BIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE II
Inleiding
1. Verbondenheid lichaam en psyche
Moeilijk om te denken dat lichaam en geest samenvallen vermits
lichaam op een moment stopt met werken. Materiaal monisme =
lichaam en geest zijn twee dezelfde dingen om iets te beschrijven.
Wat voor impact heeft veranderingen van het lichaam op de psyche?
Links = gezond persoon // rechts = SM. Er zijn twee vlekken die er niet aan de linkerkant zijn
= bilaterale beschadiging van de amygdala à staat in voor angst. Men kent zelf geen angst
en kan ook geen angst herkennen bij andere personen. Geen deficit in het herkennen van
andere emoties (kon wel walging (is nochtans verwant met angst) en boosheid herkennen).
Beslissingen en ethiek: TMS van de rDLPFC verhoogt de kans op utilitaire responsen in morele dilemma’s
Wat voor impact heeft veranderingen van de psyche op ons lichaam?
Er kan technologie gebruikt worden een visuele verbelding zichtbaar te maken.
Er bestaat dus een zekere correspondentie tussen lichamelijke en
psychische functioneren.
2. Verbondenheid binnen het organisme
Verbondenheid speelt ook op andere niveaus
• Verwevenheid
• alle subsystemen van het lichaam
• hormonaal,
• spijsvertering,
• cardiovasculair,
• neuraal,
• & gedrag
1
, • Specifiek voor het zenuwstelsel:
• Hubel & Wiesel (1959):
• Individueel neuron in de visuele cortex is selectief sensitief
voor een bepaalde oriëntatie van een lijnstuk.
• Enkel bij een (min of meer) vertical lijnstuk gaat dit neuron
vuren
• ! Dit neuron:
• “ziet” geen oriëntatie
• kan dit patroon enkel vertonen als onderdeel van
een netwerk
• vb. verwevenheid waarnemen van handeling – uitvoeren van
handeling (spiegelneuronen)
3. Verbondenheid tussen organisme en omgeving
Organisme = open systeem:
o Uitwisseling van materie en energie met omgeving
o vb. zintuigen (chemisch (geur) <-> energetisch (gehoor))
o vb. invloed van blauw licht op specifieke lichtgevoelige cellen à invloed op slaap-
waak ritmes
Omgeving is veranderlijk
o vb. natuurlijke slaapcyclus <-> rotatiesnelheid van de aarde rond haar as;
slaapproblemen aan polaire regio’s
o vb. cerebraal hypometabolisme in de Andes
4. Verbondenheid tussen organisme van nu en omgeving van
gisteren
Biologie:
o Organisme is opgebouwd uit cellen, gebouwd volgens een genetisch plan
o Deze genen worden overgeërfd
o Bouwplannen die leiden tot betere overlevingskansen hebben een grotere kans om
doorgegeven te worden (natuurlijke selectie – maar zie ook seksuele selectie)
o Proces loopt soms achter op de actualiteit…
2
, H1: Onderzoeksmethoden
1. Beïnvloeden van functies
1. Laesie-studies
2. Experimentele ablatie
1. RF laesies
2. Excito-toxische laesie
3. Immuunmethodes
3. Tijdelijke beïnvloeding
1. Lokale anesthesie
2. Elektrische stimulatie
3. Chemische stimulatie
4. Optogenetica
5. NIBS
6. Targeted mutation
2. Observeren van structuur
1. Histologische methoden
2. Tracing
1. Anterograad
2. Retrograad
3. Transneuronaal
3. Structuur van levend (menselijk) weefsel
1. CT
2. MRI
3. Observeren van activiteit
1. Elektrische en magnetische activiteit
1. Micro-elektrodes
2. Macro-elektrodes (& EEG)
3. MEG
2. Metabole en synaptische activiteit
1. Autoradiografie
2. PET
3. fMRI
4. Microdialyse
3
, 1. Beïnvloeden van functies
1.1. Laesie-studies
= studies waarbij we kijken naar de impact van letsels die natuurlijk voorkomen op
gedrag/psychische functies à ongevallen, hartinfarcten.
