Aardrijkskunde
4. Cartografie
Doelstellingen
‣ De ligging van een plaats op aarde kunnen bepalen volgens lengte en breedte, op een wereldbol en op een kaart.
‣ De nodige begrippen i.v.m. dit hoofdstuk beheersen, zoals horizon, windrichtingen ... .
‣ Technieken, om zich te oriënteren, kunnen gebruiken (oriënteren met de zon, met zon en uurwerk, de Poolster, het kompas, met
de kaart).
‣ Kunnen verwoorden dat de Poolster de enige ster aan de hemel is waarmee we ons kunnen oriënteren, en waarom.
‣ Het begrip poolshoogte kunnen uitleggen en toepassen.
‣ De abstractie elementen van een kaart (plattegrondsbesef, schaal, legende, windrichtingen, coördinaten, generalisatie,
projectie) kunnen opsommen, uitleggen en toepassen.
‣ Topografische en thematische kaarten kunnen onderscheiden en gebruiken.
4.1 De kaart
Wat is een kaart?
‣ Twee dimensies
‣ Verkleinde, vereenvoudigde en symbolische weergave van ruimtelijke spreiding
‣ Voor de plaatsbepaling windrichtingen en coördinaten gebruikt worden
‣ Ook coördinatenstelsel: vakkenstelsel of lijnenstelsel
‣ Schaal: mate van verkleining
Legende van een kaart
1
, De kaartschaal
Verhouding tussen een afstand op de kaart en de overeenkomstige afstand in werkelijkheid.
‣ Breukschaal: 000
‣ Lijnschaal: (1 cm is 200 m bijvoorbeeld)
Berekenen werkelijke afstand
1. Lokaliseer beide punten op de kaart
2.Meet de afstanden tussen beide punten in vogelvlucht 2.Meet de afstanden tussen beide punten in vogelvlucht
3. Zoek de breukschaal op 3. Zoek de lijnschaal op.
4. Pas nu de regel van 3 toe 4. Leg je lat of strookje papier op de lijnschaal en lees onmiddellijk
1 cm op kaart ® … cm in werkelijkheid het aantal km of m af
Y cm op kaart ® Y x … cm in werkelijkheid
Noteer nooit op bord: Let op het juiste beginpunt van de lijnschaal. Soms kom je uit
1cm = … cm (in werkelijkheid). tussen twee getallen: dan moet je interpoleren
Gebruik altijd een pijltje:
1 cm →… cm (in werkelijkheid).
afstand op kaart → afstand in werkelijkheid
4 mm 10 km
1 mm 2,5 km
→
2500 m
2500000 mm
1/2500000
1:2500000
Generalisatie
Op kleinschalige kaarten worden details weggelaten. Soms is werkelijkheid op kleinschalige kaarten overdreven weergegeven (bv.
rivier).
Soorten kaarten
Mercator: hoekgetrouw Gall-Peters: oppervlaktegetrouw
‣ Topografische kaart: stafkaarten, kaart met zoveel mogelijk zichtbare elementen (zo gedetailleerd mogelijk)
‣ Thematische kaart: geeft slechts enkele thema’s weer (reliëf, bevolking,…)
2
4. Cartografie
Doelstellingen
‣ De ligging van een plaats op aarde kunnen bepalen volgens lengte en breedte, op een wereldbol en op een kaart.
‣ De nodige begrippen i.v.m. dit hoofdstuk beheersen, zoals horizon, windrichtingen ... .
‣ Technieken, om zich te oriënteren, kunnen gebruiken (oriënteren met de zon, met zon en uurwerk, de Poolster, het kompas, met
de kaart).
‣ Kunnen verwoorden dat de Poolster de enige ster aan de hemel is waarmee we ons kunnen oriënteren, en waarom.
‣ Het begrip poolshoogte kunnen uitleggen en toepassen.
‣ De abstractie elementen van een kaart (plattegrondsbesef, schaal, legende, windrichtingen, coördinaten, generalisatie,
projectie) kunnen opsommen, uitleggen en toepassen.
‣ Topografische en thematische kaarten kunnen onderscheiden en gebruiken.
4.1 De kaart
Wat is een kaart?
‣ Twee dimensies
‣ Verkleinde, vereenvoudigde en symbolische weergave van ruimtelijke spreiding
‣ Voor de plaatsbepaling windrichtingen en coördinaten gebruikt worden
‣ Ook coördinatenstelsel: vakkenstelsel of lijnenstelsel
‣ Schaal: mate van verkleining
Legende van een kaart
1
, De kaartschaal
Verhouding tussen een afstand op de kaart en de overeenkomstige afstand in werkelijkheid.
‣ Breukschaal: 000
‣ Lijnschaal: (1 cm is 200 m bijvoorbeeld)
Berekenen werkelijke afstand
1. Lokaliseer beide punten op de kaart
2.Meet de afstanden tussen beide punten in vogelvlucht 2.Meet de afstanden tussen beide punten in vogelvlucht
3. Zoek de breukschaal op 3. Zoek de lijnschaal op.
4. Pas nu de regel van 3 toe 4. Leg je lat of strookje papier op de lijnschaal en lees onmiddellijk
1 cm op kaart ® … cm in werkelijkheid het aantal km of m af
Y cm op kaart ® Y x … cm in werkelijkheid
Noteer nooit op bord: Let op het juiste beginpunt van de lijnschaal. Soms kom je uit
1cm = … cm (in werkelijkheid). tussen twee getallen: dan moet je interpoleren
Gebruik altijd een pijltje:
1 cm →… cm (in werkelijkheid).
afstand op kaart → afstand in werkelijkheid
4 mm 10 km
1 mm 2,5 km
→
2500 m
2500000 mm
1/2500000
1:2500000
Generalisatie
Op kleinschalige kaarten worden details weggelaten. Soms is werkelijkheid op kleinschalige kaarten overdreven weergegeven (bv.
rivier).
Soorten kaarten
Mercator: hoekgetrouw Gall-Peters: oppervlaktegetrouw
‣ Topografische kaart: stafkaarten, kaart met zoveel mogelijk zichtbare elementen (zo gedetailleerd mogelijk)
‣ Thematische kaart: geeft slechts enkele thema’s weer (reliëf, bevolking,…)
2
