Samenvatting HCO disability: neurologische problemen
De student kan het theoretisch kader van het Monro-Kellie doctrine hanteren om een kritieke
situatie bij een patiënt met een cerebrale aandoening te analyseren en hieruit afgeleid mogelijke
behandelingen distilleren en verpleegkundige aandachtspunten formuleren en prioriteriseren.
- Beschrijft het principe van het streven naar een homeostatisch evenwicht inzake
intracraniële volumeregulatie
- Principe van een gesloten doos:
Schedel: doos
Hersenweefsel en vocht: nemen volume doos in
- Centrale zenuwstelsel verdelen in 3 grote compartimenten:
Bloed
Parenchym: hersenweefsel
Cerebrospinaal vocht: liquor
- 3 onderdelen zijn NIET comprimeerbaar -> toename 1 deel zorgt voor globale intracraniële
drukverhoging
Slagaderlijke activiteit die bij systole meer ruimte inneemt dan bij diastole
Arteriële drukgolfvorm zichtbaar wanneer ICP gemeten wordt op cerebrospinaal
vocht
Grote verandering in volume (hersenbloeding, tumoraal proces): lichaam wil
compenseren door toename/afname aandeel van de andere compartimenten
- Trage evolutie drukstijging:
Lichaam gaat meer cerebrospinaal vocht resorberen
Acuut: lichaam kan niet compenseren -> overdruk
Compensatiemechanismen: eindig
Aandeel cerebrospinaal vocht zodanig klein onder druk
Druk op hersenweefsel neemt exponentieel toe vanwege wegvallen
buffercapaciteit cerebrospinaal vocht
- Afbeelding:
Links: normale CT
Groeven hersenweefsel goed zichtbaar
Ventrikels gevuld met cerebrospinaal vocht
duidelijk afgelijnd (zwarte gedeeltes)
Rechts: afwijkende CT
Epidurale bloeding aanwezig
Cerebrospinaal vocht neemt af
Hersenweefsel wordt samengeduwd: vage grijze
kleur + ontbreken zichtbaarheid hersengroeven
Buffercapaciteit cerebrospinaal vocht volledig opgebruikt: geen ventrikels
met vocht meer zichtbaar
1
,De student kan de symptomen van cerebrale inklemming becommentariëren en verpleegkundige
aandachtspunten hierbij beargumenteren.
- Een ruimte innemend proces/trauma dat lokaal is gelokaliseerd, waardoor er verschuivingen
van de hersenmassa optreden die de ventrikels dichtduwen en kunnen leiden tot inklemming
- Shift van de middenlijn!!
- Tentoriële inklemming:
Gebied waar grote hersenen liggen: gescheiden van cerebellum door tentorium
cerebelli
Heeft een poort in het midden waar de hersenstam en mesencephalon
liggen
Bij ruimte innemend proves (bloeding, zwelling, tumor): mesencephalon wordt
ingeklemd in deze poort
Pt wordt progressief suffer
Mate van inklemming bepalen: pupillen:
Aan kant waar ruimte ingenomen wordt, zal pupil verwijden (mydriase),
daarna lichtstijf
Vervolgens beide kanten wijd en lichtstijf (nervus opticus passeert in opening
tentorium cerebelli)
Druk stijgt door herniatie van de supratentoriele hersenmassa
Zorgt voor constrictie van de pupil
Andere symptomen:
Bradycardie
Bloeddrukproblemen
Cheyne-Stokes ademhaling
Verlamming: Babinsky-reflex
Endorotatie
Braken: explosief
- Tonsillaire inklemming:
Een ruimte innemend proces in het cerebellum duwt het hersenweefsel langs het
achterhoofdsgat naar buiten
Veroorzaakt een beknelling van het verlengde merg: AH-problemen
Uiteindelijk AH-stilstand
Normaal bewustzijn dat pas na verloop van tijd detorieert door inadequate AH
Symptomen: zelfde alq intracerebrale overduk door obstructieve vorm
hydrocephalie
2
,De student kan het belang en functies van de drie intracraniële compartimenten
becommentariëren.