Bekenste casus: Louis Victor Leborgne; “Tan”
o Normaal intelligent
o Verbaal begrip
o Maar: kon enkel tan zeggen: verbale output
Broca afasie = expressieve afasie = het selectieve onvermogen om zich verbaal uit te drukken
bij gepreserveerd verbaal begrip à schade in de linker anterieure hersenhelft
Kunnen wel spreken, maar telegramstijl à weinig woorden met grammaticale functie zoals
lidwoorden. Deze afasie geldt ook voor gebarentaal en schrift.
Wernicke afasie: Je krijgt vraag en antwoord, maar antwoorden houden geen verband met
wat er gevraagd wordt. Man herhaalt vaak de woorden. Probleem in het omzetten van de
taal dat er geschreven en gesproken wordt en het interpreteren daarvan.
Taal zit niet in een bepaalde plaats in de hersenen; menselijk linguïstisch gedrag omvat
verscheidene functies, die ondersteund worden door dissocieerbare cerebrale structuren.
Laesie-studies gebeuren op grote schaal en is een belangrijke bron van informatie.
Nadelen
o Geen informatie over functioneren voor laesie (premorbide)
o Schade vaak niet beperkt tot één welbepaalde structuur
à moeilijk precieze verbanden vaststellen
o Geen experimentele controle functies; worden niet doelgericht beïnvloed;
correlationeel
o Sommige regio’s veel vatbaarder voor vb. beroerte of impact-laesie dan andere
o Vroeger: noodzaak autopsie (lang wachten, drop-out)
We kunnen geen voor-na studie maken. We weten de premorbide siuatie niet.
Belangrijkste beperking: geen controlegroep en experimentele groep waarbij je ze willekeurig verdeeld.
Alle gevolgtrekkingen zijn dus correlationeel. Alles met causaliteit is moeilijk aan te tonen.
4
Inleiding
1. Verbondenheid lichaam en psyche
Moeilijk om te denken dat lichaam en geest samenvallen vermits
lichaam op een moment stopt met werken. Materiaal monisme =
lichaam en geest zijn twee dezelfde dingen om iets te beschrijven.
Wat voor impact heeft veranderingen van het lichaam op de psyche?
Links = gezond persoon // rechts = SM. Er zijn twee vlekken die er niet aan de linkerkant zijn
= bilaterale beschadiging van de amygdala à staat in voor angst. Men kent zelf geen angst
en kan ook geen angst herkennen bij andere personen. Geen deficit in het herkennen van
andere emoties (kon wel walging (is nochtans verwant met angst) en boosheid herkennen).
Beslissingen en ethiek: TMS van de rDLPFC verhoogt de kans op utilitaire responsen in morele dilemma’s
Wat voor impact heeft veranderingen van de psyche op ons lichaam?
Er kan technologie gebruikt worden een visuele verbelding zichtbaar te maken.
Er bestaat dus een zekere correspondentie tussen lichamelijke en
psychische functioneren.
2. Verbondenheid binnen het organisme
Verbondenheid speelt ook op andere niveaus
• Verwevenheid
• alle subsystemen van het lichaam
• hormonaal,
• spijsvertering,
• cardiovasculair,
• neuraal,
• & gedrag
1
, • Specifiek voor het zenuwstelsel:
• Hubel & Wiesel (1959):
• Individueel neuron in de visuele cortex is selectief sensitief
voor een bepaalde oriëntatie van een lijnstuk.
