Werkveld-onderwijs
Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................1
1.1. Stoornis- versus diversiteit denken..............................................................................................1
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht...............................................................2
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24......................................................2
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht............................................................................2
1.3. Inclusief onderwijs via UDL..........................................................................................................2
1.4. Praktijkvoorbeelden....................................................................................................................2
1.5. Conclusie.....................................................................................................................................3
2. Geschiedenis.......................................................................................................................................3
2.1. Ontstaan van een duaal systeem.................................................................................................3
2.2. M-decreet....................................................................................................................................4
3. Actuele situatie...................................................................................................................................5
3.1. Het zorgcontinuüm (vanuit het M-decreet).................................................................................5
3.2. Nieuw ondersteuningsmodel (2017)...........................................................................................6
3.3. Zorgcontinuüm in de praktijk.......................................................................................................6
3.4. Toelating tot buitengewoon onderwijs........................................................................................6
3.5. Organisatie van het buitengewoon onderwijs.............................................................................6
3.6. Van M-decreet naar begeleidingsdecreet (2019) naar een decreet leersteun (2022).................7
3.7. Naar een decreet leersteun voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften.......................7
4. Besluit.................................................................................................................................................8
1. Inleiding
Door de jaren is er anders naar inclusief onderwijs gekeken.
1.1. Stoornis- versus diversiteit denken
We zijn van een stoornis denken naar een diversiteit denken geëvolueerd. Dit diversiteit denken is
nodig om inclusief onderwijs te kunnen waarmaken. Inclusief onderwijs is een recht sinds dat België
dit heeft geratificeerd in 2009.
Stoornis denken is dat er vooral gefocust wordt op de beperking. Er wordt gekeken van kunnen we
deze beperking gaan bijwerken of compenseren. Hier vragen we dat de leerling een extra inspanning
doet om mee te kunnen met de rest. De aandacht ligt op de academische presentaties. Iedereen
moet hetzelfde bereiken en hier moet voor worden gegaan.
Diversiteit denken is dat diversiteit wordt gezien als meerwaarde. Iedereen kan van elkaar leren
ondanks hoe die is. Iedereen kan zijn wie die is. Waarbij de leerling niet gereduceerd wordt tot zijn
problematiek. De persoon met een beperking wordt gezien als een volwaardig lid van de klas die kan
, meedragen tot het klasgebeuren. De grenzen wordt verlaagd of verdwijnt voor de persoon met een
beperking. De school gaat zich aanpassen aan de leerling, de leerling moet zich niet aanpassen.
Participatie van de leerling staat centraal. De leerling moet echt volwaardig kunnen participeren in de
klas. Leren wordt gezien in de brede zin van het woord. Zowel academisch als het sociaal leren.
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht
Enkel vanuit diversiteit denken is inclusie mogelijk. Inclusie gaat over erbij horen, je een evenwaardig
lid voelen. Zowel in de bredere maatschappij als in het onderwijs. Inclusief onderwijs of inclusie
wordt mogelijk via UDL. Dit staat van Universal Design for Learning. Het komt vanuit de architectuur.
Universal design wilt zeggen een meneer in een rolstoel iemand moet roepen om hem te helpen de
trappen op te gaan. De persoon moet zich dus weer aanpassen. Bij UDL zeggen ze dat de omgeving
op voorhand zo danig moet ingericht worden dat er achteraf geen aanpassingen meer nodig zijn. De
omgeving zo aanpassen dat iedereen ongeacht een beperking er gebruik van kan maken zonder dat
een extern persoon hen moet helpen.
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24
Hoe zijn we gekomen tot het feit dat inclusief onderwijs een fundamenteel recht is?
In 2009 is er een VN-verdrag vanuit de mensenrechten een extra verdrag gekomen voor personen
met een beperking. Binnen dit VN-verdrag is artikel 24 gekomen dat gaat over het inclusief
onderwijssysteem. Hier wordt gezegd dat alle personen recht heeft op onderwijs ongeacht een
eventuele beperking. België heeft dit geratificeerd in 2009 en heeft gezegd dat ze hier ook evolueren
naar een inclusief onderwijssysteem. Vlaanderen is een slechte leerling in het feit dat er heel veel
kinderen met een beperking naar het buitengewoon onderwijs gaat.
