MICROBIOLOGIE
Hoofdstuk 1: Prokaryoten en eukaryoten
3 domeinen:
- Eukarya: protisten, dieren, planten en fungi
- Bacteria
- Archaea: methanogenen, hyperthermofielen en extreme halofielen
Prokaryoot:
- Geen celkern
- Enkelvoudig plasmamembraan (celmembraan)
- Genetisch materiaal is circulair
- Bevat geen echte organellen
- Membraan en celwand rond cel
- Chemisch complexe celwand, relatief eenvoudig bouwplan (geen organellen, …)
- Ongeslachtelijke voortplanting
- Binaire deling
Eukaryoot:
- Celkern aanwezig (hierin zit genetisch materiaal)
- DNA is lineair en is georganiseerd in chromatinedraden of chromosomen
- Meerdere organellen aanwezig
- Complexe celstructuur; bevat gespecialiseerde organellen, telkens omgeven door een eigen
lipiden bevattend membraan
- Cel is omgeven door een dubbel celmembraan en soms ook een (eenvoudige) celwand
- Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting
- Mitose, meiose, …
Hoofdstuk 2: Inleiding tot de microbiologie
- Kiem: snelgroeiende cel
- Micro-organismen: levende organismen, niet zichtbaar met het blote oog
o Bacteriën
o Funghi (schimmels en gisten)
o Protozoa
o Micro algen
o Virussen
- Pathogeen: ziekteverwekkend
- Ontbinden organisch materiaal
- Producenten van:
, o Zuurstof, belangrijk in ecosysteem door fotosynthese
o Industriële chemicaliën (ethanol, aceton, …)
o Gefermenteerde voeding (azijn, kaas, brood, …)
Voorbeeld: E. Coli -> zorgt voor de indigo kleur op jeans
Toepassingen:
- Voedselbederf voorkomen
- Ziektepreventie
- Ziekteoverdracht begrijpen
- Aseptische technieken (vb steriel werken)
Classificatie:
- 1 stamcel -> 3 grote groepen
- Endosymbiotische theorie: het ontstaan van positieve samenwerkingsvormen tijdens de
evolutie. Aërobe (O nodig) bacteriën zijn geëvolueerd tot mitochondriën (energiecentrales).
In de cel opgenomen cyanobacteriën (fotosynthese) hebben zich ontwikkeld tot
chloroplasten (energie).
- Horizontale genentransfer: specifiek bij bacteriën dmv 3 mogelijke manieren -> resistentie
- Verticale genentransfer: genetisch materiaal wordt overgedragen van de ouders op de
nakomelingen
Nomenclatuur:
- 2 namen: genus en een species (soort)
- Genusnaam met een hoofdletter, de species met een kleine
- Latijnse alfabet en schuin genoteerd
- Vb: Eschederichia coli, Staphylococcus aureus
Hoofdstuk 3: Microbiële ecologie
Microbiële ecologie: de studie van relaties tussen MO en hun omgeving
Milieutechnologie: bacteriën recycleren!
- Bacteriën, die samen met andere organismes afval opruimen
- Koolstof, zuurstof, zwavel en fosfor worden door bacteriën afgebroken en omgezet in
moleculen die kunnen gebruikt worden door planten en dieren.
Bioremediatie: gebruik van bacteriën voor:
- Waterzuivering: organisch materiaal afbreken in rioolwater
- Bodemsanering: polluerende stoffen zoals olie en kwik te detoxiceren of af te breken
Biocontrole organismen (BCO) = biocontrol agent (BCA)
Microben die pathogeen zijn voor insecten en/of pathogene plantenschimmels kunnen alternatieven
zijn voor chemische pesticiden bij de preventie van schade door insecten en schimmels van
landbouwgewassen en ziekteoverdracht.
Bacillus thuringiensis infecties zijn fataal voor vele insecten maar onschuldig voor mens, dier en plant
, Vb. Faagtherapie tegen bacterieziektes in de landbouw
Moderne biotechnologie:
- Vloeit voort uit de basis microbiologie
- Biotechnologie is het gebruik van MO voor praktische toepassingen zoals voedselproductie
en productie van chemische stoffen. Deze technieken zijn al eeuwen oud.
