samenvatting H11 Nietzsche

Samenvatting hoofdstuk 11: Nietzsche, filosoof met de hamer

“Er zijn geen waarheden, alleen maar interpretaties” – Nietzsche

“God is dood” – Nietzsche

“De mens is de brug tussen dier en übermensch” – Nietzsche

“Wat me niet doodt, maakt me sterker” – Nietzsche

“Ik ben geen profeet. Het is mijn werk om vensters te maken waar er muren waren” – Foucault

“Waar macht is, is weerstand” – Foucault


Situering


Na verlichting en romantiek -> het postmodernisme

Nietzsche haalde met zijn hamer heel wat heilige huisjes van de filosofie onderuit


Friedrich Nietzsche


LEVEN

 1844 in Röcken (bij Leipzig)
 Vader dominee, sterft als Friedrich nog kind is, blijft achter met moeder en zussen
 1868: hoogleraar klassieke filologie in Basel
 Invloed van Schopenhauer en de componist Richard Wagner: herkent levenskracht
 Wegens hoofdpijn vervroegd pensioen en veel in afzondering (zomer: Zwitserland, winter: Italië)
 Geen filosofisch systeem, (-> vooral systemen afgebroken) maar verzameling diepzinnige
reflecties over zijn tijd en het denken en ontwikkeling van eigen taal en stijl
o 1883-88: “Aldus sprak Zarathoestra”
o 1886: “Voorbij goed en Kwaad”
 1889: wordt geestesziek, sterft in 1900 (praat laatste 10jaar niet meer)

Filosoof met de hamer

Profeet Zarathoestra daalt af van de berg en getuigt:

 (1) ‘God is dood’
o Niet letterlijk (letterlijk zou zijn god bestaat niet)
o Geen metafysische grond (over elke vorm van metafysica bv fenomenale wereld van
Kant, Christendom, vormenwereld,..
 (2) Wil tot macht
 (3) Er komt een nieuwe moraal
o Voorbij oordelen (voorbij goed en kwaad)
o Herwaardering van ‘echte’ waarden: ‘JA’ tegen het leven – zuivere Wil tot Macht

,  (4) Er komt een nieuwe mens, de Übermensch

APOLLO EN DIONYSUS : TWEE ASPECTEN VAN DE MENS

Twee perspectieven op de werkelijkheid -> apollinisch en dionysisch:

 Apollo =zonnegod -> rustig, doordacht, beheerst, georganiseerd
 Dionysus =god van de wijn, roes -> extatisch, ondoordacht, onbeheerst, wild -> passioneel ‘ja’
tegen alles in het leven
 tot klassieke oudheid deze 2polen in evenwicht: extatische en doordachte evenveel gewaardeerd
 vanaf Plato wordt het ene goed en het andere slecht: onevenwicht
 filosofie van Nietzsche pleidooi om extatische weer te waarderen en aandacht voor beheersing
 Nietzsche waardeert tragische visie op leven van Grieken meer dan joods-christelijke visie



TAAL ALS INTERPRETATIE

Taal
 Woorden schieten steeds te kort en verstenen ook de werkelijkheid (onmogelijk ervaringen te
delen met taal)
 Taal bepaalt, beperkt en ‘versteent’ ons denken (we geven te veel waarheidsgehalte aan taal)
 ‘DE’ betekenis van een woord bestaat niet
 Vandaar “Feiten bestaan niet, enkel interpretaties”
 Taal slechts interpretatie en dus een leugen
 Nietzsche beveelt creatief ‘liegen’ aan, zelf de waarheid scheppen (creëert zelf nieuwe taal)

DE WIL TOT MACHT

 Vergelijkbaar met ’Wil tot Leven’ van Schopenhauer (niet overleven maar overheersen)
 Nietzsche: “(De wil tot macht), dat wil zeggen, een onverzadigbaar verlangen naar het betonen
van macht; of gebruik, uitoefening van macht, als scheppende drift"
 Alles ‘wil’ zichzelf in stand houden en sterker worden, (winnen, verdedigen,..) -> ook bij dieren en
planten, vaak ten koste van anderen
 Wil tot macht in zuivere vorm: JA tegen alles -> ‘liefde tot het lot’ (=amor fati)
Wil tot macht in negatieve vorm: ontkenning van het leven (Wil is vervormd, vergiftigt mens)

DE OMKERING VAN ALLE WAARDEN : HERENMORAAL EN SLAVENMORAAL

Zwak nihilisme en de slavenmoraal
(nihilisme =niet geloven in de toekomst)

 Wil tot macht en zwak nihilisme: de slavenmoraal ontkent het leven
 Slavenopstand (gepeupel, slaven, horden): wat sterk is wordt “slecht” genoemd
 Voorbeelden zwak nihilisme
1) Bijbel: “zalig de armen van geest, want hen behoort het rijk Gods”
(al het negatieve wordt zalig verklaard in Bijbel -> niet rijken maar armen zijn goed)
2) Schopenhauers ascetisme (=bange mens die niet wil verlangen) als vlucht voor de wil
3) Medelijden, gelijkheid en andere “ascetische idealen” (=levensvijandige waarden)
-> als je deze waarden hebt, stel je je superieur op
4) Ressentiment (soort afgunst) van zwakken tegenover sterken -> veroordelen wat je niet kan
bereiken