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht
Wat is inclusief onderwijs?
1. Het gaat over het feit dat alle leerlingen welkom zijn in een gewone school en recht hebben
op kwaliteitsonderwijs. Onderwijs waar ze evenveel kunnen leren.
2. Onderwijs vindt plaats in natuurlijke leeromgeving. Als ze in een dorp wonen moeten ze ook
daar naar de school kunnen gaan.
3. Leeftijdsgenoten zijn heel belangrijk. Ze moeten onderwijs kunnen meevolgen volgens peers
van dezelfde leeftijd. Ze moeten mee evolueren met hun leeftijdsgroep waarbij de
leeftijdsgenoten essentieel zijn.
4. Ze nemen deel aan dezelfde schoolse activiteiten. Er wordt wel gekeken waar er eventueel
aanpassingen moet gebeuren.
5. Overleg is heel belangrijk
6. Sociaal-emotionele ontwikkeling is ook belangrijk buiten het schoolse leren.
1.3. Inclusief onderwijs via UDL
UDL is een heel krachtige manier om het inclusief onderwijs mogelijk te maken. Het gaat erover dat
leerkrachten, scholen zodanig het proactief ontwerpen van lesmaterialen dat het toegankelijk is voor
iedereen. Dit houdt in dat je op voorhand al gaat nadenken over hoe je moeilijkheden kan
voorkomen.
1.4. Praktijkvoorbeelden
1. Tijdens de turnles 2 extra levens bij tussen 2 vuren
2. Bij een fietstocht mee op een aangepaste fiets
3. Tijdens het algemeen leesmoment ’s morgens: aangepaste boekjes
4. Social scripts voor sociaal-emotionele vaardigheden
Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................1
1.1. Stoornis- versus diversiteit denken..............................................................................................1
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht...............................................................2
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24......................................................2
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht............................................................................2
1.3. Inclusief onderwijs via UDL..........................................................................................................2
1.4. Praktijkvoorbeelden....................................................................................................................2
1.5. Conclusie.....................................................................................................................................3
2. Geschiedenis.......................................................................................................................................3
2.1. Ontstaan van een duaal systeem.................................................................................................3
2.2. M-decreet....................................................................................................................................4
3. Actuele situatie...................................................................................................................................5
3.1. Het zorgcontinuüm (vanuit het M-decreet).................................................................................5
3.2. Nieuw ondersteuningsmodel (2017)...........................................................................................6
3.3. Zorgcontinuüm in de praktijk.......................................................................................................6
3.4. Toelating tot buitengewoon onderwijs........................................................................................6
3.5. Organisatie van het buitengewoon onderwijs.............................................................................6
3.6. Van M-decreet naar begeleidingsdecreet (2019) naar een decreet leersteun (2022).................7
3.7. Naar een decreet leersteun voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften.......................7
4. Besluit.................................................................................................................................................8
1. Inleiding
Door de jaren is er anders naar inclusief onderwijs gekeken.
1.1. Stoornis- versus diversiteit denken
We zijn van een stoornis denken naar een diversiteit denken geëvolueerd. Dit diversiteit denken is
nodig om inclusief onderwijs te kunnen waarmaken. Inclusief onderwijs is een recht sinds dat België
dit heeft geratificeerd in 2009.
Stoornis denken is dat er vooral gefocust wordt op de beperking. Er wordt gekeken van kunnen we
deze beperking gaan bijwerken of compenseren. Hier vragen we dat de leerling een extra inspanning
doet om mee te kunnen met de rest. De aandacht ligt op de academische presentaties. Iedereen
moet hetzelfde bereiken en hier moet voor worden gegaan.
