JEUGDBESCHERMING MET
INLEIDING JEUGDRECHT
Samenvatting semester 1
Bachelor in de Orthopedagogie
2021-2022
Femke Peeters
,Femke Peeters
A2.222
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding rond het ontstaan ven de jeugdbescherming in België
Inleiding ................................................................................................................................................... 6
1. Ontstaan van een categoriaal beleid ................................................................................................... 7
Evolutie van de socialisatie ................................................................................................................. 7
Geen kindbeeld ............................................................................................................................... 8
Aanzet tot een kindbeeld ................................................................................................................ 9
Huidig kindbeeld............................................................................................................................ 11
Evolutie van de sociale controle........................................................................................................ 11
Vroege tijden tot verlichting ......................................................................................................... 11
Verlichting ..................................................................................................................................... 13
Tendensen vanaf Verlichting ......................................................................................................... 14
Besluit Verlichting.......................................................................................................................... 18
2. Historisch overzicht van de jeugdbescherming in België .................................................................. 18
Eerste Kinderbeschermingswet van 15 mei 1912 ............................................................................. 18
Bevoegdheid van de Kinderrechtbank .......................................................................................... 19
Maatregelen van de Kinderrechtbank........................................................................................... 20
Een kritische noot bij de wet van 15 mei 1912 ............................................................................. 20
Herziening eerste Kinderschermingswet....................................................................................... 20
Wet op Jeugdbescherming van 8 april 1965 ..................................................................................... 21
Basisprincipes ................................................................................................................................ 21
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 23
Kritiek op de wet van 1965 ............................................................................................................ 24
Gecoördineerde decreten van 4 april 1990 en de Wet van 2 februari 1994 .................................... 25
Wijzigingen in de terminologie...................................................................................................... 25
Filosofie van de Gecoördineerde Decreten van 1994 en de Wet van 2 februari 1994 ................. 26
Verdeling van de bevoegdheden................................................................................................... 27
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 27
Jeugdwet van 13 juni 2006 ................................................................................................................ 28
Basisprincipes ................................................................................................................................ 28
Filosofie van de wet van 13 juni 2006 ........................................................................................... 29
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 30
Maatregelen (verantwoordelijke en herstelgerichte aanpak) ...................................................... 31
1
,Femke Peeters
A2.222
Hoofdstuk 2: Wetgevend kader
Algemeen............................................................................................................................................... 32
Situatie na de zesde staatshervorming ............................................................................................. 32
Vlaanderen ........................................................................................................................................ 33
Bijzondere wetgeving ............................................................................................................................ 35
Decreet rechtspositie minderjarige – 7 mei 2004 ............................................................................. 35
Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind – IVRK ....................................................... 35
Hoofdstuk 3: Rechtbanken die oordelen over aspecten van de minderjarigen
Familierechtbank vs. de jeugdrechtbank .............................................................................................. 37
Familierechtbank ................................................................................................................................... 37
Verschillende afdelingen ................................................................................................................... 37
Materiële en territoriale bevoegdheid .............................................................................................. 37
Openbaar Ministerie binnen de familierechtbank ............................................................................ 38
De jeugdrechtbank ................................................................................................................................ 39
De sociale dienst van de jeugdrechtbank.......................................................................................... 39
Het Openbaar Ministerie................................................................................................................... 40
De jeugdrechter en de jeugdrechtbank ............................................................................................ 40
Hoofdstuk 4: Het jeugddelinquentierecht
Inleiding ................................................................................................................................................. 41
Inleidende begrippen uit het jeugddelinquentierecht .......................................................................... 42
Basisprincipes ........................................................................................................................................ 43
Het toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht ...................................................................... 44
Jeugddelicten..................................................................................................................................... 44
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 44
Maximumleeftijd ............................................................................................................................... 44
De actoren in het jeugddelinquentierecht ............................................................................................ 45
De politie ........................................................................................................................................... 45
Het Openbaar Ministerie................................................................................................................... 45
De onderzoeksrechter ....................................................................................................................... 46
De jeugdgerechten ............................................................................................................................ 46
De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening ................................................................. 47
