VAS 2 – HOGESCHOOL GENT
PROJECTONTWIKKELING
Samenvatting van de ppt + nota’s uit de lessen
Chloë Dekoninck
2021-2022
, HOOFDSTUK 1: OVERZICHT VAN DE WETGEVING
1.1 Verleden
1.1.1 Inleiding
- Belgie was een land zonder echt stedenbouwkundig beleid
- Door bijna 130 jaar een zeer tolerant beleid te voeren → dicht bij inbewoonbaarheid in 1960
- Grond was een consumptiegoed, de eigenaar kon er vrij over beschikken (en winst uit maken)
→ Bij het maken van de wetten over de ruimtelijke ordening wordt deze vrijheid beperkt
‘’Het Belgische landschap, als een door een krankzinnige bijeen genaaide lappendeken, God weet van welk afval
bijeen geknoeid.’’ – Renaat Braem, Het lelijkste land ter wereld, 1968
1.1.2 De periode van 1830-1962
- Weinig tot geen gecoördineerd stedenbouwkundig beleid
- Tussen 1830 en 1946
→ Besluitwet van 1946 (stelde opmaak van gemeentelijke plannen van aanleg en een
vergunningsbeleid voorop)
[In 1960: 186 van de 2663 gemeenten hadden een plan van aanleg]
- VK: reeds tijdens de WO2 een commissie R.O voor wederopbouw
→ Die stelde voorop: geen lintbebouwing
- Duitse bezetter verplichte ook BE en NL om reeds tijdens de oorlog plannen op te maken voor
wederopbouw!
o NL: Johan Ringers zat echter ook in het geheime verzet tegen de bezetter
o BE: Raphael Verwilghen bekwaam stedenbouwkundige, maar danste iets te enthousiast naar
de Duitse Pijpen…
>> de plannen van Verwilghen werden na de oorlog nooit uitgevoerd (hij werd beschouwd als
collaborateur en dit was alles waar hij voor stond “besmet”)
1
Chloë Dekoninck
, - BE was minder getroffen door de oorlog dan de buurlanden (dus weinig Marschalhulp)
➔ Toch nood aan minimum 250.000 nieuwe woningen
- Ideologische spanningen tussen CVP en BSP >> pas in 1948 nieuw woonbeleid
- 3 grote zetten bepalen vanaf 1948 het huisvestingsbeleid:
1. WET DE TAEYE 1948 (politieke keuze om onze ruimte negatief te beïnvloeden)
▪ Bevorderen privé initiatief in de woningbouw via premies
Beide problematische modellen!
▪ Groot succes: eerste 5 jaar 100.000 nieuwe woningen
▪ CVP → bijna allemaal op het platteland (en in linten) → ontstaan van
versnippering
▪ Verantwoordelijk voor de baksteen in de maag
2. WET BRUNFAUT 1949
▪ Stimuleren sociale huurwoningen en sociale woonwijken
▪ Als tegenwicht t.o.v. Wet De Taeye
▪ Socialist
3. WET VAN DE KROTOPRUIMING 1953
▪ Sanering van krotten
▪ Sociale woningen in de plaats
- Eind jaren 50 werden een aantal problemen steeds duidelijker (Nood naar veranderingen is groot)
>> aanzet tot de wet op de stedenbouw van 1962
Heel veel lintbebouwingen (kunnen herkennen op foto)
- Problemen!
o Gezinsverdunning + welvaartstijging >> groeiende vraag naar ruimte
o Toegenomen mobiliteit
o Lintbebouwing
o Open ruimte als overloop voor de stedelijke functies
o 60000m² of 6 ha per dag nemen we in van de openbare ruimte
o Kost versnippering in Vlaanderen tegen 2028 indien we niets doen (nul
scenario) 33.000.000.000 euro
2
Chloë Dekoninck
, Indien:
▪ Aanleg infrastructuur en onderhoud
▪ Ecosysteemdiensten, leefomgeving en biodiversiteit
▪ Gebouwde leefomgeving en algemene welvaart
▪ Vervoerskosten
▪ Energieverbruik
- Indien we 90% van de slecht gelegen gronden schrappen via planschade winnen we 12 000 000 000
euro op 10 jaar
( ter vergelijking: budget Vlaanderen voor mobiliteit en openbare werken: 3 miljard per jaar)
1.1.3 De periode van 1962 tot 1999
- Als reactie op de naoorlogse verkaverlingswoede: Wet van 29 maart 1962
- Voluit: Wet houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening en van de stedenbouw
- Stimuleerde door het aanbieden van verkavelingsvergunningen nog meer de versnippering
- In de volksmond: de wet op de stedenbouw
o Grondbeginselen:
o De RO moet onder toezicht van het rijk gebeuren (plannen van aanleg en bouwvergunningen)
o De gemeenten maken hun plannen van aanleg, het rijk maakt de gewestplannen
o De RO is een zaak van de gemeenschap (samenwerking besturen en particulieren)
o Onteigening voor het algemeen nut is mogelijk (er zijn vergoedingen voorzien)
o Gemeenten: bouwverordeningen; het rijk: landelijke verordeningen
o Gemeenten geven bouw- en verkavelingsvergunningen af
- 1980: regionalisering van de Belgische staat → RO wordt een gewestelijke bevoegdheid
o Verantwoordelijkheid gaat naar de regio’s
o RO gaat naar de gewesten
Wij gaan dieper in op de wetgeving in het Vlaams Gewest
- Door deze federalisering → aanpassing van de wetgeving in 1996
→ Twee nieuwe decreten
1. Planningsdecreet aanzet tot structuurplanning en RSV
2. Coördinatiedecreet update stedenbouwwet van 1962
3
Chloë Dekoninck
PROJECTONTWIKKELING
Samenvatting van de ppt + nota’s uit de lessen
Chloë Dekoninck
2021-2022
, HOOFDSTUK 1: OVERZICHT VAN DE WETGEVING
1.1 Verleden
1.1.1 Inleiding
- Belgie was een land zonder echt stedenbouwkundig beleid
- Door bijna 130 jaar een zeer tolerant beleid te voeren → dicht bij inbewoonbaarheid in 1960
- Grond was een consumptiegoed, de eigenaar kon er vrij over beschikken (en winst uit maken)
→ Bij het maken van de wetten over de ruimtelijke ordening wordt deze vrijheid beperkt
‘’Het Belgische landschap, als een door een krankzinnige bijeen genaaide lappendeken, God weet van welk afval
bijeen geknoeid.’’ – Renaat Braem, Het lelijkste land ter wereld, 1968
1.1.2 De periode van 1830-1962
- Weinig tot geen gecoördineerd stedenbouwkundig beleid
- Tussen 1830 en 1946
→ Besluitwet van 1946 (stelde opmaak van gemeentelijke plannen van aanleg en een
vergunningsbeleid voorop)
[In 1960: 186 van de 2663 gemeenten hadden een plan van aanleg]
- VK: reeds tijdens de WO2 een commissie R.O voor wederopbouw
→ Die stelde voorop: geen lintbebouwing
- Duitse bezetter verplichte ook BE en NL om reeds tijdens de oorlog plannen op te maken voor
wederopbouw!
