Sociaal recht
1) Inleiding tot sociaal recht
a. Sociale wetgeving?
- Geen duidelijk afgebakend geheel
- Onoverzichtelijk => meerdere rechtsbronnen:
▪ Wetten / decreten / ordonnanties
> bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978
▪ Koninklijke besluiten / Ministeriële besluiten
▪ Rechtspraak / rechtsleer / gewoonte / gebruik
▪ Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”)
▪ Arbeidsreglement
> Wat is een arbeidsreglement?
▪ Arbeidsovereenkomst
- Constant onderhevig aan evolutie
- Voorbeelden
▪ Sociaal strafwetboek (2011)
▪ Eenheidsstatuut (2014)
▪ Re-integratie langdurig zieken (2017)
▪ Coronamaatregelen (2020)
▪ …
b. Doel van sociale wetgeving
• Bescherming van de belangen van de werknemers en de sociaal verzekerden
• Bevorderen van hun welzijn
➢ Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten
c. Wat is sociaal recht?
• Sociale wetgeving omvat:
- Arbeidsrecht
▪ Individueel en collectief arbeidsrecht voor de werknemer te
beschermen
- Sociale zekerheidsrecht = het vangnet voor degene die niet kunnen werken
bv zwanger
- Wetgeving inzake minimumvoorzieningen (sociale bijstand) = 2de vangnetals
je niet meer in aanmerking komt voor de socialen zekerheid
> Bestaansminimum / leefloon
> Gewaarborgd inkomen voor mindervaliden
> OCMW-dienstverlening
,d. Wat is arbeidsrecht
• Individueel arbeidsrecht:
▪ Regelt de individuele relatie tussen één WG en één WN
• Het sluiten van een arbeidsovereenkomst en de
uitvoering ervan
• De schorsing van de arbeidsovereenkomst
• De beëindiging van de arbeidsovereenkomst …
▪ Zeer grote vrijheid maar opgepast voor dwingend recht en de
hiërarchie van de rechtsbronnen.
• Collectief arbeidsrecht:
▪ Regelt de relatie tussen (groep van) WG’s en (groep van) WN’s
• Vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten
(“CAO’s”)
• Onderhandelingen vakbondsorganisaties
• Op verschillende niveaus:
• Nationale arbeidsraad
• Paritair comité
• Ondernemingsraad
• Comité voor preventie en bescherming op het
werk
e. Wat is sociale zekerheid
• Voorzien in een vervangingsinkomen / bestaans- middelen voor personen die tijdelijk
of definitief niet meer kunnen werken
• Kern: “solidariteit” en “verplichtend karakter”
• Bijdragen op het loon en overheidssubsidies
• Bv: werk valt weg door corona
• stelsels sociale zekerheid
▪ Stelsel voor loontrekkenden (werknemers)
▪ Stelsel voor zelfstandigen
▪ Stelsel voor ambtenaren
➢ Financiering van de 3 stelsels is verschillend
‼ Zie verder bespreking per statuut
,Rva= reiksdienst voor
RJV = rijksdienst voor jaarlijkste vakantie
Iedereen die werkt betaald! 13,7%
f. Statuten in het arbeidsrecht
g. Geschillen in sociaal recht
• Arbeidsrechtbank → 1ste aanleg
• Arbeidshof → 2de aanlegv
• Rechters/raadsheren in sociale zaken
• Arbeidsauditoriaat
2) Statuten in het arbeidsrecht
• Waarom is onderscheid belangrijk?
- Andere wetgeving en regelgeving
> Verplichtingen
> Bescherming
- Andere sociale zekerheid
, > Sociale bijdragen
> Rechten
a. Wie is werknemer?
• Arbeidsovereenkomst
- Drie essentiële elementen
▪ Arbeid
▪ Loon
▪ Gezag / Ondergeschikt verband
P 69 handboek
• Wetgeving:
- Wet betreffende de arbeidsovereenkomsten van 3 juli 1978
▪ Afgekort: “AO-wet” of “WAO”
➢ Bijlage 11 Handboek
• Verschillende types werknemer
- Werklieden/arbeiders (artikel 2 AO-wet)
- Bedienden (artikel 3 AO-wet)
- Handelsvertegenwoordigers (artikel 4 en Titel IV AO-wet)
- Dienstboden (artikel 5 en Titel V AO-wet)
- Studenten (artikel 130bis van Titel VI AO-wet)
- Huisarbeiders (artikel 119.1 AO-wet) ó telewerk
b. wie is zelfstandige
Definitie
Een zelfstandige is een natuurlijke persoon die in België een beroepsbezigheid uitoefent
waarvoor hij niet door een arbeidsovereenkomst noch door een statuut (ambtenaar)
verbonden is.
• Geen gezag / geen ondergeschikt verband
• Freelancers / Consultants
• Aannemingsovereenkomst
• Opgelet!
o Schijnzelfstandigen gevolgen herkwalificatie?
o Pseudowerknemers
Bekijk: Werken met consultants en schijnzelfstandigheid
p.70-73 handboek
Werknemer Zelfstandige
Moet luistern naar uw werkgever Zelf zaken bepalen
Meer sociale bijdrage Minder sociale bijdrage
Weinig risico’s Meer risico’s bv finacieel rissico
c. Wie is ambtenaar
• Overheidspersoneel
- Statutair overheidspersoneel
- Niet-statutair overheidspersoneel --> contractuelen
1) Inleiding tot sociaal recht
a. Sociale wetgeving?
