Samenvatting inleiding tot het recht, deel 2

Deel V. Goederen- en zakenrecht
Hoofdstuk 1. Indeling van de goederen
Lichamelijke en onlichamelijke goederen
Lichamelijke goederen; zintuigelijk waarneembare goederen en kunnen worden gemeten met een
momentopnamen
= zaken
VB. planten, dieren, …

Onlichamelijke goederen; Onstoffelijk, producten van de
menselijke geest of abstracte gehelen.
VB. Auteursrecht, merkenrecht, …
MAAR eigendomsrecht wordt vereenzelvigd met het goed (=huis)

Roerende en onroerende goederen
Een voorbijgestreefd onderscheid
In het wetboek was dit het voornaamste onderscheid, roerende goederen had een andere regeling
nodig dan de onroerende goederen.
Economisch  onderscheid minder (door toenemende waarde van onroerende goederen.
Deels door effectisering; roerend maken van onroerende goederen.

Verouderd, maar niet minder relevant  onroerende goederen belangrijk in fiscaal recht en
zekerheden.
VB. inzetten van onroerende goederen zorgt voor; meer zekerheid (lenen tegen lagere
intrestvoeten

Ze verschillen in:
- Procedure beslag
- Regeling over verjaring
- Fiscaal recht;
o Onroerend: registratierecht
o Roerend: BTW

Onroerende goederen
= De goederen die niet verplaatsbaar zijn (VB. bouwgrond, huis, …)
1. Onroerend door hun aard; goederen die niet verplaatsbaar zijn, of verplaatsbaar als hun
essentie wordt afgenomen
VB. Huis, bouwgrond, …
2. Onroerend door incorporatie; roerende voorwerpen die verenigd (proces: natrekking) zijn
met onroerende goederen en daarom hun zelfstandigheid verloren zijn
VB. Baksteen van een huis, tafel in de aula
3. Onroerend door hun bestemming; In hun aard roerend, maar door de wet als onroerend,
omdat ze bestemd zijn voor een onroerend goed
 er is een bepaalde economische materiële band nodig tussen het onroerend goed en het
goed dat van nature roerend is
vb. trap, ramen, …


1

,Roerende goederen
= goederen die niet onroerend zijn, dus verplaatsbaar (vb. pen, laptop, … )
1. Roerend uit hun aard; verplaatsbare goederen, die niet onroerend zijn door incorporatie of
bestemming
VB. laptop, pen, …
2. Roerend door wetbepaling; roerend omdat de wet zegt dat ze roerend zijn (vaak bij
onduidelijkheid)
VB. water, elektriciteit, …
3. Roerend door anticipatie; goederen die deel uitmaken van onroerende goederen, maar met
oog op een toekomstige afscheiding
VB. groeten en fruit, afbraakmateriaal, …

Gebruiks- en verbruiksgoederen
Gebruiksgoederen zijn goederen die men meer dan één keer gebruiken
Gaan teniet door slijtage, defect of vernieling
VB. meubels, auto’s, ….

Verbruiksgoederen zijn goederen die tenietgaan bij een eerste normaal gebruik
VB. eetwaren, geld, …

Belangrijk onderscheid, voor teruggaveplicht en risico van de lener
 Gebruiksgoederen: bruikleen  hetzelfde voorwerp teruggeven
Risico bij tenietgaan; eigenaar (zonder fout lener)
 Verbruiksgoederen: verbruiken  gelijkaardige voorwerpen teruggeven
Risico bij tenietgaan; lener

Domeingoederen
= goederen die toebehoren aan publiekrechtelijke rechtspersonen (=overheid)
Deze goederen worden beheerd en vervreemd volgens strikte wettelijke voorschriften (dus niet vrij)

1. Goederen van het openbaar domein; goederen die door nature, de wet of beslissing tot het
gebruik van allen bestemd zijn
Bestemming wordt uitdrukkelijk gewijzigd door desaffectatie.
Eigenheid; derde hebben geen aanspraak (geen beslag op leggen)
VB. de haven, …
2. Goederen van het privaat domein; goederen die niet voor iedereen te gebruiken zijn.
Eigenheid; derden kunnen wel verwerven (via koop, huur, … )
VB. Sociale woningen, meubelen in het gerechtsgebouw, …

Zelfstandige zakelijke rechten en zakelijke zekerheidsrechten
Zelfstandige zakelijke rechten; rechten die op zichzelf staan

Zakelijke zekerheidsrechten; rechten die onzelfstandig zijn en enkel bestaan als bijkomend recht bij
een vorderingsrecht.
= een waarborg van de zekerheid van het vorderingsrecht
 Persoonlijke zekerheden maken deel uit van het contactenrecht (waarborg: geen zaak, maar
een persoon)
VB. hypotheek en pand



2

, Hoofdstuk 2. Zelfstandige zakelijke rechten
De kenmerken van het zakelijk recht
= De titularis van een zakelijk recht op een bepaald goed heeft een onmiddellijke macht op dit goed.
Dus het schept een rechtsband tussen titularis en het goed.
Vorderingsrechten; rechtsband tussen (minstens) twee personen
Gevolgen;
- Een zakelijk recht heeft een absoluut karakter
= tegenwerpbaar aan iedereen
ONROERENDE ZAKELIJKE RECHTEN
Enkel tegenwerpbaar na registratie bij het bevoegde kantoor van de Algemene
Administratie van de Patrimoniumdocumentatie
Tegenover derden te kwader trouw; geen publiciteit nodig
Vorderingsrecht; enkel tegenover derden

- Een zakelijk recht geeft een volgrecht
= kan het recht laten gelden tegenover iedereen, in wiens handen het goed zich bevindt

- Een zakelijk recht geeft voorrang op het goed
Zorgt voor een versterking van de positie van de titularis bij kennelijk onvermogen of
faillissement.
Rechten van gewone schuldeisers hebben geen invloed op zijn rechten (enkel na
publiciteit)
Vorderingsrecht; aanspraken van andere schuldeisers dulden

- Het aantal zakelijke rechten is limitatief beperkt
= beperkend geregeld in de wet (numerus clausus) dus enkel een wetgever kan zakelijk
rechten creëren.
Vorderingsrecht; niet beperkt

Het eigendomsrecht
Begrip en inhoud
Eigendomsrecht verleent de eigenaar
 Genotsrecht; de eigenaar mag de opbrengsten voor zich innen
 Gebruiksrecht; de eigenaar mag de zaak aanwende voor eigen doelstellingen
 Beschikken houdt het recht; de eigenaar mag vervreemden

Verwerven van eigendom
Afgeleid verwerving
=iemand anders verwerft het goed (=eigendomsoverdracht)
o Overeenkomst
o Overleiden
o Overheid; kan eenzijdig verlopen

Oorspronkelijk
o Toe-eigening
vb. vissen in de zee

o Gevonden voorwerpen; een hele procedure gaat eraan vooraf
1. Na het vinden een redelijke poging ondernemen om eigenaar terug te vinden

3