ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Ontwikkelingspsychologie (: human development)
Hoofdstuk 1: geschiedenis, theorie en onderzoeksstrategieën
Ontwikkelingspsychologie: het bestuderen van de verandering en de stabiliteit
doorheen het leven (van bevruchting tot de dood).
1 Domein van de ontwikkelingspsychologie
Het domein van de ontwikkelingspsychologie heeft 3 eigenschappen:
» Wetenschappelijk: geneeskunde, neurotherapie, sociologie, …
» Toegepast: er wordt specifiek onderzoek gedaan na bepaalde vragen die
gesteld worden vanuit de maatschappij, belang voor de praktijk
» Interdisciplinair: informatie wordt op alle soorten domeinen gebruikt, komt tot
stand door combinatie van vele inspanningen uit andere wetenschappen
Vb.: opkomst van de leerplicht
In de 20ste eeuw kwam de nieuwe wet dat kinderen verplicht moesten gaan leren
i.p.v. mee gaan werken op het veld. De overheid moest een beslissing nemen over
hoe ze nu die leerstof gingen aanpakken. Uiteindelijk werden dan de leerplannen
opgesteld voor de verschillende jaren.
Vb.: vragen die een maatschappelijk werker zich stelt
Wanneer er een echtscheiding plaatsvindt, vraagt een maatschappelijk werker zich
af wat de effecten hiervan zijn voor het kind, waar het kind gaat wonen, …
Vb.: opvoeding
Moeten we kinderen anders opvoeden dan jongeren? Ja, maar hoe?
2 Theorie over de ontwikkeling
Theorie: een geordend en samenhangend geheel van uitspraken dat gedrag
beschrijft, verklaart en voorspelt.
Meestal heeft een theorie enkele basisvragen waaruit meer specifieke uitspraken
vloeien.
Vb.: gehechtheidstheorie
Een goede gehechtheidstheorie zou:
» Goed beschrijven hoe baby’s zich gedragen wanneer ze een ouder zien
» Verklaren waarom baby’s zulke sterke drang naar de ouder ontwikkelen
» Voorspellen wat de gevolgen zijn van zulke emotionele band voor de
toekomstige relaties
1
, Binnen de ontwikkelingspsychologie zijn er verschillende theorieën aangezien de
mens iets complex is. Het handige aan die verschillende theorieën is dat we die
kunnen vergelijken.
Die theorieën zijn ook goed omdat ze richting en betekenis geven aan wat we zien.
Ze helpen ons de dingen begrijpen. Ook vormen ze de basis van de praktijk.
Maar elke theorie heeft wel zijn wetenschappelijke bevestiging nodig. Een
gediplomeerd team moet elk onderzoek nagaan en goed keuren voor het
gepubliceerd wordt.
Bij elke theorie duiken er 3 basisvragen op:
» Is de ontwikkeling continu of discontinu?
» Is er één of meerdere verloop (-en) van de ontwikkeling?
» Is erfelijkheid of milieu het belangrijkste?
2.1 Continu of discontinu?
Continue1 ontwikkeling houdt in dat er al iets aanwezig is van
het begin en dit gewoon doorheen de ontwikkeling toeneemt.
Vb.: Een kind kon al van kleins af aan muziek spelen. De
deuntjes die ze kon spelen waren er al van in het begin, maar de
deuntjes namen toe in lengte en moeilijkheidsgraad. De muziek
is het oorspronkelijke.
Discontinue2 ontwikkeling houdt in dat het leven uit fases bestaat.
Mensen gaan verder ontwikkelen in elke fase en zich anders gedragen. De
overgang tussen de verschillende fases is moeilijk.
Vb.: Een volwassen persoon denkt anders over muziek dan toen die kind
was.
Continue ontwikkeling: geleidelijk aan uitbreiden van vaardigheden die er in het
begin al waren.
Discontinue ontwikkeling: nieuwe manier van reageren die ontwikkelen
doorheen het leven.
Stadia: bevindt zich binnen een discontinue ontwikkeling; kwalitatieve
veranderingen in het denken en doen, kenmerkend voor bepaalde perioden.
2.2 Eén verloop of meerdere verlopen?
Vroeger was iedereen aanhanger van de stadia-theorie. Iedereen doorloopt op
hetzelfde moment dezelfde sequentie van de ontwikkeling.
