1
Samenvatting procestechnologie en
zuivelverwerking
1. Algemene begrippen in de procestechnologie
1.1. Procestechnologie in een breder kader
Wat is een proces?
De som van alle bewerkingen die een grondstof moet ondergaan om een
eindproduct te verkrijgen.
Uit welke 3 grote delen deelt men productie-eenheden in?
• Voorbereiding van de grondstoffen
• Reactie van de stoffen
• Nabewerking van de stoffen
Eenheidsbewerking – eenheidsproces
Wat is typisch aan een eenheidsproces?
De stoffen veranderen van aard of reageren met elkaar.
Wat is typisch aan een eenheidsbewerking?
Stoffen veranderen niet van aard. Hier gaat het om de voorbereiding en
nabewerking van de grondstoffen.
Hoe deelt men de eenheidsbewerkingen in?
• Mengen
- roeren
- homogeniseren
- kneden
- vormen
- bestuiven
- besprenkelen
• Scheiden
- classificeren = scheiden op basis van densiteit
- centrifugeren
- floteren = omgekeerde van sedimenteren
- sorteren
- sedimenteren
- filtreren
- persen
- ultra filtreren = filtreren op moleculair niveau
• Verkleinen
, 2
1.2. Grondstoffen en hulpstoffen
Wat is het verschil tussen grondstoffen en hulpstoffen?
Grondstoffen maken deel uit van het eindproduct, hulpstoffen daarentegen niet.
Geef een paar voorbeelden van hulpstoffen.
• Koelwater
• Stoom
• Proceswater
• Brandstof
• Elektriciteit
1.3. Batch versus continu systemen
Wat zijn de kenmerken van een batch?
• Tijdsgebonden
• Lage investeringskost
• Opstarttijd miniem
• Kleine runs – lage capaciteit ( hoeveelheid per tijdseenheid )
• Grote flexibiliteit
Wat zijn de kenmerken van continu apparatuur?
• Niet tijdsgebonden
• Hoge investeringskost
• Grotere opstarttijd
• Grote runs – hoge capaciteit
• Lage flexibiliteit
• Alles gebeurt op 1 lijn.
, 3
2. Mengen
Wat is mengen?
Verschillende stoffen zo door elkaar halen zodat alle deeltjes op een gelijkmatige
manier door de massa zijn verspreid.
Waarom mengt men?
Om:
• Een commercialiseerbaar eindproduct te bekomen.
• Chemische reacties te bevorderen.
• Fysische processen te bevorderen.
2.1. Indeling
Hoe gebeurt de indeling?
Op basis van:
• De fasetoestand of de aggregatietoestand
• Homogeen of heterogeen mengsel
Welke mogelijkheden heb je bij de fasetoestanden of
aggregatietoestanden?
• Vast – vast
• Vast – vloeibaar
• Vast – gas
• Vloeibaar – vloeibaar
• Vloeibaar – gas
• Gas – gas
Wat is een homogeen mengsel?
Wordt gerealiseerd door middel van natuurlijke krachten. Wanneer deze krachten
stoppen met werken dan blijf het mengsel stabiel en deftig gemengd. De
concentratie van een bepaalde grondstof is dan overal gelijk.
Wat is heterogeen?
Onstaan niet spontaan.
Om het mengsel te bekomen moet er altijd energie toegevoegd worden.
Een heterogeen mengsel bestaat uit 2 componenten waarbij de ene fijn verdeeld
zit onder de andere
, 4
Wat is het verschil tussen een suspensie en een emulsie?
• suspensie:
- Een heterogeen mengsel van een vaste stof met een vloeistof
• emulsie:
- een heterogeen mengsel van een vloeistof met een vloeistof.
- hier heb je een onderscheid tussen een water emulsie (O/W
(Olie in Water)) en een olie emulsie (W/O ( Water in Olie ))
Schematische voorstelling:
Wat gebeurt er wanneer er geen energie meer geleverd wordt aan een
heterogeen mengsel?
de componenten gaan beginnen ontmengen of dehomogeniseren.
Hoe kan dit opgelost worden?
Toevoegen van een emulgator.
Hoe werkt een emulgator?
Emulgatoren zijn natuurlijke of chemische stoffen die ervoor zorgen dat een
heterogeen mengsel stabiel of homogeen blijft.
Ze beschikken over een hydrofiel (of polair) en lipofiel (of apolair) stuk.
Het polaire stukje gaat zich aan een watercomponent binden en het apolaire
stukje aan een vetcomponent.
