Hoofdstuk voortplantingsstelsel
INLEIDING
• functies voortplantingsstelsel
• vorming, opslag, voeding, transport
• functionele mannelijke en vrouwelijke voortplantingscellen (gameten)
• anatomie voortplantingsstelsel = tractus genitalis
• gonaden (geslachtsklieren): vorming gameten en hormonen
• kanalen voor opname en transport gameten
• accessoire klieren en organen produceren vloeistof
• structuren rond perineum = externe geslachtsorganen
ORGANEN MANNELIJK REPRODUCTIEF SYSTEEM
• functies
• produktie en onderhoud mannelijke sexcellen
• transport zaadcellen en ondersteunende vloeistof naar buiten
• secretie mannelijke sexhormonen
• schematische opbouw
• primair sexorgaan (= gonaden)
• 2 testes (enkelvoud: testis, teelbal)
• productie zaadcellen
• productie mannelijke sexhormonen
• accessoire sexorganen
• interne reproductieve organen
• externe reproductieve organen
TESTES (teelballen)
• 2 stuks, ovale vorm, 5 cm lang, 3 cm diameter
• in scrotum (temperatuur)
• ± 250 lobjes door tussenschotten uit tunica albuginea
• 1 lobje bevat 1-4 sterk gekronkelde testiskanaaltjes
(zaadkanaal)
• 80 cm indien ontrold (1,5 km binnen 1 testis)
1
, • alle testiskanaaltjes eindigen in gezamenlijk netwerk (rete testis)
• daarna via uitvoerende kanalen (ductuli efferentes) naar bijbal
• epididymis (bijbal): verzameling uitvoerende kanalen op posterieure bovenzijde testis
• ductus deferens: afvoerkanaal
SCROTUM (BALZAK)
• 2 compartimenten
• teelbal omgeven door tunica albuginea
• wit vezelig kapsel die de 250 tussenschotten vormen
• scrotumholte
• teelbal zelf omgeven door dubbel sereus membraan
• ophanging en frictiereductie
• uitzakking van peritoneum (via lieskanaal)!
• tunica albuginea = witte mantel rondom de testis na
verwijderen scrotum
• (m.) tunica dartos
• onwillekeurige spier, subcutaan gelegen
• huid rimpelen (koude) – glad (warmte)
• m. cremaster
• onwillekeurige spier
• temperatuursregulatie:
• ideaal: 34°C
• testes naar buikholte bij koude, pijn, …
• lager bij warmte
2
, TESTES (DETAIL OPBOUW)
• zaadkanaaltje = testiskanaaltje = tubulus seminiferis
• verschillende cellen
• spermatogene cellen:
oerzaadcellen (spermatogonia; kiemcellen)
• interstitiële cellen van Leydig:
testosterone (androgeen geslachtshormoon)
• Sertoli-steuncellen:
voedende cellen van periferie naar centrum
zaadkanaal
SPERMATOGENESE
3 stappen:
• 1. mitose
• 2. meiose
• 3. spermiogenese
MITOSE
• spermatogonium dupliceert zich tot 2 identieke
copieën
• 1 evolueert tot primaire spermatocyt
• van buitenzijde zaadkanaal → naar centrum geduwd
• actief van puberteit, constante productie tot hoge
leeftijd (rem door inhibine tot puberteit)
MEIOSE
• 1 primaire spermatocyt deelt zich tot 4 spermatiden
• onrijpe cellen, nog geen capaciteit tot bevruchting
3
INLEIDING
• functies voortplantingsstelsel
• vorming, opslag, voeding, transport
• functionele mannelijke en vrouwelijke voortplantingscellen (gameten)
• anatomie voortplantingsstelsel = tractus genitalis
• gonaden (geslachtsklieren): vorming gameten en hormonen
• kanalen voor opname en transport gameten
• accessoire klieren en organen produceren vloeistof
• structuren rond perineum = externe geslachtsorganen
ORGANEN MANNELIJK REPRODUCTIEF SYSTEEM
• functies
• produktie en onderhoud mannelijke sexcellen
• transport zaadcellen en ondersteunende vloeistof naar buiten
• secretie mannelijke sexhormonen
• schematische opbouw
• primair sexorgaan (= gonaden)
• 2 testes (enkelvoud: testis, teelbal)
• productie zaadcellen
• productie mannelijke sexhormonen
• accessoire sexorganen
• interne reproductieve organen
• externe reproductieve organen
TESTES (teelballen)
• 2 stuks, ovale vorm, 5 cm lang, 3 cm diameter
• in scrotum (temperatuur)
• ± 250 lobjes door tussenschotten uit tunica albuginea
• 1 lobje bevat 1-4 sterk gekronkelde testiskanaaltjes
(zaadkanaal)
• 80 cm indien ontrold (1,5 km binnen 1 testis)
1
, • alle testiskanaaltjes eindigen in gezamenlijk netwerk (rete testis)
• daarna via uitvoerende kanalen (ductuli efferentes) naar bijbal
• epididymis (bijbal): verzameling uitvoerende kanalen op posterieure bovenzijde testis
• ductus deferens: afvoerkanaal
SCROTUM (BALZAK)
• 2 compartimenten
• teelbal omgeven door tunica albuginea
• wit vezelig kapsel die de 250 tussenschotten vormen
• scrotumholte
• teelbal zelf omgeven door dubbel sereus membraan
• ophanging en frictiereductie
• uitzakking van peritoneum (via lieskanaal)!
• tunica albuginea = witte mantel rondom de testis na
verwijderen scrotum
• (m.) tunica dartos
• onwillekeurige spier, subcutaan gelegen
• huid rimpelen (koude) – glad (warmte)
• m. cremaster
• onwillekeurige spier
• temperatuursregulatie:
• ideaal: 34°C
• testes naar buikholte bij koude, pijn, …
• lager bij warmte
2
, TESTES (DETAIL OPBOUW)
• zaadkanaaltje = testiskanaaltje = tubulus seminiferis
• verschillende cellen
• spermatogene cellen:
oerzaadcellen (spermatogonia; kiemcellen)
• interstitiële cellen van Leydig:
testosterone (androgeen geslachtshormoon)
• Sertoli-steuncellen:
voedende cellen van periferie naar centrum
zaadkanaal
SPERMATOGENESE
3 stappen:
• 1. mitose
• 2. meiose
• 3. spermiogenese
MITOSE
• spermatogonium dupliceert zich tot 2 identieke
copieën
• 1 evolueert tot primaire spermatocyt
• van buitenzijde zaadkanaal → naar centrum geduwd
• actief van puberteit, constante productie tot hoge
leeftijd (rem door inhibine tot puberteit)
MEIOSE
• 1 primaire spermatocyt deelt zich tot 4 spermatiden
• onrijpe cellen, nog geen capaciteit tot bevruchting
3
