FUNCTIONELE ANATOMIE EN FYSIOLOGIE 1
Samenvatting bestaat uit drie delen
• Hoorcolleges anatomie
• Practica anatomie
• Hoorcolleges fysiologie
,HOORCOLLEGES ANATOMIE
INLEIDING
1. Begrippen
STRUCTUREN
Os Bot
Tendo Pees
Musculus Spier
Ligamentum Gewrichtsband
Capsula Kapsel
Bursa Beurs = slijmbeurs
BEENDEREN
Caput Kop – hoofd
Collum Hals
Crista Spitse rand – kam
Eminentia Verhevenheid
Fascies Vlak – zijde
Foramen Opening – gat
Fossa Grote, afgeronde indieping
Fovea Lichte indieping
Hiatus Brede opening
Lamina Plat beenlamel
Margo Rand – boord
Meatus Doorgang
Processus Uitsteeksel
Sinus Holte – drainageplaats voor bloed uit hersenen
Spina Doorn uitsteeksel
Sulcus Groeve
Tuber Knobbel – afgeronde verhevenheid
Tuberculum Kleine knobbel
Tuberositas Zone met ruwe verhevenheid
“sulcus tendinins musculis hallucis flexoris longus” = groefje waarin de pees van de lange buigspier van de
grote teen verloopt
Drie vlakken Drie assen
1. Transversaal (boven en onder) 1. Craniocaudaal
2. Frontaal (voor en achter) 2. Dorsoventraal
3. Parasagittaal (links en rechts) 3. Laterolateraal
, BEWEGINGEN
Abductie Verwijdering van distale lidmaatuiteinde van mediosaggittale vlak weg
= weg van lichaam
Adductie Naderen van sagittale vlak
= naar lichaam
Lateroversie Zijwaarts buigen
Anteversie Lidmaat naar voor brengen
Bij overschrijven van 90° = elevatie
Retroversie Lidmaat naar achter brengen
Inversie Rotatie omheen as van lidmaat die voorzijde naar mediaal richt
= endorotatie = naar binnen
In bovenste lidmaat thv voorarm en hand spreken van = pronatie
Eversie Rotatie die voorzijde naar lateraal richt
= exorotatie = naar buiten
In bovenste lidmaat thv voorarm en hand spreken van eversie
Flexie Buigen in bepaalde richting
= anteflexie (naar voor)
= retroflexie (naar achter)
= dorsiflexie (naar achter)
= lateroflexie (naar zijkant)
Extensie Strekken
Dorsiflexie Buigen van hand of voet naar rugzijde
2. Bewegingsapparaat
• Actief deel = contractiele elementen – spieren
• Passief deel = sketel en beenverbindingen
Beenderen
= harde – gelachtige – elastische weefsels met consistentie van hard hout
= elasticiteit neemt af met leeftijd
Lange beenderen Drie afmetingen = één is veel groter
- Diafyse = slank middendeel
- Twee epifysen = in midden zit diafyse
- Epifysair schrijf (groeischijf) = zit tussen epifyse en diafyse
In diafyse is er mergholte, hierin zit geel beenmerg = speelt geen rol in
bloedvorming
Platte beenderen Drie afmetingen = twee grotere
- Uitgehold met concave kant naar diepte
- Meestal holte omgeven waarin weke organen liggen
Voorbeeld: beenderen die schedeldak vormen
Tussen twee lagen substanatia compacta = spongieuse beenmassa met
talrijke bloedvaten
Korte beenderen Drie afmetingen = even groot
Vorm is onregelmatig door invloed van nabije beenderen en weke organen
die met been in aanraking komen
Voorbeeld: hand- en voetwortel
Volledig met spongieus been gevuld
= rood beenmerg: is bloedvormend orgaan
, Beenweefsel bestaat uit substantia compacta en substantia spongiosa (fijne beenlamellen)
Been is omring door periosteum (= fijn vliesje)
Als been in aanraking komt met ander been, gaan we periosteum vervangen door kraakbeen of bindweefsel
