De staat van het klimaat
Definities
Weer Kortstondig, grillig en lokaal
Klimaat = Het gemiddelde weer over een langere periode (30j) voor een
bepaalde regio of voor de wereld
= geschiedenis van het weer
Klimaatopwarming Overal ter wereld stijgt de temperatuur, wat zorgt voor een relatief
snelle (lokale) klimaatveranderingen die de menselijke beschavingen
in gevaar brengen
Klimaatverandering Het gevolg van de klimaatopwarming
Opwarming van de aarde Alles aan aardoppervlak wordt warmer, niet de aarde zelf
Klimaatverandering in België
Waarom verandering? Hier gaat het enkel over België. We kijken naar de gevolgen in België van de
klimaatopwarming van de wereld
Extreme weersfenomenen
Moeilijk om één specifiek weersfenomeen te linken aan klimaatopwarming. Men kan enkel kijken
naar statistieken: zijn de weeromstandigheden of extremen verhoogd?
Temperatuur
2°C warmer geworden dan 100 jaar geleden
o Warme nachten
Om de 4 à 5 jaar een nieuw warmterecord
Neerslag
Vandaag 2x zoveel dagen met extreme neerslag (hagel) dan 50 jaar geleden
o Meestal in de zomer (onweersbuien)
Lichte stijging (per jaar)
Anders vallen per seizoen:
o onze zomers zijn een stuk droger dan 10 à 15 jaar
o Meer natte winters met meer kans op overstromingen
1
, - ½ kleiner
Invloed op planten en dieren - Steekt langs achter
- Agressief: 24/24 steken (<>
Het groeiseizoen van planten is een maand langer gewone mug: ’s avonds/’s nachts
o Lente start 2/3 weken vroeger
Trekvogels komen vroeger aan en vertrekken later
Steeds meer insecten die normaal hier niet komen: eikenprocessierups, tijgermug,
gelekoortsmug
Mogelijke overbrenger 50 tropische ziektes
Klimaatverandering op wereldvlak
Lokaal = van alle tijden
pas probleem als we het overal ter wereld zouden vaststellen (= globaal)
Wereldwijde temperatuur
Op de meeste plakken ter wereld is het warmer geworden: 1,5°C (koude plekken – warme plekken)
voor noordelijk halfrond: land is gevoeliger voor temperatuursverandering dan water (= ZH)
Ijs
Zee-ijs Bevroren zeewater, drijft op het water
Landijs Ijs dat op het land ligt
Zee-ijs is met ¾ verminderd
verwachtingen in de loop van de jaren ’30 zal er een zomer zonder zee-ijs zijn
Zeespiegel zal niet stijgen (ontstaan uit Witte kleur weerkaatst zonlicht
oceaanwater, er komt niets bij) wordt kleiner dus versnelt de opwarming
<-> landijs: wel
Zeespiegel
Landijs: gletsjers (Groenland, Antarctica) = 3 km dik ijs
mocht alle landijs smelten dan zal de zeespiegel 75m hoger komen te staan
( = heel Vlaanderen, Nederland en Noord-Duisland weg)
2
, Oorzaken
Broeikaseffect
Aarde ontvangt energiebundeltje van de zon, maar straalt er ook zelf uit naar de ruimte in de vorm
van onzichtbare infraroodstralingen koelt onze planeet af en voorkomt vuurzee
Invallende en uitgestraalde energie in balans = temperatuur op aarde constant <> verstoring in een
van beide = opwarming of afkoeling van de aarde
Broeikasgassen bepalen energiebalans:
Laten binnenkomende zonnestralingen door
Absorberen grote delen van infraroodstraling die aarde doet afkoelen
vertragen snelheid waarmee het aardoppervlak warmte verliest
MAAR!
Extra broeikasgassen aan atmosfeer toevoegen = meer uitgaande warmtestraling vastgehouden
nog warmer aardoppervlak
Broeikasgassen
fluorgassen
N2O (= lachgas)
CH4 (= methaan)
CO2
Hoeveelheid
Veel krachtiger, in de lucht is
maar scoort heel klein
minder op
andere vlakken
1 hand lucht = 99,5% CO2 – 0,5% methaan
3
, Welke menselijke activiteiten zorgen voor de uitstoot van
broeikasgassen?
