Doelstellingen
Doelstellingen:
• De link tussen eindtermen, leerplandoelen en lesdoelen correct verwoorden.
• Eindtermen en leerplandoelen opzoeken en vertalen in operationele en concrete
lesdoelen (in overeenstemming met een bepaalde beginsituatie).
• Doelstellingen correct klasseren volgens gedragsniveau, leerinhoud
en persoonlijkheidsniveau.
Eindtermen en ontwikkelingsdoelen
= minimumdoelen op vlak van kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes
Onderwijs = bevoegdheid Vlaamse overheid
Vlaamse overheid biedt kader voor doelstellingen van het onderwijs door eindtermen en
ontwikkelingsdoelen voor te schrijven à hiermee bewaakt overheid minimumkwaliteit van
onderwijs
Eindtermen
= minimumdoelen op vlak van kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes die alle scholen bij
de leerlingen op het einde van het 6de leerjaar moeten nastreven en bereiken.
Onderverdeeld in leergebieden en leergebiedoverschrijdende themaʼs
Inspanningsverplichting voor alle eindtermen
Resultaatsverplichting voor de leergebiedgebonden eindtermen
à (uitzondering: scholen voor Buitengewoon onderwijs)
Ontwikkelingsdoelen
= minimumdoelen die scholen bij kleuters op het einde van de kleuterschool moeten
nastreven / minimumdoelen voor leerlingen in het buitengewoon onderwijs
Onderverdeeld in leergebieden
Inspanningsverplichting
1
,Leerplannen
Overheid → ET en OD
à controle van vertaling door Vlaamse inspectie
Scholen / onderwijskoepels → vertaling ET en OD naar leerplannen met leerplandoelen per
leergebied en per leerjaar
à Vormgeving, inhoud, omvang en formulering verschillend per onderwijsnet
à Mate van openheid laat interpretatie door individuele leerkrachten toe
Schoolteams overleggen over leerlijnen binnen de eigen school
Individuele leerkrachten vertalen naar concrete lesdoelen
Nederlands, domein schrijven
ET = de lln. kunnen een brief schrijven aan een bekende om een persoonlijke boodschap of
belevenis over te brengen en voor het schrijven van deze boodschap spellingsafspraken en -
regels toepassen in verband met het schrijven van hoofdletters (4.3 & 4.7)
LPD = Hoofdletters juist schrijven (2de leerjaar)
Mogelijke LESDOELEN =
• Lln verwoorden de regel dat men het eerste woord van een zin met een hoofdletter
schrijft
• Lln schrijven in een zin de eigennamen met een hoofdletter
• Lln schrijven in een zin namen van dagen, maanden, jaargetijden en windstreken
zonder hoofdletter
Lesdoelen
Leraar moet LPD concretiseren en aan de eigen context aanpassen.
Vertaalslag aansluiten bij beginsituatie lln
àbasisdoelen
à uitbreidingsdoelen
Rechtstreeks verband tussen lesdoelen en evaluatie → duidelijkheid voor lkr en lln vooraf
Verband tussen lesdoelen en didactische keuzes (=middel) niet rechtstreeks
Lesdoelen formuleren
Leerlingen (kunnen)
2
,+ werkwoord (= gedragscomponent + waarneembaar gedrag)
+ lesinhoud (= inhoudscomponent + duidelijk volledig)
+ hulpmiddel (= didactisch component + mag, minimumprestatie, differentiatie,
voorwaarden -> VB: binnen een bepaalde tijd lopen)
De leerlingen kunnen de klok aflezen tot op 5 minuten nauwkeurig.
De leerlingen beschrijven de verschillen tussen een digitale en een analoge klok.
De leerlingen verklaren welke wijzer bij welke tijdseenheid hoort.
De leerlingen berekenen hoe vaak elke wijzer rond draait in 1 dag.
De leerlingen verklaren waarom de secondewijzer het snelst draait.
Formulering volgens afspraken:
• Enkelvoudige en bondige formulering in correct en begrijpelijk Nederlands.
• Zo concreet observeerbaar mogelijk.
• Elk lesdoel bestaat op zichzelf. Essentiële aspecten mogen niet weggelaten worden.
• Formulering steeds in positieve zin.
• Formulering vanuit perspectief van de lln: De leerlingen…
Lesdoelen indelen
Bedoeling is: harmonische ontwikkeling bewaken door voldoende variatie in lesdoelen
Indeling volgens persoonlijkheidsdomein = niveau
• Cognitief = letterlijk kennen/kunnen
• Dynamisch-affectief = met gevoelens, persoonlijke ideeën
• Sensomotorisch = handelingen
Cognitief:
De leerlingen kunnen een efficiënte en realistische studieplanning opstellen.