= zorgt voor groei in dikte en voor herstel na breuk
Functie beenderen
• Ondersteunen van organen
• Beschermen van organen
• Staan in voor algemene vorm en verhoudingen van lichaam
• Aangrijpingsmunt voor spieren
• Spelen belangrijke rol in bewegingen = hefboombewegen
Beenverbindingen
Twee soorten: beweeglijke en onbeweeglijk
A. Beweeglijke beenverbindingen
Junctura synoviales/articulationes = eigenlijke gewrichten
➔ beenstukken hebben tegen elkaar aangepaste vlakken zodat druk op kraakbeen minder is
Caput articulare = kop
Is uitgestrekter dan cavitas glenoidalis = pan waarin gewricht past
Cavitas glenoidalis kan vergroot worden door labrum glenoidale = ring uit vezelkraakbeen die rond pan
vastligt op het been (bv slokdarm)
Disci/menisci articulares = schijven uit vezelkraakbeen, liggen tussen gewrichtsvlakken
Cavum articulare = gewrichtsholte = wordt begrens door gewrichtskapsel
- Uitwendige laag: membrana fibrose
- Inwendige laag: membrane synovialis
Stevigheid van gewricht wordt gewaarborgd door spieren – ligamenten – luchtdruk
Ligamenten: versterkingen van gewrichtskapsel = sommige liggen in kapsel, sommige buiten kapsel
Membrana interossea: ligament gespannen tussen twee beenderen die deel uitmaken van gewricht
Mobiliteit ligament: kan niet uitrekken, wel scheuren
Soorten gewrichten adhv assen = (as is denkbeeldige lijn die loodrecht door gewricht loopt)
Type Aantal assen erdoor Voorbeeld
Kogel 3 Heup, schouder
Ei 2 Pols
Zadel 2 Duim
Dwarsscharnier 1 Duim, vingers
Lengtescharnier 1 Tussen radius en ulna
Samenvatting bestaat uit drie delen
• Hoorcolleges anatomie
• Practica anatomie
• Hoorcolleges fysiologie
,HOORCOLLEGES ANATOMIE
INLEIDING
1. Begrippen
STRUCTUREN
Os Bot
Tendo Pees
Musculus Spier
Ligamentum Gewrichtsband
Capsula Kapsel
Bursa Beurs = slijmbeurs
BEENDEREN
Caput Kop – hoofd
Collum Hals
Crista Spitse rand – kam
Eminentia Verhevenheid
Fascies Vlak – zijde
Foramen Opening – gat
Fossa Grote, afgeronde indieping
Fovea Lichte indieping
Hiatus Brede opening
Lamina Plat beenlamel
Margo Rand – boord
Meatus Doorgang
Processus Uitsteeksel
Sinus Holte – drainageplaats voor bloed uit hersenen
Spina Doorn uitsteeksel
Sulcus Groeve
Tuber Knobbel – afgeronde verhevenheid
Tuberculum Kleine knobbel
Tuberositas Zone met ruwe verhevenheid
“sulcus tendinins musculis hallucis flexoris longus” = groefje waarin de pees van de lange buigspier van de
grote teen verloopt
Drie vlakken Drie assen
1. Transversaal (boven en onder) 1. Craniocaudaal
2. Frontaal (voor en achter) 2. Dorsoventraal
3. Parasagittaal (links en rechts) 3. Laterolateraal
, BEWEGINGEN
Abductie Verwijdering van distale lidmaatuiteinde van mediosaggittale vlak weg
= weg van lichaam
Adductie Naderen van sagittale vlak
= naar lichaam
Lateroversie Zijwaarts buigen
Anteversie Lidmaat naar voor brengen
Bij overschrijven van 90° = elevatie
Retroversie Lidmaat naar achter brengen
Inversie Rotatie omheen as van lidmaat die voorzijde naar mediaal richt
= endorotatie = naar binnen
In bovenste lidmaat thv voorarm en hand spreken van = pronatie
Eversie Rotatie die voorzijde naar lateraal richt