Verbranding fossiele brandstoffen (72%)
Fossiele brandstoffen zijn gassen die ontstaan zijn uit resten van plantaardig en dierlijk leven (uit de
tijden van de dino’s). Ze bevatten broeikasgassen, maar ze zitten ook vol energie
eenvoudig te winnen + gebruik vereist geen hoogstaande techniek
Steenkool, olie en gas
o Steenkool = meest vervuilende brandstof (2x zoveel CO2/eenheid energie als gas)
Zorgt voor uitstoot van koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O)
Bijna geen energievorm zonder fossiele brandstoffen te gebruiken (vb. verwarmen/koelen
van huizen, elektriciteit, extreem hoge smelttemperaturen bereiken…)
klimaatopwarming is een energiekwestie
Verandering bodemgebruik (8%)
Het droogleggen van veenmoerassen, ontbossing en andere veranderingen in bodemgebruik
vooral rooien en afbranden van bossen om er landbouwgrond/grasland van te maken = probleem
Spijsvertering herkauwers (4%)
Tijdens de spijsvertering van herkauwers (vooral koeien) worden grote hoeveelheden methaan
uitgestoten door darmgisting en oprispingen.
Kalproductie- en verwerking (3,5%)
Kalk werk miljoenen jaren geleden gevormd uit overblijfselen van kalkrijke zeedieren. Toen zij
stieren, namen ze ook heel wat van de CO2 mee.
bij verhitting van kalk komt de fossiele CO2 terug in de atmosfeer
Afvalverwerking (3,5%)
= belangrijk milieuprobleem maar draagt slechts in beperkte mate bij tot klimaatopwarming
Vooral stortplaatsen en afvalwater stoten broeikasgassen uit, in de vorm van methaan
kern bevat nauwelijks zuurstof bacteriën die afval verwerken stoten methaan uit
4
Definities
Weer Kortstondig, grillig en lokaal
Klimaat = Het gemiddelde weer over een langere periode (30j) voor een
bepaalde regio of voor de wereld
= geschiedenis van het weer
Klimaatopwarming Overal ter wereld stijgt de temperatuur, wat zorgt voor een relatief
snelle (lokale) klimaatveranderingen die de menselijke beschavingen
in gevaar brengen
Klimaatverandering Het gevolg van de klimaatopwarming
Opwarming van de aarde Alles aan aardoppervlak wordt warmer, niet de aarde zelf
Klimaatverandering in België
Waarom verandering? Hier gaat het enkel over België. We kijken naar de gevolgen in België van de
klimaatopwarming van de wereld
Extreme weersfenomenen
Moeilijk om één specifiek weersfenomeen te linken aan klimaatopwarming. Men kan enkel kijken
naar statistieken: zijn de weeromstandigheden of extremen verhoogd?
