Handelingsgericht
werken in
onderwijscontext
van Pameijer
94
, 8. Handelingsgericht werken in onderwijscontext
van Pameijer
8.1 wat is handelingsgerichte werken ?
Wat?
= Een geheel aan inzichten en handelingswijzen voor goed onderwijs
• Expliciet vermeld dat CLB’s en scholen handelingsgericht moeten werken
• Soort kader of visie voor goed onderwijs
Definitie van handelingsgericht werken
HGW beoogt de kwaliteit van het onderwijs en van de begeleiding van alle leerlingen te
verbeteren. Het concretiseert kwaliteitsvol onderwijs en doeltreffende
leerlingenbegeleiding, zodat een school of CLB-team effectief kan omgaan met
verschillen tussen leerlingen
8.1.1 De zeven uitgangspunten van handelingsgericht werken
Wat?
• Vormen de essentie van handelingsgericht werken (HGW)
• Gebruikt om handelingsgerichtheid van diagnostiek en begeleiding af te toetsen
→ 7 uitgangspunten die je kan gebruiken als evaluatie om te kijken of een
CLB goed aan handelingsgerichte diagnostiek doet en of een school goed
aan handelingsgerichte begeleiding doet
• Uitgangspunten : hangen onderling sterk samen
→ Streef alle
uitgangspunten na
95
, 1. HGW is doelgericht
• Doelgericht werken : moeten weten waar we naartoe gaan
→ Haalbare doelen voor iedereen
Zonder doelen geen
koers en geen • Doelgericht werken : waar willen we naartoe en wat hebben we daarvoor nodig
waardevolle → Doelen : eerste stap bij formuleren van onderwijsbehoeften voor zowel
feedback de gehele klas als subgroepen of voor individuele aanpak
• Doelen gebruiken om aanpak regelmatig te evalueren
Vb : kinderen zijn nu gestart in het eerste leerjaar. Het doel voor de gehele
klas is kinderen leren lezen. Voor sommige die dat al goed kunnen worden
speciale doelstellingen gemaakt (voor subgroepen) en anderen hebben
nog wat meer ondersteuning nodig en daarom worden er individuele
doelen gemaakt
2. HGW gaat over wisselwerking en afstemmen
• Alles is continu in wisselwerking tussen personen en systemen en hierin is er
steeds een wisselwerking wat erom vraagt dat we ons gaan afstemmen in een
Verandert de bepaalde context op een bepaald moment
leerkracht of ouder,
→ Zie ecologisch model van Bronfenbrenner : wisselwerking met systemen
dan verandert de
en de samenleving
leerling… en
omgekeerd
• Werken vanuit een transactioneel kader
→ Kinderen ontwikkelen zich steeds in transacties (niet interactief!) met
hun omgeving
→ Vanuit de context is er steeds sprake van wederzijds beïnvloeding die
vraagt om afstemming tussen leerling, leerkracht en de klas
3. Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
• Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
- Wat heeft deze leerling, van deze ouders, in deze klas, bij deze
Van 'wat een leerling leerkracht op deze school nodig oom een doel te bereiken ?
heeft of is' naar 'wat
een leerling nodig
• Kijken naar het wenselijk aanbod
heeft om…'
→ Ook kijken naar wat er al reeds wordt geboden door de betrokkenen en
wat niet
→ Kijken of het voor de betrokkene mogelijk is iets extra’s te bieden
96
, 4. Leerkrachten maken het verschil maar ouders doen er evenzeer toe
• Belang van de rol van de leerkracht
- Leerkrachten leveren een cruciale bijdrage aan een positieve ontwikkeling
van leerlingen
Wat heeft de - Grote expertise in hoe ze kinderen best zaken aanleren
leerkracht/ ouder
nodig om de
• Ouders hebben invloed op het schoolsucces van hun kinderen
gewenste aanpak te
- Ouders die je stimuleren zorgen voor een groot schoolsucces
bieden?
- Manier van om te gaan met mindere resultaten
• Belang van de ondersteuningsbehoefte van leerkrachten en ouders
- Ondersteuningsbehoeften : wat hebben ouders/leerkrachten nodig om
tegemoet te komen aan de onderwijs- en opvoedingsbehoeften van hun
leerling/kind?
5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang
• Positieve aspecten en talenten van kinderen, leerkracht, school en ouders
bieden perspectieven
Aandacht voor • Positieve aspecten inzetten om het leren en welbevinden te bevorderen
positieve aspecten → Wat werkt wel, wat gaat goed? Waar zitten kansen, krachten?
vormt de motor tot Uitzonderingen? Successen?
verandering
• Positieve aspecten en talenten benutten
- Biedt perspectieven
- Positieve aspecten inzetten om het leren en welbevinden te vergroten
6. Betrokkenen werken constructief samen
• Samenwerking tussen kind, ouders, leerkrachten en school : noodzakelijk
- Ouders : ervaringsdeskundigen en kennen kind best wel
We praten vooral mét elkaar - Leerkrachten : onderwijsprofessionals
en zo weinig mogelijk óver of - Leerlingen : kunnen mee participeren in eigen leerproces
tégen elkaar
7. De werkwijze is systematisch en transparant
• Ouders, leerlingen en leerkrachten weten wat er gebeurt en waarom. Ze worden
nauw betrokken.