1) Bloed:
- De bevloeiing van de hersenen gebeurt via 4 grote arteries:
linker a. carotis interna
rechter a. carotis interna
linker a. vertebralis
rechter a. vertebralis
- zorgen voor bloedvoorziening van de hersenen
- huidige neuromanagement op IZ:
gericht op voorkomen secundaire hersenbeschadiging ten gevolge van hypoperfusie
en/of ischemie
behouden van cerebrale perfusie: een must!
Hanteren intracerebrale druk en arteriële bloeddruk om een cerebrale perfusiedruk
te berekenen
2) Parenchym:
- Bestaat uit de cortex en de daaronder gelegen zenuwweefsels
- Elke regio bezit eigen functies
Letsel in bepaald gebied zal specifieke gevolgen hebben (afasie, storing AH of
gehoor)
3) Cerebrospinaal vocht
- Productie en circulatie:
Liquor wordt geproduceerd in de ventrikels
Via openingen in 4de ventrikel komt vocht in de subarachnoïdale ruimte terecht,
daarna in wervelkanaal
Hoeveelheid: 150ml
Wordt continu geproduceerd
1/2 liter per dag / +/- 20cc/uur
Wordt ter hoogte van de granulaties van Pacchioni terug geresorbeerd in
subarachnoïdale ruimte
Teruggegeven aan veneuze systeem
Liquorstroom:
Onderhevig aan diastole en systole van het hart: hersenvolume vergroot
tijdens systole door arteriële puls
Onderhevig aan ademhalingsbewegingen: effect op de CVD en preload
Normale druk: 15cm waterdruk
- Functies:
Mechanische buffer
Thermische buffer
transportfunctie
3
, De student kan de diverse neurochirurgische of neurologische aandoeningen die voorkomen op
een kritieke afdeling ordenen en vergelijken in verschillende groepen en de aandachtspunten die
hieruit voortvloeien motiveren en prioteriseren.
1) Neuro observatie na trauma capitis
- Trauma aan het hoofd na bv. een val
Al dan niet meteen vermindering van BWZ
- Optreden secundaire problemen door zwelling en oedeemvorming of uitbreiding bloedhaard
Achteruitgang neurologische toestand eerste 24u: bijkomende acties vereist
- Waakzaamheid!!
- Nodig bij:
Hersenbloeding
Hersenoedeem
Hersencontusie
hersenschudding
2) Schedelfracturen
- Ontstaat door inwerking van een kracht op het schedelbot
- Lineaire schedeldakfractuur:
Barst in schedelbot
Meestal geen zware gevolgen
Al dan niet contusie -> staat los van fractuur
Kans op ontwikkelen secundair hematoom: verhoogd
- Impressiefractuur:
Grotere versplintering van het bot
Gekoppeld aan een wonde? -> grotere kans op infectie
Mate van versplintering is bepalend voor het al dan niet gebruiken
prothesemateriaal om gat te dichten
- Schedelbasisfractuur:
Uit zich door verschillende symptomen:
Brilhematoom
Liquorlekkage langs neus (frontale fractuur)
Bloeduitstorting achter oor (gebroken mastoïd)
Liquorlekkage langs oor (gebroken mastoïd)
Beschadiging hersenweefsel bepalend voor prognose
Specifieke aandachtspunten:
Verhoogde kans op meningitis door directe toegangspoort via neus en
sinussen of oor naar hersenen
GEEN maagsonde via neus plaatsen!
3) Post-operatieve patiënten van een geplande ingreep
- Patiënten met hersentumor of cyste die moet verwijderd worden
- Kans op bloeding/oedeem: strikte monitoring nodig
- Korte tijd op IZ
4) Plotse cerebrovasculaire accidenten (niet-traumatisch)
- 2 groepen: bloedingen en ischemische aandoeningen
5) Patiënten met een perifere zenuwaandoening waarbij ondersteuning van de vitale
levensfuncties noodzakelijk is
- Bv.: Myasthenia Gravis, Guillain Barré
- Ondersteuning nodig van vitale functies door veralgemeende spierzwakte
4
De student kan het theoretisch kader van het Monro-Kellie doctrine hanteren om een kritieke
situatie bij een patiënt met een cerebrale aandoening te analyseren en hieruit afgeleid mogelijke
behandelingen distilleren en verpleegkundige aandachtspunten formuleren en prioriteriseren.
