Bestuursrecht 2021
PowerPoint en notities
1
, Inhoudsopgave
Deel I: definitie, indeling, kenmerken en bronnen van het bestuursrecht ............................................. 4
Privaat VS publiekrecht .............................................................................................................................. 4
Definitie bestuursrecht ............................................................................................................................... 4
Algemeen en bijzonder bestuursrecht ....................................................................................................... 4
Kenmerken van het bestuursrecht ............................................................................................................. 5
Exclusief federale bevoegdheid? ................................................................................................................ 6
Bronnen van het bestuursrecht .................................................................................................................. 7
Wortels van het bestuursrecht .............................................................................................................. 7
Formele bronnen van het bestuursrecht............................................................................................. 10
Deel II: organisatie van het overheidsbestuur.................................................................................... 11
Substatelijke gezagsorganisatie .............................................................................................................. 11
Centralisatie en verzelfstandiging, wat is dat? .................................................................................... 11
Bestuurlijk toezicht .............................................................................................................................. 14
Soorten overheid ................................................................................................................................. 19
Territoriale decentralisatie....................................................................................................................... 23
Enkel constitutionele beginselen ......................................................................................................... 23
Provincies ............................................................................................................................................. 27
Gemeente en OCMW ........................................................................................................................... 31
Deel III: instrumentarium van de overheid ........................................................................................ 52
Actiemiddelen van de overheid ................................................................................................................ 52
Algemeen ............................................................................................................................................. 52
Eenzijdige bindende beslissingen ........................................................................................................ 53
Werking in de tijd van een administratieve handeling ........................................................................ 56
Overheidscontracten en afsplitsbare akte........................................................................................... 59
Goederen van de overheid (domeinleer).................................................................................................. 59
Wijzen van eigendomsregulering ........................................................................................................ 59
Wat zijn domeingoederen? ................................................................................................................. 59
openbare weg VS privaat domein........................................................................................................ 60
Overheidsopdrachten (nota op Ufora) ..................................................................................................... 64
Interbestuurlijke overeenkomsten: ..................................................................................................... 64
Beleidsovereenkomsten ...................................................................................................................... 64
Overige overheidsovereenkomsten..................................................................................................... 64
Overheidscontracten ........................................................................................................................... 65
Afsplitsbare akte .................................................................................................................................. 66
Belang en doelstellingen van overheidsopdrachten ........................................................................... 68
2
, Wettelijke basis.................................................................................................................................... 68
Beginselen ............................................................................................................................................ 70
Personeel toepassingsgebied .............................................................................................................. 71
Materieel toepassingsgebied ............................................................................................................... 72
Gunningsprocedures ............................................................................................................................ 75
overheidspersoneel ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bestuurlijke ordehandhaving – ander document ................................................................................... 107
Deel VI rechtsbescherming ..............................................................................................................108
Inleiding ................................................................................................................................................. 108
Preventieve rechtsbescherming ............................................................................................................. 110
Beginselen van behoorlijk bestuur .................................................................................................... 110
procedurele beginselen ..................................................................................................................... 111
Inhoudelijke beginselen ..................................................................................................................... 115
Gemengde beginselen ....................................................................................................................... 118
Beginselen van behoorlijk burgerschap ............................................................................................. 120
Formele motiveringsplicht ..................................................................................................................... 121
Doelstelling: ....................................................................................................................................... 121
Geen algemeen beginsel.................................................................................................................... 121
Toepassingsgebied van die algemene regeling ................................................................................. 121
Draagwijdte ........................................................................................................................................ 123
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 124
Sanctie................................................................................................................................................ 124
Openbaarheid van bestuur .................................................................................................................... 125
Actieve openbaarheid ........................................................................................................................ 125
Passieve openbaarheid ...................................................................................................................... 126
Rechtsbescherming a postriori – curatieve rechtsbescherming ............................................................ 130
Politieke rechtsbescherming .................................................................................................................. 130
Ombudsman ...................................................................................................................................... 130
Administratieve rechtsbescherming ...................................................................................................... 131
Klachtrecht ......................................................................................................................................... 131
Bestuurlijk beroep.............................................................................................................................. 131
Jurisdictioneel beroep ............................................................................................................................ 135
Kenmerken ......................................................................................................................................... 135
Jurisdictioneel pluralisme .................................................................................................................. 135
Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak. O.m.: ....................................................................... 136
3
, 27/9
Deel I: definitie, indeling, kenmerken en bronnen van het
bestuursrecht
Privaat VS publiekrecht
Privaatrecht: tussen private personen
Publiekrecht:
• Organisatie en werking van de overheden
• Tussen overheden onderling
• Tussen overheid en private personen
Definitie bestuursrecht
“Het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels met betrekking tot de organisatie,
de bevoegdheden, de werking en het optreden van het bestuur en de rechtsbescherming van
de bestuurde tegen het overheidsoptreden”
Organiek criterium
• DE besturen
• Organen
o Publieke organen
o Private rechtspersonen die gekwalificeerd worden als publiek
▪ Op het moment dat ze over bepaalde toegewezen kwesties beslissen,
treden ze op als publieke overheid
Functioneel criterium
• HET besturen
• Functie
• Men kan functioneel als een overheid gekwalificeerd worden, zelfs al is men organiek
een privaat rechtspersoon
28/9
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen
• Basisprincipes, algemene regels die op bestuursrecht van toepassing zijn
Bijzonder
• Gespecialiseerde takken
• Bv. omgevingsrecht, energierecht, migratierecht…
