak
 Huid tast/warmte- en koudezin
 Zintuigen die informatie uit het lichaam kunnen registreren
 Oor evenwicht
 Huid warmte- en koudezin
 Zenuw pijnzin

7.1.1 Relatie met het neurologische systeem

, Zenuwstelsel is een complex communicatiesysteem  gelijktijdig
grote hoeveelheden informatie kan verzenden en ontvangen
 Zenuwstelsel = de grondslag voor het gedrag van de mensen
 Gedrag  gestimuleerd door prikkels die via het neurologische
systeem worden verwerkt in hersenen en ruggenmerg om
daarop reacties teweeg te brengen
 Neurologische systeem ten grondslag aan de psychische functies:
 Bewustzijn
 Denken
 Voelen
 Willen
 Waarnemen
 Zenuwstelsel zorgt voor de werking van de organen en het
samenspel tussen organen en lichaamssystemen
 Mens zelf geen beslissing nemen over het al dan niet in werking
stellen van het neurologische stuurmechanisme
 Sturen van organen en functies  vanuit de hersenen en het
ruggenmerg
 Alleen onderhouden en beschermen
 Verstoring van de relatie tussen prikkel en reactie kan
verschillende effecten oproepen
 Afname in de helderheid van het bewustzijn
 Sufheid
 Somnolentie
 Sopor
 Subcoma
 Coma
 Het wegvallen van de coördinatie tussen organen en
spierwerking
 Verlamming
 Spasme
 Toevallen
 Verkeerde reactie op prikkels van buitenaf
 Achterdochtige reactie
 Reactie met lichamelijke klachten of een
overdreven gevoeligheid
 Verpleegkundige  geconfronteerd met de beperkingen in het
cognitie- en waarnemingspatroon
 Zorgvragers met angst voor de opname in een ziekenhuis
 Last van het geheugen en/of concentratieproblemen
 Weinig kunnen onthouden
 Alles vergeten wat tegen hen gezegd wordt
 het ene oor in en het andere uit
 Thuiszorg  risico op vereenzaming en depressie
 Zorgvragers met chronisch ziekte  gebonden aan huis
 Minder sociale en omgevingsstimuli dan gewoonlijk

,  Waarneming  beperkt
 Oordeel over de eigen situatie kan vertekend zijn  door
het gemis aan juiste informatie en voorlichting of het
niet open staan voor informatie
 het hoeft allemaal niet meer
 Psychiatrie  verstoring realiteitsbesef
 Denken dat zij ‘uitverkoren zijn om de wereld te
verbeteren’
 Praten tegen onzichtbare persoon
 Respectievelijk wanen
 Hallucinaties  kenmerk van psychotisch gedrag
Verpleeg- en verzorgingshuizen  cognitieve terugkeer naar
het verleden
 Vaak geïnteresseerd in het verleden
 Wat er in het hier en nu gebeurt  snel vergeten
 Vermogen om info op te slaan  beperkt
 Het langst opgeslagen in geheugen  wel herinneren
 Waarnemingspatroon gericht op henzelf  minder op
hun directe omgeving
 Zorgvragers met verstandelijke beperking
 Geconfronteerd met beperkte cognitieve vermogens in
allerlei gradaties

7.1.2 Verwardheid
 Vaak voorkomend in ziekenhuizen
 2 vormen:
 Acute verwardheid
 Een vorm van delier  een geestelijke
verwardheidstoestand die optreedt onder bepaalde
omstandigheden die van voorbijgaande aard is
 Gaat gepaard met verschijnselen van:
 Bewustzijnsveranderingen
 Geheugenstoornissen
 Desoriëntatie
 Vaak voorkomen  algemeen ziekenhuis
 Bij operatiepatiënten in de postoperatieve fase
 In veel gevallen te voorkomen:
 Tijdig signaleren van de risicofactoren
 Nemen van preventiemaatregelen
Voorkomt:
o Nare, confronterende situaties
o Lichamelijke en geestelijke schade van de
patiënt
Acute verwardheid
Verstoorde functie Verschijnselen
Bewustzijn  Schommelingen in het