Hoofdstuk 11 bloed
INLEIDING
Bloed = vloeibaar, verbinden weefsel
Communicatie vh lichaam via chemische stoffen
Bloedvatenstelsel verbindt alle delen vh lichaam
5 belangrijkste functies van bloed:
- Transport van opgeloste gassen, voedingsstoffen, hormonen en
afvalproducten vd stofwisseling
- Stabilisering vd pH en ionensamenstelling vd interstitiële vloeistof
- Beperking van bloedverlies bij verwonding
- Verdediging tegen gifstoffen en ziekteverwekkers
- Stabilisering vd lichaamstemperatuur
Verwijzing naar homeostase
Bloed = plasma + cellen
Plasma = serum = fibrinogeen
SAMENSTELLING VAN BLOED
1. PLASMA
= vloeibare bestanddeel
55% vh bloedvolume
2. VASTE BESTANDDELEN
Bestaat uit:
RBC: erytrocyten
WBC: leucocyten
Bloedplaatjes: trombocyten
45% vh bloedvolume
PLASMA
92% water
8% opgeloste stoffen
7% plasma-eiwitten
ALBUMINEN (60%)
COD en transporteiwit
Cod zorgt ervoor dat vocht niet door osmose uit onze
bloedbaan gaat
GLOBULINEN (35%)
Y-globuline = immunoglobulinen = ANTISTOFFEN
A en B-globuline: transporteiwitten
Stoffen die niet wateroplosbaar zijn
Hormonen en mineralen die anders in bloed afgebroken
worden of vi nier verwijderd zouden worden
FIBRINOGEEN (5%)
Groot plasma-eiwit, bloedstolling
1% andere opgeloste stoffen
ELEKTROLYTEN
1
,
Natrium en kaliumzouten
Rol in: spiercontractie, afscheidingsproducten, zuur-base
regulatie,…
ORGANISCHE VOEDINSSTOFFEN
Productie energie en warmte
Synthese van lichaamseigen stoffen
ORGANISCHE AFVALSTOFFEN
Ureum en creatinine
urinezuur
HORMONEN, GASSEN,…
Endocrien organen bloed doelorganen
Gassen: O2, CO2, stikstof
CELINHOUD/FRAGMENTEN
3 soorten bloedcellen:
- Erytrocyten
- Leukocyten
- Trombocyten
Alle bloedcellen stammen af uit pluripotente stamcellen: doorlopen ongelijke
fasen in een keten van celdeling en differentiatie, vooraleer in bloed terecht komt
Bloedvorming = HEMOPOËSE
o Vindt plaats in rood beenmerg
o Bij volwassenen vooral in sternum, ribben, bekken en schedel
o Lymfocyten productie lymfoïd stelsel
o Kinderen hebben veel meer rood beenmerg, maar door ouder te worden
meer geel beenmerg
RODE BLOEDCELLEN
o Eytrocyten genoemd
o 45% vh bloedvolume
o 99,9% vd vaste bloedbestandsdelen
volume bloedcellen gelijkgesteld aan volume RBC
o Vorm = bioncave schijven
o Ceen celkern, dus geen mitochondriën
o Flexibel voor passage in nauwe capillairen
o Vooral vervoer van O2, mindere mate van CO2
Hematocriet: volume RBC op totaal bloedvolume
ERYTROPOËSE
o Ontwikkelingsproces van RBC uit pluripotente stamcel
o 7 dagen duur
o Onrijpe cellen: reticulocyten komen in het bloed
o Vit B12 en foliumzuur = nodig voor synthese
o Voornamelijk in beenmerg
o Gestimuleerd door eytropoëtine
2
INLEIDING
Bloed = vloeibaar, verbinden weefsel
Communicatie vh lichaam via chemische stoffen
Bloedvatenstelsel verbindt alle delen vh lichaam
5 belangrijkste functies van bloed:
- Transport van opgeloste gassen, voedingsstoffen, hormonen en
afvalproducten vd stofwisseling
- Stabilisering vd pH en ionensamenstelling vd interstitiële vloeistof
- Beperking van bloedverlies bij verwonding
- Verdediging tegen gifstoffen en ziekteverwekkers
- Stabilisering vd lichaamstemperatuur
Verwijzing naar homeostase
Bloed = plasma + cellen
Plasma = serum = fibrinogeen
SAMENSTELLING VAN BLOED
1. PLASMA
= vloeibare bestanddeel
55% vh bloedvolume
2. VASTE BESTANDDELEN
Bestaat uit:
RBC: erytrocyten
WBC: leucocyten
Bloedplaatjes: trombocyten
45% vh bloedvolume
PLASMA
92% water
8% opgeloste stoffen
7% plasma-eiwitten
ALBUMINEN (60%)
COD en transporteiwit
Cod zorgt ervoor dat vocht niet door osmose uit onze
bloedbaan gaat
GLOBULINEN (35%)
Y-globuline = immunoglobulinen = ANTISTOFFEN
A en B-globuline: transporteiwitten
Stoffen die niet wateroplosbaar zijn
Hormonen en mineralen die anders in bloed afgebroken
worden of vi nier verwijderd zouden worden
FIBRINOGEEN (5%)
Groot plasma-eiwit, bloedstolling
1% andere opgeloste stoffen
ELEKTROLYTEN
1
,
Natrium en kaliumzouten
Rol in: spiercontractie, afscheidingsproducten, zuur-base
regulatie,…
ORGANISCHE VOEDINSSTOFFEN
Productie energie en warmte
Synthese van lichaamseigen stoffen
ORGANISCHE AFVALSTOFFEN
Ureum en creatinine
urinezuur
HORMONEN, GASSEN,…
Endocrien organen bloed doelorganen
Gassen: O2, CO2, stikstof
CELINHOUD/FRAGMENTEN
3 soorten bloedcellen:
- Erytrocyten
- Leukocyten
- Trombocyten
Alle bloedcellen stammen af uit pluripotente stamcellen: doorlopen ongelijke
fasen in een keten van celdeling en differentiatie, vooraleer in bloed terecht komt
Bloedvorming = HEMOPOËSE
o Vindt plaats in rood beenmerg
o Bij volwassenen vooral in sternum, ribben, bekken en schedel
o Lymfocyten productie lymfoïd stelsel
o Kinderen hebben veel meer rood beenmerg, maar door ouder te worden
meer geel beenmerg
RODE BLOEDCELLEN
o Eytrocyten genoemd
o 45% vh bloedvolume
o 99,9% vd vaste bloedbestandsdelen
volume bloedcellen gelijkgesteld aan volume RBC
o Vorm = bioncave schijven
o Ceen celkern, dus geen mitochondriën
o Flexibel voor passage in nauwe capillairen
o Vooral vervoer van O2, mindere mate van CO2
Hematocriet: volume RBC op totaal bloedvolume
ERYTROPOËSE
o Ontwikkelingsproces van RBC uit pluripotente stamcel
o 7 dagen duur
o Onrijpe cellen: reticulocyten komen in het bloed
o Vit B12 en foliumzuur = nodig voor synthese
o Voornamelijk in beenmerg
o Gestimuleerd door eytropoëtine
2