De advocatuur ................................................................................................................................... 48
Het verloop van de procedure .............................................................................................................. 48
2
, Femke Peeters
A2.222
De onderzoeksfase: het onderzoek naar de feiten ........................................................................... 48
De onderzoeksfase: het onderzoek naar de persoon en de leefomgeving....................................... 49
De afhandeling op het niveau van het Openbaar Ministerie ............................................................ 49
Het parket kan de zaak seponeren ................................................................................................ 50
Het parket kan het verval van strafvordering afhankelijk maken van bijzondere voorwaarden.. 51
Het parket kan een voorstel tot bemiddeling doen ...................................................................... 52
Het parket kan vragen om een positief project voor te stellen .................................................... 53
Mogelijke antwoorden OM – schema ........................................................................................... 54
De afhandeling op het niveau van de jeugdrechter – de voorbereidende fase................................ 54
De jeugdrechter kan aan de minderjarige verdachte een herstelrechtelijk aanbod doen van
bemiddeling of herstelgericht groepsoverleg (HERGO) ................................................................ 55
De jeugdrechter kan aan de minderjarige voorstellen om een positief project uit te werken .... 56
De jeugdrechter kan aan de minderjarige een ambulante maatregel opleggen .......................... 56
De jeugdrechter kan voorwaarden opleggen................................................................................ 57
De jeugdrechter kan kiezen voor een gesloten oriëntatie in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 58
De jeugdrechter kan kiezen voor een gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 58
Maatregelen van de jeugdrechter – schema................................................................................. 59
De afhandeling op het niveau van de jeugdrechtbank – de rechtspleging ten gronde .................... 59
De jeugdrechtbank kan een herstelrechtelijk aanbod doen tot bemiddeling of HERGO ............. 60
De jeugdrechtbank kan de minderjarige berispen of meedelen dat de genomen maatregel
volstaat .......................................................................................................................................... 60
De jeugdrechtbank kan een positief project opleggen ................................................................. 60
De jeugdrechtbank kan een ambulante sanctie opleggen ............................................................ 60
De jeugdrechtbank kan voorwaarden opleggen ........................................................................... 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten oriëntatie in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling voor 3, 6 of 9 maanden .......................................................................... 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling voor 2, 5 of 7 jaar ................................................................................... 62
Sancties van de jeugdrechtbank – schema ................................................................................... 63
De gemeenschapsinstellingen ............................................................................................................... 64
Kenmerken van de reacties in het jeugddelinquentierecht .................................................................. 66
De beslissingscriteria ......................................................................................................................... 66
3
INLEIDING JEUGDRECHT
Samenvatting semester 1
Bachelor in de Orthopedagogie
2021-2022
Femke Peeters
,Femke Peeters
A2.222
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding rond het ontstaan ven de jeugdbescherming in België
Inleiding ................................................................................................................................................... 6
1. Ontstaan van een categoriaal beleid ................................................................................................... 7
Evolutie van de socialisatie ................................................................................................................. 7
Geen kindbeeld ............................................................................................................................... 8
Aanzet tot een kindbeeld ................................................................................................................ 9
Huidig kindbeeld............................................................................................................................ 11
Evolutie van de sociale controle........................................................................................................ 11
Vroege tijden tot verlichting ......................................................................................................... 11
Verlichting ..................................................................................................................................... 13
Tendensen vanaf Verlichting ......................................................................................................... 14
Besluit Verlichting.......................................................................................................................... 18
2. Historisch overzicht van de jeugdbescherming in België .................................................................. 18
Eerste Kinderbeschermingswet van 15 mei 1912 ............................................................................. 18
Bevoegdheid van de Kinderrechtbank .......................................................................................... 19
Maatregelen van de Kinderrechtbank........................................................................................... 20
Een kritische noot bij de wet van 15 mei 1912 ............................................................................. 20
Herziening eerste Kinderschermingswet....................................................................................... 20
Wet op Jeugdbescherming van 8 april 1965 ..................................................................................... 21
Basisprincipes ................................................................................................................................ 21
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 23
Kritiek op de wet van 1965 ............................................................................................................ 24
Gecoördineerde decreten van 4 april 1990 en de Wet van 2 februari 1994 .................................... 25
Wijzigingen in de terminologie...................................................................................................... 25
Filosofie van de Gecoördineerde Decreten van 1994 en de Wet van 2 februari 1994 ................. 26
Verdeling van de bevoegdheden................................................................................................... 27
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 27
Jeugdwet van 13 juni 2006 ................................................................................................................ 28
Basisprincipes ................................................................................................................................ 28
Filosofie van de wet van 13 juni 2006 ........................................................................................... 29
Belangrijkste vernieuwingen ......................................................................................................... 30
Maatregelen (verantwoordelijke en herstelgerichte aanpak) ...................................................... 31