Temperatuur
2°C warmer geworden dan 100 jaar geleden
o Warme nachten
Om de 4 à 5 jaar een nieuw warmterecord
Neerslag
Vandaag 2x zoveel dagen met extreme neerslag (hagel) dan 50 jaar geleden
o Meestal in de zomer (onweersbuien)
Lichte stijging (per jaar)
Anders vallen per seizoen:
o onze zomers zijn een stuk droger dan 10 à 15 jaar
o Meer natte winters met meer kans op overstromingen
1
, - ½ kleiner
Invloed op planten en dieren - Steekt langs achter
- Agressief: 24/24 steken (<>
Het groeiseizoen van planten is een maand langer gewone mug: ’s avonds/’s nachts
o Lente start 2/3 weken vroeger
Trekvogels komen vroeger aan en vertrekken later
Steeds meer insecten die normaal hier niet komen: eikenprocessierups, tijgermug,
gelekoortsmug
Mogelijke overbrenger 50 tropische ziektes
Klimaatverandering op wereldvlak
Lokaal = van alle tijden
pas probleem als we het overal ter wereld zouden vaststellen (= globaal)
Wereldwijde temperatuur
Op de meeste plakken ter wereld is het warmer geworden: 1,5°C (koude plekken – warme plekken)
voor noordelijk halfrond: land is gevoeliger voor temperatuursverandering dan water (= ZH)
Ijs
Zee-ijs Bevroren zeewater, drijft op het water
Landijs Ijs dat op het land ligt
Zee-ijs is met ¾ verminderd
verwachtingen in de loop van de jaren ’30 zal er een zomer zonder zee-ijs zijn
Zeespiegel zal niet stijgen (ontstaan uit Witte kleur weerkaatst zonlicht
oceaanwater, er komt niets bij) wordt kleiner dus versnelt de opwarming
<-> landijs: wel
Zeespiegel
Landijs: gletsjers (Groenland, Antarctica) = 3 km dik ijs
mocht alle landijs smelten dan zal de zeespiegel 75m hoger komen te staan
( = heel Vlaanderen, Nederland en Noord-Duisland weg)
2
, Oorzaken
Broeikaseffect
Aarde ontvangt energiebundeltje van de zon, maar straalt er ook zelf uit naar de ruimte in de vorm
van onzichtbare infraroodstralingen koelt onze planeet af en voorkomt vuurzee
Invallende en uitgestraalde energie in balans = temperatuur op aarde constant <> verstoring in een
van beide = opwarming of afkoeling van de aarde
Broeikasgassen bepalen energiebalans:
Laten binnenkomende zonnestralingen door
Absorberen grote delen van infraroodstraling die aarde doet afkoelen
vertragen snelheid waarmee het aardoppervlak warmte verliest
MAAR!
Extra broeikasgassen aan atmosfeer toevoegen = meer uitgaande warmtestraling vastgehouden
nog warmer aardoppervlak
Broeikasgassen
fluorgassen
N2O (= lachgas)
CH4 (= methaan)
CO2
Hoeveelheid
Veel krachtiger, in de lucht is
maar scoort heel klein
minder op
andere vlakken
1 hand lucht = 99,5% CO2 – 0,5% methaan
3
, Welke menselijke activiteiten zorgen voor de uitstoot van
broeikasgassen?
Verbranding fossiele brandstoffen (72%)
Fossiele brandstoffen zijn gassen die ontstaan zijn uit resten van plantaardig en dierlijk leven (uit de
tijden van de dino’s). Ze bevatten broeikasgassen, maar ze zitten ook vol energie
eenvoudig te winnen + gebruik vereist geen hoogstaande techniek
Steenkool, olie en gas
o Steenkool = meest vervuilende brandstof (2x zoveel CO2/eenheid energie als gas)
Zorgt voor uitstoot van koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O)
Bijna geen energievorm zonder fossiele brandstoffen te gebruiken (vb. verwarmen/koelen
van huizen, elektriciteit, extreem hoge smelttemperaturen bereiken…)
klimaatopwarming is een energiekwestie
Verandering bodemgebruik (8%)
Het droogleggen van veenmoerassen, ontbossing en andere veranderingen in bodemgebruik
vooral rooien en afbranden van bossen om er landbouwgrond/grasland van te maken = probleem
Spijsvertering herkauwers (4%)
Tijdens de spijsvertering van herkauwers (vooral koeien) worden grote hoeveelheden methaan
uitgestoten door darmgisting en oprispingen.
Kalproductie- en verwerking (3,5%)
Kalk werk miljoenen jaren geleden gevormd uit overblijfselen van kalkrijke zeedieren. Toen zij
stieren, namen ze ook heel wat van de CO2 mee.
bij verhitting van kalk komt de fossiele CO2 terug in de atmosfeer
Afvalverwerking (3,5%)
= belangrijk milieuprobleem maar draagt slechts in beperkte mate bij tot klimaatopwarming
Vooral stortplaatsen en afvalwater stoten broeikasgassen uit, in de vorm van methaan
kern bevat nauwelijks zuurstof bacteriën die afval verwerken stoten methaan uit
4