= exorotatie = naar buiten
In bovenste lidmaat thv voorarm en hand spreken van eversie
Flexie Buigen in bepaalde richting
= anteflexie (naar voor)
= retroflexie (naar achter)
= dorsiflexie (naar achter)
= lateroflexie (naar zijkant)
Extensie Strekken
Dorsiflexie Buigen van hand of voet naar rugzijde
2. Bewegingsapparaat
• Actief deel = contractiele elementen – spieren
• Passief deel = sketel en beenverbindingen
Beenderen
= harde – gelachtige – elastische weefsels met consistentie van hard hout
= elasticiteit neemt af met leeftijd
Lange beenderen Drie afmetingen = één is veel groter
- Diafyse = slank middendeel
- Twee epifysen = in midden zit diafyse
- Epifysair schrijf (groeischijf) = zit tussen epifyse en diafyse
In diafyse is er mergholte, hierin zit geel beenmerg = speelt geen rol in
bloedvorming
Platte beenderen Drie afmetingen = twee grotere
- Uitgehold met concave kant naar diepte
- Meestal holte omgeven waarin weke organen liggen
Voorbeeld: beenderen die schedeldak vormen
Tussen twee lagen substanatia compacta = spongieuse beenmassa met
talrijke bloedvaten
Korte beenderen Drie afmetingen = even groot
Vorm is onregelmatig door invloed van nabije beenderen en weke organen
die met been in aanraking komen
Voorbeeld: hand- en voetwortel
Volledig met spongieus been gevuld
= rood beenmerg: is bloedvormend orgaan
, Beenweefsel bestaat uit substantia compacta en substantia spongiosa (fijne beenlamellen)
Been is omring door periosteum (= fijn vliesje)
Als been in aanraking komt met ander been, gaan we periosteum vervangen door kraakbeen of bindweefsel
= zorgt voor groei in dikte en voor herstel na breuk
Functie beenderen
• Ondersteunen van organen
• Beschermen van organen
• Staan in voor algemene vorm en verhoudingen van lichaam
• Aangrijpingsmunt voor spieren
• Spelen belangrijke rol in bewegingen = hefboombewegen
Beenverbindingen
Twee soorten: beweeglijke en onbeweeglijk
A. Beweeglijke beenverbindingen
Junctura synoviales/articulationes = eigenlijke gewrichten
➔ beenstukken hebben tegen elkaar aangepaste vlakken zodat druk op kraakbeen minder is
Caput articulare = kop
Is uitgestrekter dan cavitas glenoidalis = pan waarin gewricht past
Cavitas glenoidalis kan vergroot worden door labrum glenoidale = ring uit vezelkraakbeen die rond pan
vastligt op het been (bv slokdarm)
Disci/menisci articulares = schijven uit vezelkraakbeen, liggen tussen gewrichtsvlakken
Cavum articulare = gewrichtsholte = wordt begrens door gewrichtskapsel
- Uitwendige laag: membrana fibrose
- Inwendige laag: membrane synovialis
Stevigheid van gewricht wordt gewaarborgd door spieren – ligamenten – luchtdruk
Ligamenten: versterkingen van gewrichtskapsel = sommige liggen in kapsel, sommige buiten kapsel
Membrana interossea: ligament gespannen tussen twee beenderen die deel uitmaken van gewricht
Mobiliteit ligament: kan niet uitrekken, wel scheuren
Soorten gewrichten adhv assen = (as is denkbeeldige lijn die loodrecht door gewricht loopt)
Type Aantal assen erdoor Voorbeeld
Kogel 3 Heup, schouder
Ei 2 Pols
Zadel 2 Duim
Dwarsscharnier 1 Duim, vingers
Lengtescharnier 1 Tussen radius en ulna
