INHOUD
1.1. Taalontwikkeling: een multidimensioneel gebeuren ...................................................... 4
1.2. Componenten van de taalontwikkeling ......................................................................... 5
1.2.1. Taalvorm ................................................................................................................ 5
1.2.2. Taalinhoud ............................................................................................................. 6
1.2.3. Taalgebruik ............................................................................................................ 6
1.2.4. Metalinguïstisch bewustzijn .................................................................................... 7
1.3. Fasen in de taalontwikkeling ......................................................................................... 7
1.3.1. Voortalige fase ....................................................................................................... 7
1.3.2. Vroegtalige fase ..................................................................................................... 8
1.3.3. Differentiatiefase .................................................................................................... 8
1.3.4. Voltooiingsfase ....................................................................................................... 9
2.1. Spraak- en taalontwikkelingsproblemen versus ontwikkelingsdysfasie....................... 10
2.1.1. Secundaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen ............................................ 10
2.1.1.1. problemen in andere ontwikkelingsdomeinen ................................................ 10
2.1.1.2. Beperkt taalaanbod ........................................................................................ 13
2.1.2. primaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen.................................................. 14
2.1.2.1. Vertraagde spraak-en taalontwikkeling .......................................................... 14
2.1.2.2. Gestoorde spraak-en taalontwikkeling ........................................................... 15
2.2. Definitie van OD en Uitsluitingscriteria ........................................................................ 16
2.3. Terminologie ............................................................................................................... 17
2.4. Criteria en kenmerken................................................................................................. 18
2.4.1. Overeenkomsten met VSTO ................................................................................ 18
2.4.2. InclusieCriteria en specifieke kenmerken OD ....................................................... 18
2.4.2.1 Voortalige fase ................................................................................................ 20
2.4.2.2. Vroegtalige fase ............................................................................................. 20
2.4.2.3. differentiatiefase ............................................................................................ 20
2.4.2.4. voltooiingsfase ............................................................................................... 22
2.4.2.4. samenvatting kenmerken ............................................................................... 23
3.1. Gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling ................................................................ 24
3.2. Cognitieve ontwikkeling en schoolse prestaties .......................................................... 24
4.1. autismespectrumstoornis ............................................................................................ 26
4.2. Coördinatie-ontwikkelingsstoornis............................................................................... 26
4.3. ADD en ADHD ............................................................................................................ 27
1|Pagina
,4.4. Dyslexie ...................................................................................................................... 28
5.1. Erfelijke factor ............................................................................................................. 30
5.2. Omgevingsfactoren ..................................................................................................... 31
5.3. Belang in functie van hulpverling ................................................................................ 31
5.4. Besluit ......................................................................................................................... 31
6.1. Multidisciplinair onderzoek .......................................................................................... 33
6.1.1. Anamnesegesprek ............................................................................................... 33
6.1.1.1. Ontwikkeling van taal en communicatie ......................................................... 34
6.1.1.2. Medische gegevens ....................................................................................... 34
6.1.1.3. cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling .............................................. 34
6.1.1.4. Motorische ontwikkeling ................................................................................. 35
6.1.1.5. Hulpverleningsgeschiedenis .......................................................................... 35
6.1.2. Evaluatie van verschillende ontwikkelingsdomeinen ............................................ 35
6.1.2.1. Gehooronderzoek / medisch luik ................................................................... 35
6.1.2.2. Intelligentieonderzoek / psychologisch onderzoek ......................................... 35
6.1.2.3. Andere onderzoeken ..................................................................................... 42
6.1.3. Spraak- en taalevaluatie .......................................................................................... 45
6.2. Adviezen na multidisciplinair onderzoek ..................................................................... 47
6.2.1. Monodisciplinaire logo .......................................................................................... 48
6.2.2. Multi-therapie........................................................................................................ 49
6.3. Diagnostisch proces.................................................................................................... 50
6.3.1. Taaltest ................................................................................................................ 50
6.3.1.1. RTOS ............................................................................................................. 51
6.3.1.2. RTNA ............................................................................................................. 53
6.3.1.3. Schlichting test ............................................................................................... 56
6.3.1.4. CELF preschool-2-NL .................................................................................... 58
6.3.1.5. CELF-4 en CELF-5 ........................................................................................ 65
6.3.1.6. Peabody picture vocabulary test 3 ................................................................. 77
6.3.1.7. Taaltest voor zowel nederlandstalige als anderstalige kinderen .................... 78
6.3.1.8. Nijmeegse Pragmatiektest ............................................................................. 81
6.3.1.9. Nederlandstalige Nonspeech Test ................................................................. 83
6.3.2. Screeningsinstrumenten .................................................................................... 89
6.3.2.1. N-CDIs ........................................................................................................ 89
6.3.3. Spontane taalanalyse ........................................................................................ 91
2|Pagina
, 6.3.3.1. TARSP ........................................................................................................ 91
6.3.3.2. STAP .......................................................................................................... 92
6.4. Diagnostiekvraag – examen..................................................................................... 93
3|Pagina
, H1: NORMALE TAALONTWIKKELING
1.1. TAALONTWIKKELING: EEN MULTIDIMENSIONEEL GEBEUREN
Taalontwikkeling: geboorte – 12 jaar
Een kind kan een taal leren door een wisselwerking tussen de aangeboren taalvermogen
en het taalaanbod, gegeven door de omgeving.
Daarnaast hangt de taalontwikkeling samen met de ontwikkeling van het kind op andere
domeinen, zoals de sensori-motorische ontwikkeling.
DUS: de taalontwikkeling is een multidimensioneel gebeuren omdat het een complex
proces is waarbij verschillende factoren een rol spelen.
