Samenvatting personen- en familierecht

Personen- en familierecht
Examenvragen:
 Waar staat in de wet? -> letterlijk weergeven wat in de wet staat
 Rechtspraak moet je memoriseren en belangrijkste zaken moet je kennen
 Wat in de wet staat moet je niet vanbuiten leren maar moet je kunnen vinden in de wet
 Casus over erfrecht en huwelijksvermogensrecht toepassen (hoe moet vereffend en verdeeld
worden?)
 Afstammingscasus (2/20 punten)
 Wettelijke erfopvolging
o Eerst wordt theorie gegeven en dan casuslessen
 Huwelijksvermogensrecht (8/20 punten)
 Geïntegreerde casus: erfrecht en huwelijksvermogensrecht samen toepassen!

Kleurcodes mag!

Dia’s en alles wat erbij verteld wordt moet je kennen

Eindcompetenties
 Basiskennis hebben van en inzicht hebben in het vigerend personen- en familierecht
 Inzicht hebben in de historische evolutie van het personen- en familierecht en in de beïnvloeding van
deze rechtstak door ethische, politieke, sociologische en economische factoren
 vb. 2007: liberaal echtscheidingsrecht (alimentatie na echtscheiding is afhankelijk van een
aantal economische factoren)
 De vigerende regelgeving en de internationale verdragen toepassen op concrete vraagstukken van
personen- en familierecht.
 Wordt zeker afgetoetst op het examen
 Het afstammingsrecht toepassen in een concrete feitenconstellatie, in functie van het voeren van
een procedure tot vaststelling of betwisting van het vaderschap
 Het erfrecht toepassen op concrete casussen, meer bepaald de nalatenschap verdelen volgens de
regels van de wettelijke devolutie (2/20)
 Afstamming (2/20)
 Huwelijksvermogensrecht (8/20)
 Een huwelijksvermogensstelsel vereffenen en verdelen in gevallen waarin de echtgenoten gehuwd
zijn onder het wettelijk stelsel (4/20)
 Getuigen van een kritische houding t.a.v. discriminaties en lacunes in het huidige personen- en
familierecht
 Openstaan voor en zoeken naar mogelijkheden voor actualisering en verbeteringen van de
regelgeving binnen het personen- en familierecht, met aandacht voor het genderperspectief en de
diversiteit van de bestaande familiale relaties


Leerstof:
Deel I. Verticale relaties (familiale relaties)
Titel I. Afstamming (+ wettelijk erfrecht)
Titel II. Adoptie
Titel III. Beschermingsstatuten voor minderjarigen
(vb. ouderlijk gezag, pleegzorg, voogdij, …)
Titel IV. Beschermde meerderjarigen

1

, (rechterlijke bescherming door onbekwaamverklaring door de rechter, …)

Deel II. Horizontale relaties (relaties tussen gelijken)
Titel I. Huwelijk (+ primair en wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel)
(huwelijksvermogensstelsel uit kracht van de wet)
(link tussen P&F en vermogensplanning. Bij P&F krijg je de theorie omtrent wettelijk erfrecht
met een wettelijke devolutie)
Titel II. Echtscheiding en scheiding van tafel en bed
(EOT, EET)
Titel III. Wettelijke samenwoning
Titel IV. Feitelijke samenwoning

22 oktober geen les

Theorie erfrecht en praktijk huwelijksvermogensrecht -> Lise voet!

Casussen:
 Afstamming (8/10)
 Wettelijke erfopvolging (8/11)
 Vereffening/verdeling wettelijk huwelijksvermogensstelsel (6/12)
 Geïntegreerde casus (10/12)




2

, Deel I: Verticale relaties
Titel I: Afstamming (+wettelijk
erfrecht)
1 Inleiding – afstamming
1.1 Verschillende betekenissen v/h begrip
 Algemeen  bloedverwantschap
 = oorspronkelijke afstamming
 Adoptieve afstamming is niet gebaseerd op een bloedband
o Berust enkel op gelegenheidsband
 Bijzonder  ouderschap
 Gaat over relatie kinderen met ouders, grootouders, …

1.1.1 Biologische versus juridische afstamming
= Niet gelijk aan elkaar!
 In huidig recht meer biologisch recht
Vb. biologische afstamming: de man uit wie de zaadcel komt zou juridisch de man zijn maar dat is
niet altijd zo! Geen enkel afstammingsrecht werkt zo omdat er ook een sociale realiteit bestaat!
 Erfrecht is een gevolg van een juridische vastgestelde afstamming
 Het is niet altijd mogelijk om een biologische afstamming juridisch vastgesteld te zien
 Biologische afstamming kan worden verhinderd
 Vader heeft zich altijd gedragen als vader van het kind dan zal het kind een bezit van staat
hebben
 Rechtspraak zegt dat het kind de vader altijd als vader heeft aanzien en dus als biologische
vader wordt aanzien (GW)