- Beschrijft het principe van het streven naar een homeostatisch evenwicht inzake
intracraniële volumeregulatie
- Principe van een gesloten doos:
Schedel: doos
Hersenweefsel en vocht: nemen volume doos in
- Centrale zenuwstelsel verdelen in 3 grote compartimenten:
Bloed
Parenchym: hersenweefsel
Cerebrospinaal vocht: liquor
- 3 onderdelen zijn NIET comprimeerbaar -> toename 1 deel zorgt voor globale intracraniële
drukverhoging
Slagaderlijke activiteit die bij systole meer ruimte inneemt dan bij diastole
Arteriële drukgolfvorm zichtbaar wanneer ICP gemeten wordt op cerebrospinaal
vocht
Grote verandering in volume (hersenbloeding, tumoraal proces): lichaam wil
compenseren door toename/afname aandeel van de andere compartimenten
- Trage evolutie drukstijging:
Lichaam gaat meer cerebrospinaal vocht resorberen
Acuut: lichaam kan niet compenseren -> overdruk
Compensatiemechanismen: eindig
Aandeel cerebrospinaal vocht zodanig klein onder druk
Druk op hersenweefsel neemt exponentieel toe vanwege wegvallen
buffercapaciteit cerebrospinaal vocht
- Afbeelding:
Links: normale CT
Groeven hersenweefsel goed zichtbaar
Ventrikels gevuld met cerebrospinaal vocht
duidelijk afgelijnd (zwarte gedeeltes)
Rechts: afwijkende CT
Epidurale bloeding aanwezig
Cerebrospinaal vocht neemt af
Hersenweefsel wordt samengeduwd: vage grijze
kleur + ontbreken zichtbaarheid hersengroeven
Buffercapaciteit cerebrospinaal vocht volledig opgebruikt: geen ventrikels
met vocht meer zichtbaar
1
,De student kan de symptomen van cerebrale inklemming becommentariëren en verpleegkundige
aandachtspunten hierbij beargumenteren.
- Een ruimte innemend proces/trauma dat lokaal is gelokaliseerd, waardoor er verschuivingen
van de hersenmassa optreden die de ventrikels dichtduwen en kunnen leiden tot inklemming
- Shift van de middenlijn!!
- Tentoriële inklemming:
Gebied waar grote hersenen liggen: gescheiden van cerebellum door tentorium
cerebelli
Heeft een poort in het midden waar de hersenstam en mesencephalon
liggen
Bij ruimte innemend proves (bloeding, zwelling, tumor): mesencephalon wordt
ingeklemd in deze poort
Pt wordt progressief suffer
Mate van inklemming bepalen: pupillen:
Aan kant waar ruimte ingenomen wordt, zal pupil verwijden (mydriase),
daarna lichtstijf
Vervolgens beide kanten wijd en lichtstijf (nervus opticus passeert in opening
tentorium cerebelli)
Druk stijgt door herniatie van de supratentoriele hersenmassa
Zorgt voor constrictie van de pupil
Andere symptomen:
Bradycardie
Bloeddrukproblemen
Cheyne-Stokes ademhaling
Verlamming: Babinsky-reflex
Endorotatie
Braken: explosief
- Tonsillaire inklemming:
Een ruimte innemend proces in het cerebellum duwt het hersenweefsel langs het
achterhoofdsgat naar buiten
Veroorzaakt een beknelling van het verlengde merg: AH-problemen
Uiteindelijk AH-stilstand
Normaal bewustzijn dat pas na verloop van tijd detorieert door inadequate AH
Symptomen: zelfde alq intracerebrale overduk door obstructieve vorm
hydrocephalie
2
,De student kan het belang en functies van de drie intracraniële compartimenten
becommentariëren.