4|Pagina
1.1. Taalontwikkeling: een multidimensioneel gebeuren ...................................................... 4
1.2. Componenten van de taalontwikkeling ......................................................................... 5
1.2.1. Taalvorm ................................................................................................................ 5
1.2.2. Taalinhoud ............................................................................................................. 6
1.2.3. Taalgebruik ............................................................................................................ 6
1.2.4. Metalinguïstisch bewustzijn .................................................................................... 7
1.3. Fasen in de taalontwikkeling ......................................................................................... 7
1.3.1. Voortalige fase ....................................................................................................... 7
1.3.2. Vroegtalige fase ..................................................................................................... 8
1.3.3. Differentiatiefase .................................................................................................... 8
1.3.4. Voltooiingsfase ....................................................................................................... 9
2.1. Spraak- en taalontwikkelingsproblemen versus ontwikkelingsdysfasie....................... 10
2.1.1. Secundaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen ............................................ 10
2.1.1.1. problemen in andere ontwikkelingsdomeinen ................................................ 10
2.1.1.2. Beperkt taalaanbod ........................................................................................ 13
2.1.2. primaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen.................................................. 14
2.1.2.1. Vertraagde spraak-en taalontwikkeling .......................................................... 14
2.1.2.2. Gestoorde spraak-en taalontwikkeling ........................................................... 15
2.2. Definitie van OD en Uitsluitingscriteria ........................................................................ 16
2.3. Terminologie ............................................................................................................... 17
2.4. Criteria en kenmerken................................................................................................. 18
2.4.1. Overeenkomsten met VSTO ................................................................................ 18
2.4.2. InclusieCriteria en specifieke kenmerken OD ....................................................... 18
2.4.2.1 Voortalige fase ................................................................................................ 20
2.4.2.2. Vroegtalige fase ............................................................................................. 20
2.4.2.3. differentiatiefase ............................................................................................ 20
2.4.2.4. voltooiingsfase ............................................................................................... 22
2.4.2.4. samenvatting kenmerken ............................................................................... 23
3.1. Gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling ................................................................ 24
3.2. Cognitieve ontwikkeling en schoolse prestaties .......................................................... 24
4.1. autismespectrumstoornis ............................................................................................ 26
4.2. Coördinatie-ontwikkelingsstoornis............................................................................... 26
4.3. ADD en ADHD ............................................................................................................ 27
1|Pagina
,4.4. Dyslexie ...................................................................................................................... 28
5.1. Erfelijke factor ............................................................................................................. 30
5.2. Omgevingsfactoren ..................................................................................................... 31
5.3. Belang in functie van hulpverling ................................................................................ 31
5.4. Besluit ......................................................................................................................... 31
6.1. Multidisciplinair onderzoek .......................................................................................... 33
6.1.1. Anamnesegesprek ............................................................................................... 33
6.1.1.1. Ontwikkeling van taal en communicatie ......................................................... 34
6.1.1.2. Medische gegevens ....................................................................................... 34
6.1.1.3. cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling .............................................. 34
6.1.1.4. Motorische ontwikkeling ................................................................................. 35
6.1.1.5. Hulpverleningsgeschiedenis .......................................................................... 35
6.1.2. Evaluatie van verschillende ontwikkelingsdomeinen ............................................ 35
6.1.2.1. Gehooronderzoek / medisch luik ................................................................... 35
6.1.2.2. Intelligentieonderzoek / psychologisch onderzoek ......................................... 35
6.1.2.3. Andere onderzoeken ..................................................................................... 42
6.1.3. Spraak- en taalevaluatie .......................................................................................... 45
6.2. Adviezen na multidisciplinair onderzoek ..................................................................... 47
6.2.1. Monodisciplinaire logo .......................................................................................... 48
6.2.2. Multi-therapie........................................................................................................ 49
6.3. Diagnostisch proces.................................................................................................... 50
6.3.1. Taaltest ................................................................................................................ 50
6.3.1.1. RTOS ............................................................................................................. 51
6.3.1.2. RTNA ............................................................................................................. 53
6.3.1.3. Schlichting test ............................................................................................... 56
6.3.1.4. CELF preschool-2-NL .................................................................................... 58
6.3.1.5. CELF-4 en CELF-5 ........................................................................................ 65
6.3.1.6. Peabody picture vocabulary test 3 ................................................................. 77
6.3.1.7. Taaltest voor zowel nederlandstalige als anderstalige kinderen .................... 78
6.3.1.8. Nijmeegse Pragmatiektest ............................................................................. 81
6.3.1.9. Nederlandstalige Nonspeech Test ................................................................. 83
6.3.2. Screeningsinstrumenten .................................................................................... 89
6.3.2.1. N-CDIs ........................................................................................................ 89
6.3.3. Spontane taalanalyse ........................................................................................ 91
2|Pagina
, 6.3.3.1. TARSP ........................................................................................................ 91
6.3.3.2. STAP .......................................................................................................... 92
6.4. Diagnostiekvraag – examen..................................................................................... 93
3|Pagina
, H1: NORMALE TAALONTWIKKELING
1.1. TAALONTWIKKELING: EEN MULTIDIMENSIONEEL GEBEUREN
Taalontwikkeling: geboorte – 12 jaar
Een kind kan een taal leren door een wisselwerking tussen de aangeboren taalvermogen
en het taalaanbod, gegeven door de omgeving.
Daarnaast hangt de taalontwikkeling samen met de ontwikkeling van het kind op andere
domeinen, zoals de sensori-motorische ontwikkeling.
DUS: de taalontwikkeling is een multidimensioneel gebeuren omdat het een complex
proces is waarbij verschillende factoren een rol spelen.
4|Pagina