Recombinant DNA technologie: een techniek die de mogelijkheid geeft aan bacteriën en schimmels
om een hele reeks proteïnen aan te maken, inclusief vaccins en enzymen
- Genetisch gemodificeerde bacteriën worden gebruikt om gewassen te beschermen van
insecten en vrieskoude
Bacteriën werden vroeger geclasseerd als planten, vandaar de term microflora
MO die normaal aanwezig zijn in- en op planten en dieren zijn normale microbiota (microbioom)
- Darmen van mensen: 1014 bacteriën (100 biljoen)
Normale microbiota:
- Beschermen tegen de groei van pathogenen
- Produceren groeifactoren zoals foliumzuur en vitamine K
- Resistentie is mogelijkheid van het lichaam/plant om ziektes af te weren
Biofilm: is slijmlaag en beschermt de kolonie van MO -> moeilijk te verwijderen
- Microben hechten zich vast aan vaste oppervlakten en groeien er in massa
- Elke cel scheidt individueel stoffen uit
- Na de groei zullen MO functioneren in groep
- Zij zullen groeien op rotsen, buizen, tanden, planten, …
- Biofilms kunnen infecties veroorzaken en zijn dikwijls resistent tegen antibiotica en
chemische bestrijdingsmiddelen
Infectieziekten
- Wanneer een pathogeen de afweer van een gastheer overwint krijgen we de ziekte als
resultaat
- Planten, dieren en mensen zijn gastheer voor vele pathogene MO
- MO kunnen op verschillende manieren het immuunsysteem van de gastheer omzeilen
o Vb. kapsels rond bacterie zodat gastheer ze niet herkent
Voorbeelden:
1. Vogelgriep
H5N8
- Influenza A virus: griepstam die voorkomt bij vogels en enkele zoogdieren
- Hoogpathogeen virus, verspreidt snel en veroozaakt veel gezondheidsproblemen en sterfte
- Besmetting via direct contact of blootstelling
Hoofdstuk 1: Prokaryoten en eukaryoten
3 domeinen:
- Eukarya: protisten, dieren, planten en fungi
- Bacteria
- Archaea: methanogenen, hyperthermofielen en extreme halofielen
Prokaryoot:
- Geen celkern
- Enkelvoudig plasmamembraan (celmembraan)
- Genetisch materiaal is circulair
- Bevat geen echte organellen
- Membraan en celwand rond cel
- Chemisch complexe celwand, relatief eenvoudig bouwplan (geen organellen, …)
- Ongeslachtelijke voortplanting
- Binaire deling
Eukaryoot:
- Celkern aanwezig (hierin zit genetisch materiaal)
- DNA is lineair en is georganiseerd in chromatinedraden of chromosomen
- Meerdere organellen aanwezig
- Complexe celstructuur; bevat gespecialiseerde organellen, telkens omgeven door een eigen
lipiden bevattend membraan
- Cel is omgeven door een dubbel celmembraan en soms ook een (eenvoudige) celwand
- Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting
- Mitose, meiose, …
Hoofdstuk 2: Inleiding tot de microbiologie
- Kiem: snelgroeiende cel
- Micro-organismen: levende organismen, niet zichtbaar met het blote oog
o Bacteriën
o Funghi (schimmels en gisten)
o Protozoa
o Micro algen
o Virussen
- Pathogeen: ziekteverwekkend
- Ontbinden organisch materiaal
- Producenten van:
, o Zuurstof, belangrijk in ecosysteem door fotosynthese
o Industriële chemicaliën (ethanol, aceton, …)
o Gefermenteerde voeding (azijn, kaas, brood, …)
Voorbeeld: E. Coli -> zorgt voor de indigo kleur op jeans
Toepassingen:
- Voedselbederf voorkomen
- Ziektepreventie
- Ziekteoverdracht begrijpen
- Aseptische technieken (vb steriel werken)
Classificatie:
- 1 stamcel -> 3 grote groepen
- Endosymbiotische theorie: het ontstaan van positieve samenwerkingsvormen tijdens de
evolutie. Aërobe (O nodig) bacteriën zijn geëvolueerd tot mitochondriën (energiecentrales).