• We maken heldere afspraken over wie doet wat, waarom, waar, hoe en
We zeggen wat we wanneer.
doen en we doen • De systematiek van onze werkwijze bewaken we met formulieren en checklists.
wat we zeggen Ze zijn nooit een doel op zich maar wel hulpmiddelen; leidraad en
geheugensteuntje.
97
, 8.2 Handelingsgerichte diagnostiek : GHD
Invulling
• Wil af van de strakke labels
→ Wil afkomen van de labels en etiketjes van : persoon X heeft ADHD, en
persoon Y heeft ASS,…
• Is er voor leerlingen die extra begeleiding nodig hebben
→ CLB’s werken allemaal in Vlaanderen via de handelingsgerichte
diagnostiek
→ Gaan opnieuw uit met de 7 uitgangspunten
Doel
• Via een proces van zoeken, integreren en concluderen
• Leidt tot gerichte en bruikbare adviezen voor alle betrokkenen
→ Leerkrachten, ouders, zorgteam,…
Model van handelingsgericht werken
Je hebt je aanmelding bij het CLB gedaan en indien zij jou niet kunnen helpen
gaan zij jou gericht verwijzen naar de correcte hulpverlening. Indien zij jou
welkunnen helpen ga je vervolgens door met een intakegesprek.
Alle info
samenleggen om te
kijken of hypothese
wordt bevestigd en
welke
aanbevelingen
kunnen worden
gedaan
Probleem verhelderen
Welke strategie gaan we bepalen,
welke hypothese stellen we op,
moeten we extra onderzoeken doen?
Indien we verdere onderzoeken Geselecteerde
moeten doen gaan we naar de aanbevelingen
onderzoeksfase. Indien we over aan alle
voldoende informatie beschikken betrokkenen om
gaan we door naar de keuze te maken
integratie/aanbevelingsfase met
98 welke men
aan de slag gaat
en interventies
op uitwerkt
werken in
onderwijscontext
van Pameijer
94
, 8. Handelingsgericht werken in onderwijscontext
van Pameijer
8.1 wat is handelingsgerichte werken ?
Wat?
= Een geheel aan inzichten en handelingswijzen voor goed onderwijs
• Expliciet vermeld dat CLB’s en scholen handelingsgericht moeten werken
• Soort kader of visie voor goed onderwijs
Definitie van handelingsgericht werken
HGW beoogt de kwaliteit van het onderwijs en van de begeleiding van alle leerlingen te
verbeteren. Het concretiseert kwaliteitsvol onderwijs en doeltreffende
leerlingenbegeleiding, zodat een school of CLB-team effectief kan omgaan met
verschillen tussen leerlingen
8.1.1 De zeven uitgangspunten van handelingsgericht werken
Wat?
• Vormen de essentie van handelingsgericht werken (HGW)
• Gebruikt om handelingsgerichtheid van diagnostiek en begeleiding af te toetsen
→ 7 uitgangspunten die je kan gebruiken als evaluatie om te kijken of een
CLB goed aan handelingsgerichte diagnostiek doet en of een school goed
aan handelingsgerichte begeleiding doet
• Uitgangspunten : hangen onderling sterk samen
→ Streef alle
uitgangspunten na
95
, 1. HGW is doelgericht
• Doelgericht werken : moeten weten waar we naartoe gaan
→ Haalbare doelen voor iedereen
Zonder doelen geen
koers en geen • Doelgericht werken : waar willen we naartoe en wat hebben we daarvoor nodig
waardevolle → Doelen : eerste stap bij formuleren van onderwijsbehoeften voor zowel
feedback de gehele klas als subgroepen of voor individuele aanpak
• Doelen gebruiken om aanpak regelmatig te evalueren
Vb : kinderen zijn nu gestart in het eerste leerjaar. Het doel voor de gehele
klas is kinderen leren lezen. Voor sommige die dat al goed kunnen worden
speciale doelstellingen gemaakt (voor subgroepen) en anderen hebben
nog wat meer ondersteuning nodig en daarom worden er individuele
doelen gemaakt
2. HGW gaat over wisselwerking en afstemmen
• Alles is continu in wisselwerking tussen personen en systemen en hierin is er
steeds een wisselwerking wat erom vraagt dat we ons gaan afstemmen in een
Verandert de bepaalde context op een bepaald moment
leerkracht of ouder,
→ Zie ecologisch model van Bronfenbrenner : wisselwerking met systemen
dan verandert de
en de samenleving
leerling… en
omgekeerd
• Werken vanuit een transactioneel kader
→ Kinderen ontwikkelen zich steeds in transacties (niet interactief!) met
hun omgeving
→ Vanuit de context is er steeds sprake van wederzijds beïnvloeding die
vraagt om afstemming tussen leerling, leerkracht en de klas
3. Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
• Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
- Wat heeft deze leerling, van deze ouders, in deze klas, bij deze
Van 'wat een leerling leerkracht op deze school nodig oom een doel te bereiken ?