4
PowerPoint en notities
1
, Inhoudsopgave
Deel I: definitie, indeling, kenmerken en bronnen van het bestuursrecht ............................................. 4
Privaat VS publiekrecht .............................................................................................................................. 4
Definitie bestuursrecht ............................................................................................................................... 4
Algemeen en bijzonder bestuursrecht ....................................................................................................... 4
Kenmerken van het bestuursrecht ............................................................................................................. 5
Exclusief federale bevoegdheid? ................................................................................................................ 6
Bronnen van het bestuursrecht .................................................................................................................. 7
Wortels van het bestuursrecht .............................................................................................................. 7
Formele bronnen van het bestuursrecht............................................................................................. 10
Deel II: organisatie van het overheidsbestuur.................................................................................... 11
Substatelijke gezagsorganisatie .............................................................................................................. 11
Centralisatie en verzelfstandiging, wat is dat? .................................................................................... 11
Bestuurlijk toezicht .............................................................................................................................. 14
Soorten overheid ................................................................................................................................. 19
Territoriale decentralisatie....................................................................................................................... 23
Enkel constitutionele beginselen ......................................................................................................... 23
Provincies ............................................................................................................................................. 27
Gemeente en OCMW ........................................................................................................................... 31
Deel III: instrumentarium van de overheid ........................................................................................ 52
Actiemiddelen van de overheid ................................................................................................................ 52
Algemeen ............................................................................................................................................. 52
Eenzijdige bindende beslissingen ........................................................................................................ 53
Werking in de tijd van een administratieve handeling ........................................................................ 56
Overheidscontracten en afsplitsbare akte........................................................................................... 59
Goederen van de overheid (domeinleer).................................................................................................. 59
Wijzen van eigendomsregulering ........................................................................................................ 59
Wat zijn domeingoederen? ................................................................................................................. 59
openbare weg VS privaat domein........................................................................................................ 60
Overheidsopdrachten (nota op Ufora) ..................................................................................................... 64
Interbestuurlijke overeenkomsten: ..................................................................................................... 64
Beleidsovereenkomsten ...................................................................................................................... 64
Overige overheidsovereenkomsten..................................................................................................... 64
Overheidscontracten ........................................................................................................................... 65
Afsplitsbare akte .................................................................................................................................. 66
Belang en doelstellingen van overheidsopdrachten ........................................................................... 68
2
, Wettelijke basis.................................................................................................................................... 68
Beginselen ............................................................................................................................................ 70
Personeel toepassingsgebied .............................................................................................................. 71
Materieel toepassingsgebied ............................................................................................................... 72
Gunningsprocedures ............................................................................................................................ 75
overheidspersoneel ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bestuurlijke ordehandhaving – ander document ................................................................................... 107
Deel VI rechtsbescherming ..............................................................................................................108
Inleiding ................................................................................................................................................. 108
Preventieve rechtsbescherming ............................................................................................................. 110
Beginselen van behoorlijk bestuur .................................................................................................... 110
procedurele beginselen ..................................................................................................................... 111
Inhoudelijke beginselen ..................................................................................................................... 115
Gemengde beginselen ....................................................................................................................... 118
Beginselen van behoorlijk burgerschap ............................................................................................. 120
Formele motiveringsplicht ..................................................................................................................... 121
Doelstelling: ....................................................................................................................................... 121
Geen algemeen beginsel.................................................................................................................... 121
Toepassingsgebied van die algemene regeling ................................................................................. 121
Draagwijdte ........................................................................................................................................ 123
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 124
Sanctie................................................................................................................................................ 124
Openbaarheid van bestuur .................................................................................................................... 125
Actieve openbaarheid ........................................................................................................................ 125
Passieve openbaarheid ...................................................................................................................... 126
Rechtsbescherming a postriori – curatieve rechtsbescherming ............................................................ 130
Politieke rechtsbescherming .................................................................................................................. 130
Ombudsman ...................................................................................................................................... 130
Administratieve rechtsbescherming ...................................................................................................... 131
Klachtrecht ......................................................................................................................................... 131
Bestuurlijk beroep.............................................................................................................................. 131
Jurisdictioneel beroep ............................................................................................................................ 135
Kenmerken ......................................................................................................................................... 135
Jurisdictioneel pluralisme .................................................................................................................. 135
Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak. O.m.: ....................................................................... 136
3
, 27/9
Deel I: definitie, indeling, kenmerken en bronnen van het
bestuursrecht
Privaat VS publiekrecht
Privaatrecht: tussen private personen
Publiekrecht:
• Organisatie en werking van de overheden
• Tussen overheden onderling
• Tussen overheid en private personen
Definitie bestuursrecht
“Het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels met betrekking tot de organisatie,
de bevoegdheden, de werking en het optreden van het bestuur en de rechtsbescherming van
de bestuurde tegen het overheidsoptreden”
Organiek criterium
• DE besturen
• Organen
o Publieke organen
o Private rechtspersonen die gekwalificeerd worden als publiek
▪ Op het moment dat ze over bepaalde toegewezen kwesties beslissen,
treden ze op als publieke overheid
Functioneel criterium
• HET besturen
• Functie
• Men kan functioneel als een overheid gekwalificeerd worden, zelfs al is men organiek
een privaat rechtspersoon
28/9
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen
• Basisprincipes, algemene regels die op bestuursrecht van toepassing zijn
Bijzonder
• Gespecialiseerde takken
• Bv. omgevingsrecht, energierecht, migratierecht…
4