Samenvatting procestechnologie en
zuivelverwerking
1. Algemene begrippen in de procestechnologie
1.1. Procestechnologie in een breder kader
Wat is een proces?
De som van alle bewerkingen die een grondstof moet ondergaan om een
eindproduct te verkrijgen.
Uit welke 3 grote delen deelt men productie-eenheden in?
• Voorbereiding van de grondstoffen
• Reactie van de stoffen
• Nabewerking van de stoffen
Eenheidsbewerking – eenheidsproces
Wat is typisch aan een eenheidsproces?
De stoffen veranderen van aard of reageren met elkaar.
Wat is typisch aan een eenheidsbewerking?
Stoffen veranderen niet van aard. Hier gaat het om de voorbereiding en
nabewerking van de grondstoffen.
Hoe deelt men de eenheidsbewerkingen in?
• Mengen
- roeren
- homogeniseren
- kneden
- vormen
- bestuiven
- besprenkelen
• Scheiden
- classificeren = scheiden op basis van densiteit
- centrifugeren
- floteren = omgekeerde van sedimenteren
- sorteren
- sedimenteren
- filtreren
- persen
- ultra filtreren = filtreren op moleculair niveau
• Verkleinen
, 2
1.2. Grondstoffen en hulpstoffen
Wat is het verschil tussen grondstoffen en hulpstoffen?
Grondstoffen maken deel uit van het eindproduct, hulpstoffen daarentegen niet.
Geef een paar voorbeelden van hulpstoffen.
• Koelwater
• Stoom
• Proceswater
• Brandstof
• Elektriciteit
1.3. Batch versus continu systemen
Wat zijn de kenmerken van een batch?
• Tijdsgebonden
• Lage investeringskost
• Opstarttijd miniem
• Kleine runs – lage capaciteit ( hoeveelheid per tijdseenheid )
• Grote flexibiliteit
Wat zijn de kenmerken van continu apparatuur?
• Niet tijdsgebonden
• Hoge investeringskost
• Grotere opstarttijd
• Grote runs – hoge capaciteit
• Lage flexibiliteit
• Alles gebeurt op 1 lijn.
, 3
2. Mengen
Wat is mengen?
Verschillende stoffen zo door elkaar halen zodat alle deeltjes op een gelijkmatige
manier door de massa zijn verspreid.
Waarom mengt men?
Om:
• Een commercialiseerbaar eindproduct te bekomen.
• Chemische reacties te bevorderen.
• Fysische processen te bevorderen.
2.1. Indeling
Hoe gebeurt de indeling?
Op basis van:
• De fasetoestand of de aggregatietoestand
• Homogeen of heterogeen mengsel
Welke mogelijkheden heb je bij de fasetoestanden of
aggregatietoestanden?
• Vast – vast
• Vast – vloeibaar
• Vast – gas
• Vloeibaar – vloeibaar
• Vloeibaar – gas
• Gas – gas
Wat is een homogeen mengsel?
Wordt gerealiseerd door middel van natuurlijke krachten. Wanneer deze krachten
stoppen met werken dan blijf het mengsel stabiel en deftig gemengd. De
concentratie van een bepaalde grondstof is dan overal gelijk.
Wat is heterogeen?
Onstaan niet spontaan.
Om het mengsel te bekomen moet er altijd energie toegevoegd worden.
Een heterogeen mengsel bestaat uit 2 componenten waarbij de ene fijn verdeeld
zit onder de andere
, 4
Wat is het verschil tussen een suspensie en een emulsie?
• suspensie:
- Een heterogeen mengsel van een vaste stof met een vloeistof
• emulsie:
- een heterogeen mengsel van een vloeistof met een vloeistof.
- hier heb je een onderscheid tussen een water emulsie (O/W
(Olie in Water)) en een olie emulsie (W/O ( Water in Olie ))
Schematische voorstelling:
Wat gebeurt er wanneer er geen energie meer geleverd wordt aan een
heterogeen mengsel?
de componenten gaan beginnen ontmengen of dehomogeniseren.
Hoe kan dit opgelost worden?
Toevoegen van een emulgator.
Hoe werkt een emulgator?
Emulgatoren zijn natuurlijke of chemische stoffen die ervoor zorgen dat een
heterogeen mengsel stabiel of homogeen blijft.
Ze beschikken over een hydrofiel (of polair) en lipofiel (of apolair) stuk.
Het polaire stukje gaat zich aan een watercomponent binden en het apolaire
stukje aan een vetcomponent.
