HISTOLOGIE VAN DE TAND EN
OMGEVENDE WEEFSEL
1e bachelor tandheelkunde
Hoe studeren:
1. Chronologie van de ontwikkelingsstadia
2. Differentiatie van verschillende weefsels tot gespecialiseerde structuren (=lijnen)
3. Studeer deze lijnen verticaal en horizontaal
4. Studeer aan de hand van figuren en
5. Onderscheid de functies van de verschillende gespecialiseerde structuren
Examen:
2 open vragen: 10pt Antwoord in puntjes!
2 kennisvragen over practicum: 10pt
1
, INHOUD
ALGEMENE ONTWIKKELING VAN DE TAND- EN STEUNWEEFSELS........................................................... 3
1. INLEIDING .............................................................................................................................................3
2. EMBRYOLOGIE VAN DE ORALE CAVITEIT..............................................................................................3
3. INITIATIE VAN DE TANDKIEM ...............................................................................................................5
4. MORFOGENESE EN HISTOGENESE VAN DE TANDKROONWEEFSELS ...................................................7
4.1 het knopstadium ...........................................................................................................................7
4.2 het kapstadium..............................................................................................................................7
4.3 het klokstadium .............................................................................................................................8
4.4 kroonstadium ..............................................................................................................................10
5. WORTELVORMING ..............................................................................................................................10
6. VORMING VAN DE STEUNWEEFSELS ..................................................................................................10
VORMING VAN GLAZUUR, DENTINE-PULPA COMPLEX EN PARODONTIUM .......................................... 12
1. AMELOGENESE ................................................................................................................................12
1.1 secretie en maturatie ..................................................................................................................12
1.2 histologische differentiatie van de ameloblast ...........................................................................12
2. DENTINOGENESE EN ONTWIKKELING VAN DE PULPA .......................................................................14
2.1 dentinogenese .............................................................................................................................14
2.2 ontwikkeling van de pulpa ..........................................................................................................16
3. ONTWIKKELING VAN HET PARODONTIUM.........................................................................................17
3.1 cementogenese ...........................................................................................................................17
3.2 vorming van het parodontaal ligament ......................................................................................18
3.3 vorming van het alveolair bot .....................................................................................................18
3.4 vorming van het aanhechtingsepitheel of de dentogingivale verbinding ..................................18
2
, ALGEMENE ONTWIKKELING VAN DE TAND- EN STEUNWEEFSELS
1. INLEIDING
Fasen van algemene ontwikkeling van een orgaan:
1. Cytoplasmatische programmatie
- cytoplasmatische onderdelen worden gevormd en gestockeerd vb. eiwitten
- genen die deze programmatie activeren en sturen, worden tot expressie gebracht
2. Inductie (of initiatie)
- een celgroep stimuleert een andere celgroep tot de ontwikkeling van een verschillend celtype
3. Determinatie
- de ontwikkelingsrichting wordt onomkeerbaar
4. Morfogenese
- vormgeving op celniveau (celproliferatie en migratie)
5. Differentiatie (of histogenese)
- oiv gespecialiseerde eiwitten vormgeving op weefselniveau
2. EMBRYOLOGIE VAN DE ORALE CAVITEIT
o Bevruchting
o Ontwikkeling van het embryo door proliferatie en migratie van cellen
o Na 3e week: 3 primitieve weefsellagen gevormd: ectoderm, mesoderm en endoderm
o Vorming neurale buis door invaginatie en fusie van ectodermale oorsprong
- Voorzijde van begindeel: ontwikkeling hersenen
- Achterzijde van begindeel: reuk-, oog- en oorplacodes
- Cellen vanuit neurale buis migreren: vorming bindweefsel
o Week 3 tot 8: differentiatie v weefsels & organen uit deze lagen hoofd, aangezicht, tand- en
steunweefsel
3
OMGEVENDE WEEFSEL
1e bachelor tandheelkunde
Hoe studeren:
1. Chronologie van de ontwikkelingsstadia
2. Differentiatie van verschillende weefsels tot gespecialiseerde structuren (=lijnen)
3. Studeer deze lijnen verticaal en horizontaal
4. Studeer aan de hand van figuren en
5. Onderscheid de functies van de verschillende gespecialiseerde structuren
Examen:
2 open vragen: 10pt Antwoord in puntjes!
2 kennisvragen over practicum: 10pt
1
, INHOUD
ALGEMENE ONTWIKKELING VAN DE TAND- EN STEUNWEEFSELS........................................................... 3
1. INLEIDING .............................................................................................................................................3
2. EMBRYOLOGIE VAN DE ORALE CAVITEIT..............................................................................................3
3. INITIATIE VAN DE TANDKIEM ...............................................................................................................5
4. MORFOGENESE EN HISTOGENESE VAN DE TANDKROONWEEFSELS ...................................................7
4.1 het knopstadium ...........................................................................................................................7
4.2 het kapstadium..............................................................................................................................7
4.3 het klokstadium .............................................................................................................................8
4.4 kroonstadium ..............................................................................................................................10
5. WORTELVORMING ..............................................................................................................................10
6. VORMING VAN DE STEUNWEEFSELS ..................................................................................................10
VORMING VAN GLAZUUR, DENTINE-PULPA COMPLEX EN PARODONTIUM .......................................... 12
1. AMELOGENESE ................................................................................................................................12
1.1 secretie en maturatie ..................................................................................................................12
1.2 histologische differentiatie van de ameloblast ...........................................................................12
2. DENTINOGENESE EN ONTWIKKELING VAN DE PULPA .......................................................................14
2.1 dentinogenese .............................................................................................................................14
2.2 ontwikkeling van de pulpa ..........................................................................................................16
3. ONTWIKKELING VAN HET PARODONTIUM.........................................................................................17
3.1 cementogenese ...........................................................................................................................17
3.2 vorming van het parodontaal ligament ......................................................................................18
3.3 vorming van het alveolair bot .....................................................................................................18
3.4 vorming van het aanhechtingsepitheel of de dentogingivale verbinding ..................................18
2
, ALGEMENE ONTWIKKELING VAN DE TAND- EN STEUNWEEFSELS
1. INLEIDING
Fasen van algemene ontwikkeling van een orgaan:
1. Cytoplasmatische programmatie
- cytoplasmatische onderdelen worden gevormd en gestockeerd vb. eiwitten
- genen die deze programmatie activeren en sturen, worden tot expressie gebracht
2. Inductie (of initiatie)
- een celgroep stimuleert een andere celgroep tot de ontwikkeling van een verschillend celtype
3. Determinatie
- de ontwikkelingsrichting wordt onomkeerbaar
4. Morfogenese
- vormgeving op celniveau (celproliferatie en migratie)
5. Differentiatie (of histogenese)
- oiv gespecialiseerde eiwitten vormgeving op weefselniveau
2. EMBRYOLOGIE VAN DE ORALE CAVITEIT
o Bevruchting
o Ontwikkeling van het embryo door proliferatie en migratie van cellen
o Na 3e week: 3 primitieve weefsellagen gevormd: ectoderm, mesoderm en endoderm
o Vorming neurale buis door invaginatie en fusie van ectodermale oorsprong
- Voorzijde van begindeel: ontwikkeling hersenen
- Achterzijde van begindeel: reuk-, oog- en oorplacodes
- Cellen vanuit neurale buis migreren: vorming bindweefsel
o Week 3 tot 8: differentiatie v weefsels & organen uit deze lagen hoofd, aangezicht, tand- en
steunweefsel
3