1) Bloed:
- De bevloeiing van de hersenen gebeurt via 4 grote arteries:
linker a. carotis interna
rechter a. carotis interna
linker a. vertebralis
rechter a. vertebralis
- zorgen voor bloedvoorziening van de hersenen
- huidige neuromanagement op IZ:
gericht op voorkomen secundaire hersenbeschadiging ten gevolge van hypoperfusie
en/of ischemie
behouden van cerebrale perfusie: een must!
Hanteren intracerebrale druk en arteriële bloeddruk om een cerebrale perfusiedruk
te berekenen
2) Parenchym:
- Bestaat uit de cortex en de daaronder gelegen zenuwweefsels
- Elke regio bezit eigen functies
Letsel in bepaald gebied zal specifieke gevolgen hebben (afasie, storing AH of
gehoor)
3) Cerebrospinaal vocht
- Productie en circulatie:
Liquor wordt geproduceerd in de ventrikels
Via openingen in 4de ventrikel komt vocht in de subarachnoïdale ruimte terecht,
daarna in wervelkanaal
Hoeveelheid: 150ml
Wordt continu geproduceerd
1/2 liter per dag / +/- 20cc/uur
Wordt ter hoogte van de granulaties van Pacchioni terug geresorbeerd in
subarachnoïdale ruimte
Teruggegeven aan veneuze systeem
Liquorstroom:
Onderhevig aan diastole en systole van het hart: hersenvolume vergroot
tijdens systole door arteriële puls
Onderhevig aan ademhalingsbewegingen: effect op de CVD en preload
Normale druk: 15cm waterdruk
- Functies:
Mechanische buffer
Thermische buffer
transportfunctie
3
, De student kan de diverse neurochirurgische of neurologische aandoeningen die voorkomen op
een kritieke afdeling ordenen en vergelijken in verschillende groepen en de aandachtspunten die
hieruit voortvloeien motiveren en prioteriseren.
1) Neuro observatie na trauma capitis
- Trauma aan het hoofd na bv. een val
Al dan niet meteen vermindering van BWZ
- Optreden secundaire problemen door zwelling en oedeemvorming of uitbreiding bloedhaard
Achteruitgang neurologische toestand eerste 24u: bijkomende acties vereist
- Waakzaamheid!!
- Nodig bij:
Hersenbloeding
Hersenoedeem
Hersencontusie
hersenschudding
2) Schedelfracturen
- Ontstaat door inwerking van een kracht op het schedelbot
- Lineaire schedeldakfractuur:
Barst in schedelbot
Meestal geen zware gevolgen
Al dan niet contusie -> staat los van fractuur
Kans op ontwikkelen secundair hematoom: verhoogd
- Impressiefractuur:
Grotere versplintering van het bot
Gekoppeld aan een wonde? -> grotere kans op infectie
Mate van versplintering is bepalend voor het al dan niet gebruiken
prothesemateriaal om gat te dichten
- Schedelbasisfractuur:
Uit zich door verschillende symptomen:
Brilhematoom
Liquorlekkage langs neus (frontale fractuur)
Bloeduitstorting achter oor (gebroken mastoïd)
Liquorlekkage langs oor (gebroken mastoïd)
Beschadiging hersenweefsel bepalend voor prognose
Specifieke aandachtspunten:
Verhoogde kans op meningitis door directe toegangspoort via neus en
sinussen of oor naar hersenen
GEEN maagsonde via neus plaatsen!
3) Post-operatieve patiënten van een geplande ingreep
- Patiënten met hersentumor of cyste die moet verwijderd worden
- Kans op bloeding/oedeem: strikte monitoring nodig
- Korte tijd op IZ
4) Plotse cerebrovasculaire accidenten (niet-traumatisch)
- 2 groepen: bloedingen en ischemische aandoeningen
5) Patiënten met een perifere zenuwaandoening waarbij ondersteuning van de vitale
levensfuncties noodzakelijk is
- Bv.: Myasthenia Gravis, Guillain Barré
- Ondersteuning nodig van vitale functies door veralgemeende spierzwakte
4