Vb. Voogdij bestaat enkel wanneer beide ouders overleden zijn, leven beide ouders nog dan is er
sprake van ouderlijk gezag

 Concreet:
 Moederschap sluit bijna altijd aan bij biologisch moederschap
o Moederschap is gekoppeld aan het baren -
o De vrouw die u gebaard heeft zal ook de eicel geleverd hebben om u tot leven te
verwekken
 Draagmoederschap: Genetische (eicel) en biologisch baren in realiteit niet altijd gelijk

 Kinderen buiten/binnen huwelijk
 Binnen: kind zal juridisch een vader en moeder hebben
o Zowel biologische afstamming als juridische afstamming
 Buiten: vader zal iets moeten ondernemen anders zal het kind vaderloos zijn
o Wel biologische afstamming maar geen juridische afstamming
o Vader zal een erkenning van vaderschap moeten doen

Voorbeeld:
2 in 1 procedure  betwisting vaderschap echtgenoot en gerechtelijke vaststelling biologische vader
Vb. moeder met minnaar en echtgenoot: als echtgenoot van de moeder altijd de vaderrol heeft
opgenomen dan zal er een bezit van staat zijn waardoor een betwisting niet mogelijk is! Biologische

3

, vader kan dan geen betwisting aanvechten omdat de echtgenoot dan aanzien wordt als juridische
vader (wettekst geeft dit aan!). Juridisch vaderschap gaat eerst betwist moeten worden om dan een
biologisch vaderschap in de plaats te stellen. Er kan namelijk geen juridisch vaderschap samen met
biologisch vaderschap plaatsvinden.
Als echtgenoot van de vrouw altijd zich gedragen heeft als vader dan zal kind bezit van staat hebben
en dan wordt een betwisting onmogelijk en kan de biologische vader buiten spel gezet worden door
juridische vader.

!! Huwelijksverbod!! -> Indien hier een kind tussen geboren wordt dan mag er geen
afstammingsband worden vastgesteld tussen vader en kind
-> biologische band mag krachtens de wet niet worden vastgesteld
vb. Broer en zus = incest

1.2 Verschillende grondslagen voor juridische afstamming
 Bloedband (biologische realiteit)
 Bewijzen dat je wel of niet de vader bent
 Genetisch/biologisch vaderschap
 Sociaal gedrag
 Sociaal gedrag primeert op genetische grondslag
 Als je u als vader gaat gedragen dan moet je biologische buiten spel kunnen zetten
o Sociaal gedrag primeert op biologische realiteit
 Koppelen aan bezit van staat!
o Sociaal gedrag als ouder: je gedraagt u als ouder
 Kan een bewijsmiddel zijn om een afstammingsband te bewijzen
o Vb. je gedraagt u als vader ten aanzien van het kind en moeder lijdt een vordering in
tot gerechtelijke erkenning, dan zal de gedraging voldoende zijn als bewijs voor
afstammingsband vast te stellen
 Bezit van staat: grondslag de wil om ouder te worden!
o Is vatbaar voor betwisting maar dan moet de moeder kunnen bewijzen dat er een
wilsgebrek aanwezig is (dwang, dwaling)
o Geen betwisting
 Biologische vader kan afstammingsband betwisten maar indien ondertussen ook sociaal
gedrag aanwezig dan is het onaantastbaar!
 Wil of intentie om ouder te worden
 Als je kind wil herkennen buiten huwelijk ookal is dat kind niet van u
 Enige grondslag voor het meemoederschap!
 Gemeenschappelijke ouderschapsintentie tussen de moeders (beide moeders kunnen de
intentie hebben om het kind te verwekken en dat is de grondslag voor het meemoederschap)

 Belang van het kind
 Geen echt 4de aanknopingspunt
 Criterium onder druk van GwH: om 1 van de 3 grondslagen te laten primeren
 Vb. Delphine Boël -> Wetgeving die de biologische afstamming verhinderde maar ook werd
het verhinderd door juridische vader die het sociaal gedrag heeft gesteld om zich als vader te
gedragen. Door het sociaal gedrag als vader werd de betwisting van juridisch vaderschap
onmogelijk gemaakt. Delphine heeft dit voor GwH gebracht en zij hebben bezit van staat een
minder sterke draagwijdte gegeven. Het is in het belang van het kind om zijn biologische
afstamming ook juridisch vastgesteld te laten zien.




4