heeft of is' naar 'wat
een leerling nodig
• Kijken naar het wenselijk aanbod
heeft om…'
→ Ook kijken naar wat er al reeds wordt geboden door de betrokkenen en
wat niet
→ Kijken of het voor de betrokkene mogelijk is iets extra’s te bieden
96
, 4. Leerkrachten maken het verschil maar ouders doen er evenzeer toe
• Belang van de rol van de leerkracht
- Leerkrachten leveren een cruciale bijdrage aan een positieve ontwikkeling
van leerlingen
Wat heeft de - Grote expertise in hoe ze kinderen best zaken aanleren
leerkracht/ ouder
nodig om de
• Ouders hebben invloed op het schoolsucces van hun kinderen
gewenste aanpak te
- Ouders die je stimuleren zorgen voor een groot schoolsucces
bieden?
- Manier van om te gaan met mindere resultaten
• Belang van de ondersteuningsbehoefte van leerkrachten en ouders
- Ondersteuningsbehoeften : wat hebben ouders/leerkrachten nodig om
tegemoet te komen aan de onderwijs- en opvoedingsbehoeften van hun
leerling/kind?
5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang
• Positieve aspecten en talenten van kinderen, leerkracht, school en ouders
bieden perspectieven
Aandacht voor • Positieve aspecten inzetten om het leren en welbevinden te bevorderen
positieve aspecten → Wat werkt wel, wat gaat goed? Waar zitten kansen, krachten?
vormt de motor tot Uitzonderingen? Successen?
verandering
• Positieve aspecten en talenten benutten
- Biedt perspectieven
- Positieve aspecten inzetten om het leren en welbevinden te vergroten
6. Betrokkenen werken constructief samen
• Samenwerking tussen kind, ouders, leerkrachten en school : noodzakelijk
- Ouders : ervaringsdeskundigen en kennen kind best wel
We praten vooral mét elkaar - Leerkrachten : onderwijsprofessionals
en zo weinig mogelijk óver of - Leerlingen : kunnen mee participeren in eigen leerproces
tégen elkaar
7. De werkwijze is systematisch en transparant
• Ouders, leerlingen en leerkrachten weten wat er gebeurt en waarom. Ze worden
nauw betrokken.
• We maken heldere afspraken over wie doet wat, waarom, waar, hoe en
We zeggen wat we wanneer.
doen en we doen • De systematiek van onze werkwijze bewaken we met formulieren en checklists.
wat we zeggen Ze zijn nooit een doel op zich maar wel hulpmiddelen; leidraad en
geheugensteuntje.
97
, 8.2 Handelingsgerichte diagnostiek : GHD
Invulling
• Wil af van de strakke labels
→ Wil afkomen van de labels en etiketjes van : persoon X heeft ADHD, en
persoon Y heeft ASS,…
• Is er voor leerlingen die extra begeleiding nodig hebben
→ CLB’s werken allemaal in Vlaanderen via de handelingsgerichte
diagnostiek
→ Gaan opnieuw uit met de 7 uitgangspunten
Doel
• Via een proces van zoeken, integreren en concluderen
• Leidt tot gerichte en bruikbare adviezen voor alle betrokkenen
→ Leerkrachten, ouders, zorgteam,…
Model van handelingsgericht werken
Je hebt je aanmelding bij het CLB gedaan en indien zij jou niet kunnen helpen
gaan zij jou gericht verwijzen naar de correcte hulpverlening. Indien zij jou
welkunnen helpen ga je vervolgens door met een intakegesprek.
Alle info
samenleggen om te
kijken of hypothese
wordt bevestigd en
welke
aanbevelingen
kunnen worden
gedaan
Probleem verhelderen
Welke strategie gaan we bepalen,
welke hypothese stellen we op,
moeten we extra onderzoeken doen?
Indien we verdere onderzoeken Geselecteerde
moeten doen gaan we naar de aanbevelingen
onderzoeksfase. Indien we over aan alle
voldoende informatie beschikken betrokkenen om
gaan we door naar de keuze te maken
integratie/aanbevelingsfase met
98 welke men
aan de slag gaat
en interventies
op uitwerkt