De leerlingen noemen minstens drie kenmerken van de Renaissance op.
Senso-motorisch:
De leerlingen kunnen met hun handen verschillende stoffen herkennen.
De leerlingen kunnen van op 5 meter afstand de basketbal in de ring werpen.
De leerlingen construeren de hoogtelijnen in een driehoek.
Dynamisch affectief:
De leerlingen kunnen zich inleven in de situatie van politieke vluchtelingen in Europa.
De leerlingen kunnen zich kritisch opstellen tegenover reclame.
Indeling volgens naar het verwachte gedragsniveau
• Iets kennen (weten ‒ inzien)
• Iets kunnen in nieuwe omstandigheden (toepassen)
3
, • Iets zijn (integreren)
De kwaliteit van de doelen naar de opgenomen leerinhoud
Kennisinhouden
Feiten (De eerste WO startte in het jaar 1914 en eindigde in het jaar 1918)
è Geen interpretatie
Begrippen (Fotosynthese betekent…, schoonheid betekend…)
è Verschillende manieren van uitleggen, geen definitie
Relaties (Relatie tussen oorzaak en gevolg…)
Structuren (De tijdspand)
Vaardigheden à Methodes, werkwijzen
Attitudes à Houding, instelling
Leerinhouden
• Lesdoelen geven aan welke selectie van inhouden/leerstof de leerkracht heeft gemaakt
voor een bepaalde les.
• Soms overlappen de woorden in de doelstelling die het gedrag aangeven en de
woorden die de leerinhoud aangeven (vb leerlingen kunnen hinken op één been).
• Soms moet je de leerinhoud algemeen omschrijven omdat deze pas tijdens de les
helemaal concreet wordt door de inbreng van de lln.
• In een les kan meer leerinhoud aan bod komen dan uit de lesdoelen blijkt
(lesdoel→evaluatie).
Structureren
• In welke volgorde komt leerinhoud aan bod ? Verschillende mogelijkheden.
• Belangrijkste is: betekenis geven aan inhouden zodat de lln deze kunnen verwerken.
o Integreren in grotere gehelen, verbanden leggen met voorafgaande/volgende
of met leefwereld …
o Synthesemomenten voorzien tijdens de les en regelmatig herhalen, is essentieel
om gedragsniveau integratie te bereiken.
o Motiverende aanpak zodat lln zich blijven inspannen.
Beginsituatie
Doelstellingen
4
Doelstellingen:
• De link tussen eindtermen, leerplandoelen en lesdoelen correct verwoorden.
• Eindtermen en leerplandoelen opzoeken en vertalen in operationele en concrete
lesdoelen (in overeenstemming met een bepaalde beginsituatie).
• Doelstellingen correct klasseren volgens gedragsniveau, leerinhoud
en persoonlijkheidsniveau.
Eindtermen en ontwikkelingsdoelen
= minimumdoelen op vlak van kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes
Onderwijs = bevoegdheid Vlaamse overheid
Vlaamse overheid biedt kader voor doelstellingen van het onderwijs door eindtermen en
ontwikkelingsdoelen voor te schrijven à hiermee bewaakt overheid minimumkwaliteit van
onderwijs
Eindtermen
= minimumdoelen op vlak van kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes die alle scholen bij
de leerlingen op het einde van het 6de leerjaar moeten nastreven en bereiken.
Onderverdeeld in leergebieden en leergebiedoverschrijdende themaʼs
Inspanningsverplichting voor alle eindtermen
Resultaatsverplichting voor de leergebiedgebonden eindtermen
à (uitzondering: scholen voor Buitengewoon onderwijs)
Ontwikkelingsdoelen
= minimumdoelen die scholen bij kleuters op het einde van de kleuterschool moeten
nastreven / minimumdoelen voor leerlingen in het buitengewoon onderwijs
Onderverdeeld in leergebieden
Inspanningsverplichting
1
,Leerplannen
Overheid → ET en OD
à controle van vertaling door Vlaamse inspectie
Scholen / onderwijskoepels → vertaling ET en OD naar leerplannen met leerplandoelen per
leergebied en per leerjaar
à Vormgeving, inhoud, omvang en formulering verschillend per onderwijsnet
à Mate van openheid laat interpretatie door individuele leerkrachten toe
Schoolteams overleggen over leerlijnen binnen de eigen school
Individuele leerkrachten vertalen naar concrete lesdoelen
Nederlands, domein schrijven
ET = de lln. kunnen een brief schrijven aan een bekende om een persoonlijke boodschap of
belevenis over te brengen en voor het schrijven van deze boodschap spellingsafspraken en -
regels toepassen in verband met het schrijven van hoofdletters (4.3 & 4.7)
LPD = Hoofdletters juist schrijven (2de leerjaar)
Mogelijke LESDOELEN =
• Lln verwoorden de regel dat men het eerste woord van een zin met een hoofdletter
schrijft
• Lln schrijven in een zin de eigennamen met een hoofdletter
• Lln schrijven in een zin namen van dagen, maanden, jaargetijden en windstreken
zonder hoofdletter
Lesdoelen
Leraar moet LPD concretiseren en aan de eigen context aanpassen.