o NL: Johan Ringers zat echter ook in het geheime verzet tegen de bezetter
o BE: Raphael Verwilghen bekwaam stedenbouwkundige, maar danste iets te enthousiast naar
de Duitse Pijpen…
>> de plannen van Verwilghen werden na de oorlog nooit uitgevoerd (hij werd beschouwd als
collaborateur en dit was alles waar hij voor stond “besmet”)
1
Chloë Dekoninck
, - BE was minder getroffen door de oorlog dan de buurlanden (dus weinig Marschalhulp)
➔ Toch nood aan minimum 250.000 nieuwe woningen
- Ideologische spanningen tussen CVP en BSP >> pas in 1948 nieuw woonbeleid
- 3 grote zetten bepalen vanaf 1948 het huisvestingsbeleid:
1. WET DE TAEYE 1948 (politieke keuze om onze ruimte negatief te beïnvloeden)
▪ Bevorderen privé initiatief in de woningbouw via premies
Beide problematische modellen!
▪ Groot succes: eerste 5 jaar 100.000 nieuwe woningen
▪ CVP → bijna allemaal op het platteland (en in linten) → ontstaan van
versnippering
▪ Verantwoordelijk voor de baksteen in de maag
2. WET BRUNFAUT 1949
▪ Stimuleren sociale huurwoningen en sociale woonwijken
▪ Als tegenwicht t.o.v. Wet De Taeye
▪ Socialist
3. WET VAN DE KROTOPRUIMING 1953
▪ Sanering van krotten
▪ Sociale woningen in de plaats
- Eind jaren 50 werden een aantal problemen steeds duidelijker (Nood naar veranderingen is groot)
>> aanzet tot de wet op de stedenbouw van 1962
Heel veel lintbebouwingen (kunnen herkennen op foto)
- Problemen!
o Gezinsverdunning + welvaartstijging >> groeiende vraag naar ruimte
o Toegenomen mobiliteit
o Lintbebouwing
o Open ruimte als overloop voor de stedelijke functies
o 60000m² of 6 ha per dag nemen we in van de openbare ruimte
o Kost versnippering in Vlaanderen tegen 2028 indien we niets doen (nul
scenario) 33.000.000.000 euro
2
Chloë Dekoninck
, Indien:
▪ Aanleg infrastructuur en onderhoud
▪ Ecosysteemdiensten, leefomgeving en biodiversiteit
▪ Gebouwde leefomgeving en algemene welvaart
▪ Vervoerskosten
▪ Energieverbruik
- Indien we 90% van de slecht gelegen gronden schrappen via planschade winnen we 12 000 000 000
euro op 10 jaar
( ter vergelijking: budget Vlaanderen voor mobiliteit en openbare werken: 3 miljard per jaar)
1.1.3 De periode van 1962 tot 1999
- Als reactie op de naoorlogse verkaverlingswoede: Wet van 29 maart 1962
- Voluit: Wet houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening en van de stedenbouw
- Stimuleerde door het aanbieden van verkavelingsvergunningen nog meer de versnippering
- In de volksmond: de wet op de stedenbouw
o Grondbeginselen:
o De RO moet onder toezicht van het rijk gebeuren (plannen van aanleg en bouwvergunningen)
o De gemeenten maken hun plannen van aanleg, het rijk maakt de gewestplannen
o De RO is een zaak van de gemeenschap (samenwerking besturen en particulieren)
o Onteigening voor het algemeen nut is mogelijk (er zijn vergoedingen voorzien)
o Gemeenten: bouwverordeningen; het rijk: landelijke verordeningen
o Gemeenten geven bouw- en verkavelingsvergunningen af
- 1980: regionalisering van de Belgische staat → RO wordt een gewestelijke bevoegdheid
o Verantwoordelijkheid gaat naar de regio’s
o RO gaat naar de gewesten
Wij gaan dieper in op de wetgeving in het Vlaams Gewest
- Door deze federalisering → aanpassing van de wetgeving in 1996
→ Twee nieuwe decreten
1. Planningsdecreet aanzet tot structuurplanning en RSV
2. Coördinatiedecreet update stedenbouwwet van 1962
3
Chloë Dekoninck