In de cel opgenomen cyanobacteriën (fotosynthese) hebben zich ontwikkeld tot
chloroplasten (energie).
- Horizontale genentransfer: specifiek bij bacteriën dmv 3 mogelijke manieren -> resistentie
- Verticale genentransfer: genetisch materiaal wordt overgedragen van de ouders op de
nakomelingen
Nomenclatuur:
- 2 namen: genus en een species (soort)
- Genusnaam met een hoofdletter, de species met een kleine
- Latijnse alfabet en schuin genoteerd
- Vb: Eschederichia coli, Staphylococcus aureus
Hoofdstuk 3: Microbiële ecologie
Microbiële ecologie: de studie van relaties tussen MO en hun omgeving
Milieutechnologie: bacteriën recycleren!
- Bacteriën, die samen met andere organismes afval opruimen
- Koolstof, zuurstof, zwavel en fosfor worden door bacteriën afgebroken en omgezet in
moleculen die kunnen gebruikt worden door planten en dieren.
Bioremediatie: gebruik van bacteriën voor:
- Waterzuivering: organisch materiaal afbreken in rioolwater
- Bodemsanering: polluerende stoffen zoals olie en kwik te detoxiceren of af te breken
Biocontrole organismen (BCO) = biocontrol agent (BCA)
Microben die pathogeen zijn voor insecten en/of pathogene plantenschimmels kunnen alternatieven
zijn voor chemische pesticiden bij de preventie van schade door insecten en schimmels van
landbouwgewassen en ziekteoverdracht.
Bacillus thuringiensis infecties zijn fataal voor vele insecten maar onschuldig voor mens, dier en plant
, Vb. Faagtherapie tegen bacterieziektes in de landbouw
Moderne biotechnologie:
- Vloeit voort uit de basis microbiologie
- Biotechnologie is het gebruik van MO voor praktische toepassingen zoals voedselproductie
en productie van chemische stoffen. Deze technieken zijn al eeuwen oud.
Recombinant DNA technologie: een techniek die de mogelijkheid geeft aan bacteriën en schimmels
om een hele reeks proteïnen aan te maken, inclusief vaccins en enzymen
- Genetisch gemodificeerde bacteriën worden gebruikt om gewassen te beschermen van
insecten en vrieskoude
Bacteriën werden vroeger geclasseerd als planten, vandaar de term microflora
MO die normaal aanwezig zijn in- en op planten en dieren zijn normale microbiota (microbioom)
- Darmen van mensen: 1014 bacteriën (100 biljoen)
Normale microbiota:
- Beschermen tegen de groei van pathogenen
- Produceren groeifactoren zoals foliumzuur en vitamine K
- Resistentie is mogelijkheid van het lichaam/plant om ziektes af te weren
Biofilm: is slijmlaag en beschermt de kolonie van MO -> moeilijk te verwijderen
- Microben hechten zich vast aan vaste oppervlakten en groeien er in massa
- Elke cel scheidt individueel stoffen uit
- Na de groei zullen MO functioneren in groep
- Zij zullen groeien op rotsen, buizen, tanden, planten, …
- Biofilms kunnen infecties veroorzaken en zijn dikwijls resistent tegen antibiotica en
chemische bestrijdingsmiddelen
Infectieziekten
- Wanneer een pathogeen de afweer van een gastheer overwint krijgen we de ziekte als
resultaat
- Planten, dieren en mensen zijn gastheer voor vele pathogene MO
- MO kunnen op verschillende manieren het immuunsysteem van de gastheer omzeilen
o Vb. kapsels rond bacterie zodat gastheer ze niet herkent
Voorbeelden:
1. Vogelgriep
H5N8
- Influenza A virus: griepstam die voorkomt bij vogels en enkele zoogdieren
- Hoogpathogeen virus, verspreidt snel en veroozaakt veel gezondheidsproblemen en sterfte
- Besmetting via direct contact of blootstelling