1
,Femke Peeters
A2.222
Hoofdstuk 2: Wetgevend kader
Algemeen............................................................................................................................................... 32
Situatie na de zesde staatshervorming ............................................................................................. 32
Vlaanderen ........................................................................................................................................ 33
Bijzondere wetgeving ............................................................................................................................ 35
Decreet rechtspositie minderjarige – 7 mei 2004 ............................................................................. 35
Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind – IVRK ....................................................... 35
Hoofdstuk 3: Rechtbanken die oordelen over aspecten van de minderjarigen
Familierechtbank vs. de jeugdrechtbank .............................................................................................. 37
Familierechtbank ................................................................................................................................... 37
Verschillende afdelingen ................................................................................................................... 37
Materiële en territoriale bevoegdheid .............................................................................................. 37
Openbaar Ministerie binnen de familierechtbank ............................................................................ 38
De jeugdrechtbank ................................................................................................................................ 39
De sociale dienst van de jeugdrechtbank.......................................................................................... 39
Het Openbaar Ministerie................................................................................................................... 40
De jeugdrechter en de jeugdrechtbank ............................................................................................ 40
Hoofdstuk 4: Het jeugddelinquentierecht
Inleiding ................................................................................................................................................. 41
Inleidende begrippen uit het jeugddelinquentierecht .......................................................................... 42
Basisprincipes ........................................................................................................................................ 43
Het toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht ...................................................................... 44
Jeugddelicten..................................................................................................................................... 44
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 44
Maximumleeftijd ............................................................................................................................... 44
De actoren in het jeugddelinquentierecht ............................................................................................ 45
De politie ........................................................................................................................................... 45
Het Openbaar Ministerie................................................................................................................... 45
De onderzoeksrechter ....................................................................................................................... 46
De jeugdgerechten ............................................................................................................................ 46
De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening ................................................................. 47
De advocatuur ................................................................................................................................... 48
Het verloop van de procedure .............................................................................................................. 48
2
, Femke Peeters
A2.222
De onderzoeksfase: het onderzoek naar de feiten ........................................................................... 48
De onderzoeksfase: het onderzoek naar de persoon en de leefomgeving....................................... 49
De afhandeling op het niveau van het Openbaar Ministerie ............................................................ 49
Het parket kan de zaak seponeren ................................................................................................ 50
Het parket kan het verval van strafvordering afhankelijk maken van bijzondere voorwaarden.. 51
Het parket kan een voorstel tot bemiddeling doen ...................................................................... 52
Het parket kan vragen om een positief project voor te stellen .................................................... 53
Mogelijke antwoorden OM – schema ........................................................................................... 54
De afhandeling op het niveau van de jeugdrechter – de voorbereidende fase................................ 54
De jeugdrechter kan aan de minderjarige verdachte een herstelrechtelijk aanbod doen van
bemiddeling of herstelgericht groepsoverleg (HERGO) ................................................................ 55
De jeugdrechter kan aan de minderjarige voorstellen om een positief project uit te werken .... 56
De jeugdrechter kan aan de minderjarige een ambulante maatregel opleggen .......................... 56
De jeugdrechter kan voorwaarden opleggen................................................................................ 57
De jeugdrechter kan kiezen voor een gesloten oriëntatie in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 58
De jeugdrechter kan kiezen voor een gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 58
Maatregelen van de jeugdrechter – schema................................................................................. 59
De afhandeling op het niveau van de jeugdrechtbank – de rechtspleging ten gronde .................... 59
De jeugdrechtbank kan een herstelrechtelijk aanbod doen tot bemiddeling of HERGO ............. 60
De jeugdrechtbank kan de minderjarige berispen of meedelen dat de genomen maatregel
volstaat .......................................................................................................................................... 60
De jeugdrechtbank kan een positief project opleggen ................................................................. 60
De jeugdrechtbank kan een ambulante sanctie opleggen ............................................................ 60
De jeugdrechtbank kan voorwaarden opleggen ........................................................................... 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten oriëntatie in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling ................................................................................................................ 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling voor 3, 6 of 9 maanden .......................................................................... 61
De jeugdrechtbank kan beslissen tot gesloten begeleiding in een afdeling van een
gemeenschapsinstelling voor 2, 5 of 7 jaar ................................................................................... 62
Sancties van de jeugdrechtbank – schema ................................................................................... 63
De gemeenschapsinstellingen ............................................................................................................... 64
Kenmerken van de reacties in het jeugddelinquentierecht .................................................................. 66
De beslissingscriteria ......................................................................................................................... 66
3