Vertaalslag aansluiten bij beginsituatie lln
àbasisdoelen
à uitbreidingsdoelen
Rechtstreeks verband tussen lesdoelen en evaluatie → duidelijkheid voor lkr en lln vooraf
Verband tussen lesdoelen en didactische keuzes (=middel) niet rechtstreeks
Lesdoelen formuleren
Leerlingen (kunnen)
2
,+ werkwoord (= gedragscomponent + waarneembaar gedrag)
+ lesinhoud (= inhoudscomponent + duidelijk volledig)
+ hulpmiddel (= didactisch component + mag, minimumprestatie, differentiatie,
voorwaarden -> VB: binnen een bepaalde tijd lopen)
De leerlingen kunnen de klok aflezen tot op 5 minuten nauwkeurig.
De leerlingen beschrijven de verschillen tussen een digitale en een analoge klok.
De leerlingen verklaren welke wijzer bij welke tijdseenheid hoort.
De leerlingen berekenen hoe vaak elke wijzer rond draait in 1 dag.
De leerlingen verklaren waarom de secondewijzer het snelst draait.
Formulering volgens afspraken:
• Enkelvoudige en bondige formulering in correct en begrijpelijk Nederlands.
• Zo concreet observeerbaar mogelijk.
• Elk lesdoel bestaat op zichzelf. Essentiële aspecten mogen niet weggelaten worden.
• Formulering steeds in positieve zin.
• Formulering vanuit perspectief van de lln: De leerlingen…
Lesdoelen indelen
Bedoeling is: harmonische ontwikkeling bewaken door voldoende variatie in lesdoelen
Indeling volgens persoonlijkheidsdomein = niveau
• Cognitief = letterlijk kennen/kunnen
• Dynamisch-affectief = met gevoelens, persoonlijke ideeën
• Sensomotorisch = handelingen
Cognitief:
De leerlingen kunnen een efficiënte en realistische studieplanning opstellen.
De leerlingen noemen minstens drie kenmerken van de Renaissance op.
Senso-motorisch:
De leerlingen kunnen met hun handen verschillende stoffen herkennen.
De leerlingen kunnen van op 5 meter afstand de basketbal in de ring werpen.
De leerlingen construeren de hoogtelijnen in een driehoek.
Dynamisch affectief:
De leerlingen kunnen zich inleven in de situatie van politieke vluchtelingen in Europa.
De leerlingen kunnen zich kritisch opstellen tegenover reclame.
Indeling volgens naar het verwachte gedragsniveau
• Iets kennen (weten ‒ inzien)
• Iets kunnen in nieuwe omstandigheden (toepassen)
3
, • Iets zijn (integreren)
De kwaliteit van de doelen naar de opgenomen leerinhoud
Kennisinhouden
Feiten (De eerste WO startte in het jaar 1914 en eindigde in het jaar 1918)
è Geen interpretatie
Begrippen (Fotosynthese betekent…, schoonheid betekend…)
è Verschillende manieren van uitleggen, geen definitie
Relaties (Relatie tussen oorzaak en gevolg…)
Structuren (De tijdspand)
Vaardigheden à Methodes, werkwijzen
Attitudes à Houding, instelling
Leerinhouden
• Lesdoelen geven aan welke selectie van inhouden/leerstof de leerkracht heeft gemaakt
voor een bepaalde les.
• Soms overlappen de woorden in de doelstelling die het gedrag aangeven en de
woorden die de leerinhoud aangeven (vb leerlingen kunnen hinken op één been).
• Soms moet je de leerinhoud algemeen omschrijven omdat deze pas tijdens de les
helemaal concreet wordt door de inbreng van de lln.
• In een les kan meer leerinhoud aan bod komen dan uit de lesdoelen blijkt
(lesdoel→evaluatie).
Structureren
• In welke volgorde komt leerinhoud aan bod ? Verschillende mogelijkheden.
• Belangrijkste is: betekenis geven aan inhouden zodat de lln deze kunnen verwerken.
o Integreren in grotere gehelen, verbanden leggen met voorafgaande/volgende
of met leefwereld …
o Synthesemomenten voorzien tijdens de les en regelmatig herhalen, is essentieel
om gedragsniveau integratie te bereiken.
o Motiverende aanpak zodat lln zich blijven inspannen.
Beginsituatie
Doelstellingen
4