Diversiteit denken is dat diversiteit wordt gezien als meerwaarde. Iedereen kan van elkaar leren
ondanks hoe die is. Iedereen kan zijn wie die is. Waarbij de leerling niet gereduceerd wordt tot zijn
problematiek. De persoon met een beperking wordt gezien als een volwaardig lid van de klas die kan
, meedragen tot het klasgebeuren. De grenzen wordt verlaagd of verdwijnt voor de persoon met een
beperking. De school gaat zich aanpassen aan de leerling, de leerling moet zich niet aanpassen.
Participatie van de leerling staat centraal. De leerling moet echt volwaardig kunnen participeren in de
klas. Leren wordt gezien in de brede zin van het woord. Zowel academisch als het sociaal leren.
1.2. Inclusie en inclusief onderwijs als fundamenteel recht
Enkel vanuit diversiteit denken is inclusie mogelijk. Inclusie gaat over erbij horen, je een evenwaardig
lid voelen. Zowel in de bredere maatschappij als in het onderwijs. Inclusief onderwijs of inclusie
wordt mogelijk via UDL. Dit staat van Universal Design for Learning. Het komt vanuit de architectuur.
Universal design wilt zeggen een meneer in een rolstoel iemand moet roepen om hem te helpen de
trappen op te gaan. De persoon moet zich dus weer aanpassen. Bij UDL zeggen ze dat de omgeving
op voorhand zo danig moet ingericht worden dat er achteraf geen aanpassingen meer nodig zijn. De
omgeving zo aanpassen dat iedereen ongeacht een beperking er gebruik van kan maken zonder dat
een extern persoon hen moet helpen.
1.2.1. VN-verdrag voor mensen met een beperking: artikel 24
Hoe zijn we gekomen tot het feit dat inclusief onderwijs een fundamenteel recht is?
In 2009 is er een VN-verdrag vanuit de mensenrechten een extra verdrag gekomen voor personen
met een beperking. Binnen dit VN-verdrag is artikel 24 gekomen dat gaat over het inclusief
onderwijssysteem. Hier wordt gezegd dat alle personen recht heeft op onderwijs ongeacht een
eventuele beperking. België heeft dit geratificeerd in 2009 en heeft gezegd dat ze hier ook evolueren
naar een inclusief onderwijssysteem. Vlaanderen is een slechte leerling in het feit dat er heel veel
kinderen met een beperking naar het buitengewoon onderwijs gaat.
1.2.2. Inclusief onderwijs = fundamenteel recht
Wat is inclusief onderwijs?
1. Het gaat over het feit dat alle leerlingen welkom zijn in een gewone school en recht hebben
op kwaliteitsonderwijs. Onderwijs waar ze evenveel kunnen leren.
2. Onderwijs vindt plaats in natuurlijke leeromgeving. Als ze in een dorp wonen moeten ze ook
daar naar de school kunnen gaan.
3. Leeftijdsgenoten zijn heel belangrijk. Ze moeten onderwijs kunnen meevolgen volgens peers
van dezelfde leeftijd. Ze moeten mee evolueren met hun leeftijdsgroep waarbij de
leeftijdsgenoten essentieel zijn.
4. Ze nemen deel aan dezelfde schoolse activiteiten. Er wordt wel gekeken waar er eventueel
aanpassingen moet gebeuren.
5. Overleg is heel belangrijk
6. Sociaal-emotionele ontwikkeling is ook belangrijk buiten het schoolse leren.
1.3. Inclusief onderwijs via UDL
UDL is een heel krachtige manier om het inclusief onderwijs mogelijk te maken. Het gaat erover dat
leerkrachten, scholen zodanig het proactief ontwerpen van lesmaterialen dat het toegankelijk is voor
iedereen. Dit houdt in dat je op voorhand al gaat nadenken over hoe je moeilijkheden kan
voorkomen.
1.4. Praktijkvoorbeelden
1. Tijdens de turnles 2 extra levens bij tussen 2 vuren
2. Bij een fietstocht mee op een aangepaste fiets
3. Tijdens het algemeen leesmoment ’s morgens: aangepaste boekjes
4. Social scripts voor sociaal-emotionele vaardigheden