- Geen duidelijk afgebakend geheel
- Onoverzichtelijk => meerdere rechtsbronnen:
▪ Wetten / decreten / ordonnanties
> bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978
▪ Koninklijke besluiten / Ministeriële besluiten
▪ Rechtspraak / rechtsleer / gewoonte / gebruik
▪ Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”)
▪ Arbeidsreglement
> Wat is een arbeidsreglement?
▪ Arbeidsovereenkomst
- Constant onderhevig aan evolutie
- Voorbeelden
▪ Sociaal strafwetboek (2011)
▪ Eenheidsstatuut (2014)
▪ Re-integratie langdurig zieken (2017)
▪ Coronamaatregelen (2020)
▪ …
b. Doel van sociale wetgeving
• Bescherming van de belangen van de werknemers en de sociaal verzekerden
• Bevorderen van hun welzijn
➢ Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten
c. Wat is sociaal recht?
• Sociale wetgeving omvat:
- Arbeidsrecht
▪ Individueel en collectief arbeidsrecht voor de werknemer te
beschermen
- Sociale zekerheidsrecht = het vangnet voor degene die niet kunnen werken
bv zwanger
- Wetgeving inzake minimumvoorzieningen (sociale bijstand) = 2de vangnetals
je niet meer in aanmerking komt voor de socialen zekerheid
> Bestaansminimum / leefloon
> Gewaarborgd inkomen voor mindervaliden
> OCMW-dienstverlening
,d. Wat is arbeidsrecht
• Individueel arbeidsrecht:
▪ Regelt de individuele relatie tussen één WG en één WN
• Het sluiten van een arbeidsovereenkomst en de
uitvoering ervan
• De schorsing van de arbeidsovereenkomst
• De beëindiging van de arbeidsovereenkomst …
▪ Zeer grote vrijheid maar opgepast voor dwingend recht en de
hiërarchie van de rechtsbronnen.
• Collectief arbeidsrecht:
▪ Regelt de relatie tussen (groep van) WG’s en (groep van) WN’s
• Vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten
(“CAO’s”)
• Onderhandelingen vakbondsorganisaties
• Op verschillende niveaus:
• Nationale arbeidsraad
• Paritair comité
• Ondernemingsraad
• Comité voor preventie en bescherming op het
werk
e. Wat is sociale zekerheid
• Voorzien in een vervangingsinkomen / bestaans- middelen voor personen die tijdelijk
of definitief niet meer kunnen werken
• Kern: “solidariteit” en “verplichtend karakter”
• Bijdragen op het loon en overheidssubsidies
• Bv: werk valt weg door corona
• stelsels sociale zekerheid
▪ Stelsel voor loontrekkenden (werknemers)
▪ Stelsel voor zelfstandigen
▪ Stelsel voor ambtenaren
➢ Financiering van de 3 stelsels is verschillend
‼ Zie verder bespreking per statuut
,Rva= reiksdienst voor
RJV = rijksdienst voor jaarlijkste vakantie
Iedereen die werkt betaald! 13,7%
f. Statuten in het arbeidsrecht
g. Geschillen in sociaal recht
• Arbeidsrechtbank → 1ste aanleg
• Arbeidshof → 2de aanlegv
• Rechters/raadsheren in sociale zaken
• Arbeidsauditoriaat
2) Statuten in het arbeidsrecht
• Waarom is onderscheid belangrijk?
- Andere wetgeving en regelgeving
> Verplichtingen
> Bescherming
- Andere sociale zekerheid
, > Sociale bijdragen
> Rechten
a. Wie is werknemer?
• Arbeidsovereenkomst
- Drie essentiële elementen
▪ Arbeid
▪ Loon
▪ Gezag / Ondergeschikt verband
P 69 handboek
• Wetgeving:
- Wet betreffende de arbeidsovereenkomsten van 3 juli 1978
▪ Afgekort: “AO-wet” of “WAO”
➢ Bijlage 11 Handboek
• Verschillende types werknemer
- Werklieden/arbeiders (artikel 2 AO-wet)
- Bedienden (artikel 3 AO-wet)
- Handelsvertegenwoordigers (artikel 4 en Titel IV AO-wet)
- Dienstboden (artikel 5 en Titel V AO-wet)
- Studenten (artikel 130bis van Titel VI AO-wet)
- Huisarbeiders (artikel 119.1 AO-wet) ó telewerk
b. wie is zelfstandige
Definitie
Een zelfstandige is een natuurlijke persoon die in België een beroepsbezigheid uitoefent
waarvoor hij niet door een arbeidsovereenkomst noch door een statuut (ambtenaar)
verbonden is.
• Geen gezag / geen ondergeschikt verband
• Freelancers / Consultants
• Aannemingsovereenkomst
• Opgelet!
o Schijnzelfstandigen gevolgen herkwalificatie?
o Pseudowerknemers
Bekijk: Werken met consultants en schijnzelfstandigheid
p.70-73 handboek
Werknemer Zelfstandige
Moet luistern naar uw werkgever Zelf zaken bepalen
Meer sociale bijdrage Minder sociale bijdrage
Weinig risico’s Meer risico’s bv finacieel rissico
c. Wie is ambtenaar
• Overheidspersoneel
- Statutair overheidspersoneel
- Niet-statutair overheidspersoneel --> contractuelen