• Enkel bij een (min of meer) vertical lijnstuk gaat dit neuron
vuren
• ! Dit neuron:
• “ziet” geen oriëntatie
• kan dit patroon enkel vertonen als onderdeel van
een netwerk
• vb. verwevenheid waarnemen van handeling – uitvoeren van
handeling (spiegelneuronen)
3. Verbondenheid tussen organisme en omgeving
Organisme = open systeem:
o Uitwisseling van materie en energie met omgeving
o vb. zintuigen (chemisch (geur) <-> energetisch (gehoor))
o vb. invloed van blauw licht op specifieke lichtgevoelige cellen à invloed op slaap-
waak ritmes
Omgeving is veranderlijk
o vb. natuurlijke slaapcyclus <-> rotatiesnelheid van de aarde rond haar as;
slaapproblemen aan polaire regio’s
o vb. cerebraal hypometabolisme in de Andes
4. Verbondenheid tussen organisme van nu en omgeving van
gisteren
Biologie:
o Organisme is opgebouwd uit cellen, gebouwd volgens een genetisch plan
o Deze genen worden overgeërfd
o Bouwplannen die leiden tot betere overlevingskansen hebben een grotere kans om
doorgegeven te worden (natuurlijke selectie – maar zie ook seksuele selectie)
o Proces loopt soms achter op de actualiteit…
2
, H1: Onderzoeksmethoden
1. Beïnvloeden van functies
1. Laesie-studies
2. Experimentele ablatie
1. RF laesies
2. Excito-toxische laesie
3. Immuunmethodes
3. Tijdelijke beïnvloeding
1. Lokale anesthesie
2. Elektrische stimulatie
3. Chemische stimulatie
4. Optogenetica
5. NIBS
6. Targeted mutation
2. Observeren van structuur
1. Histologische methoden
2. Tracing
1. Anterograad
2. Retrograad
3. Transneuronaal
3. Structuur van levend (menselijk) weefsel
1. CT
2. MRI
3. Observeren van activiteit
1. Elektrische en magnetische activiteit
1. Micro-elektrodes
2. Macro-elektrodes (& EEG)
3. MEG
2. Metabole en synaptische activiteit
1. Autoradiografie
2. PET
3. fMRI
4. Microdialyse
3
, 1. Beïnvloeden van functies
1.1. Laesie-studies
= studies waarbij we kijken naar de impact van letsels die natuurlijk voorkomen op
gedrag/psychische functies à ongevallen, hartinfarcten.
Bekenste casus: Louis Victor Leborgne; “Tan”
o Normaal intelligent
o Verbaal begrip
o Maar: kon enkel tan zeggen: verbale output
Broca afasie = expressieve afasie = het selectieve onvermogen om zich verbaal uit te drukken
bij gepreserveerd verbaal begrip à schade in de linker anterieure hersenhelft
Kunnen wel spreken, maar telegramstijl à weinig woorden met grammaticale functie zoals
lidwoorden. Deze afasie geldt ook voor gebarentaal en schrift.
Wernicke afasie: Je krijgt vraag en antwoord, maar antwoorden houden geen verband met
wat er gevraagd wordt. Man herhaalt vaak de woorden. Probleem in het omzetten van de
taal dat er geschreven en gesproken wordt en het interpreteren daarvan.
Taal zit niet in een bepaalde plaats in de hersenen; menselijk linguïstisch gedrag omvat
verscheidene functies, die ondersteund worden door dissocieerbare cerebrale structuren.
Laesie-studies gebeuren op grote schaal en is een belangrijke bron van informatie.
Nadelen
o Geen informatie over functioneren voor laesie (premorbide)
o Schade vaak niet beperkt tot één welbepaalde structuur
à moeilijk precieze verbanden vaststellen
o Geen experimentele controle functies; worden niet doelgericht beïnvloed;
correlationeel
o Sommige regio’s veel vatbaarder voor vb. beroerte of impact-laesie dan andere
o Vroeger: noodzaak autopsie (lang wachten, drop-out)
We kunnen geen voor-na studie maken. We weten de premorbide siuatie niet.
Belangrijkste beperking: geen controlegroep en experimentele groep waarbij je ze willekeurig verdeeld.
Alle gevolgtrekkingen zijn dus correlationeel. Alles met causaliteit is moeilijk aan te tonen.
4