1
Continu: doorlopend
2
Discontinu: breuken, doet vaak andere dingen
2
Ontwikkelingspsychologie (: human development)
Hoofdstuk 1: geschiedenis, theorie en onderzoeksstrategieën
Ontwikkelingspsychologie: het bestuderen van de verandering en de stabiliteit
doorheen het leven (van bevruchting tot de dood).
1 Domein van de ontwikkelingspsychologie
Het domein van de ontwikkelingspsychologie heeft 3 eigenschappen:
» Wetenschappelijk: geneeskunde, neurotherapie, sociologie, …
» Toegepast: er wordt specifiek onderzoek gedaan na bepaalde vragen die
gesteld worden vanuit de maatschappij, belang voor de praktijk
» Interdisciplinair: informatie wordt op alle soorten domeinen gebruikt, komt tot
stand door combinatie van vele inspanningen uit andere wetenschappen
Vb.: opkomst van de leerplicht
In de 20ste eeuw kwam de nieuwe wet dat kinderen verplicht moesten gaan leren
i.p.v. mee gaan werken op het veld. De overheid moest een beslissing nemen over
hoe ze nu die leerstof gingen aanpakken. Uiteindelijk werden dan de leerplannen
opgesteld voor de verschillende jaren.
Vb.: vragen die een maatschappelijk werker zich stelt
Wanneer er een echtscheiding plaatsvindt, vraagt een maatschappelijk werker zich
af wat de effecten hiervan zijn voor het kind, waar het kind gaat wonen, …
Vb.: opvoeding
Moeten we kinderen anders opvoeden dan jongeren? Ja, maar hoe?
2 Theorie over de ontwikkeling
Theorie: een geordend en samenhangend geheel van uitspraken dat gedrag
beschrijft, verklaart en voorspelt.
Meestal heeft een theorie enkele basisvragen waaruit meer specifieke uitspraken
vloeien.
Vb.: gehechtheidstheorie
Een goede gehechtheidstheorie zou:
» Goed beschrijven hoe baby’s zich gedragen wanneer ze een ouder zien
» Verklaren waarom baby’s zulke sterke drang naar de ouder ontwikkelen
» Voorspellen wat de gevolgen zijn van zulke emotionele band voor de
toekomstige relaties
1
, Binnen de ontwikkelingspsychologie zijn er verschillende theorieën aangezien de
mens iets complex is. Het handige aan die verschillende theorieën is dat we die
kunnen vergelijken.
Die theorieën zijn ook goed omdat ze richting en betekenis geven aan wat we zien.
Ze helpen ons de dingen begrijpen. Ook vormen ze de basis van de praktijk.
Maar elke theorie heeft wel zijn wetenschappelijke bevestiging nodig. Een
gediplomeerd team moet elk onderzoek nagaan en goed keuren voor het
gepubliceerd wordt.
Bij elke theorie duiken er 3 basisvragen op:
» Is de ontwikkeling continu of discontinu?
» Is er één of meerdere verloop (-en) van de ontwikkeling?
» Is erfelijkheid of milieu het belangrijkste?
2.1 Continu of discontinu?
Continue1 ontwikkeling houdt in dat er al iets aanwezig is van
het begin en dit gewoon doorheen de ontwikkeling toeneemt.
Vb.: Een kind kon al van kleins af aan muziek spelen. De
deuntjes die ze kon spelen waren er al van in het begin, maar de
deuntjes namen toe in lengte en moeilijkheidsgraad. De muziek
is het oorspronkelijke.
Discontinue2 ontwikkeling houdt in dat het leven uit fases bestaat.
Mensen gaan verder ontwikkelen in elke fase en zich anders gedragen. De
overgang tussen de verschillende fases is moeilijk.
Vb.: Een volwassen persoon denkt anders over muziek dan toen die kind
was.
Continue ontwikkeling: geleidelijk aan uitbreiden van vaardigheden die er in het
begin al waren.
Discontinue ontwikkeling: nieuwe manier van reageren die ontwikkelen
doorheen het leven.
Stadia: bevindt zich binnen een discontinue ontwikkeling; kwalitatieve
veranderingen in het denken en doen, kenmerkend voor bepaalde perioden.
2.2 Eén verloop of meerdere verlopen?
Vroeger was iedereen aanhanger van de stadia-theorie. Iedereen doorloopt op
hetzelfde moment dezelfde sequentie van de ontwikkeling.
1
Continu: doorlopend
2
Discontinu: breuken, doet vaak andere dingen
2
