HOOFDSTUK 1: Inleiding tot het recht
Overzicht
Het begrip van het recht
o Objectieve recht
Definitie van het recht
o Algemene definitie
o Geheel van regels
o Opgesteld, minstens bekrachtigd door de samenleving
o Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
o Het is afdwingbaar door een bevoegde overheid ten opzichte van
iedereen
Recht veranderd en verschilt land per land
o Recht is een dynamisch gegeven
o Codificatie
o Common-Law traditie
Bronnen van recht
o Rechtsbronnen en rangschikking
o Wetgeving
Internationale verdragen
Grondwet
Wet-decreet-ordonnantie
Koninklijk besluit, Ministerieel Besluit
Besluiten provincies en gemeenten
o Gewoonte
Bijkomend belang
o Rechtsleer
o Billijkheid
Indeling van het recht
o Onderscheiding publiek-privaatrecht
o Nationaal recht
o Internationaal recht
o Bijzondere gevallen
Arbeidsrecht
Sociale zekerheid
Economisch recht
Milieurecht – Ruimtelijke ordening
Nieuwe ontwikkelingen
Hoe steekt België in elkaar?
o Fundamentele principes
o Rechtstaat
o Federale staat
o Bestuurniveau’s, grondgebied, bevoegdheden en instellingen
Federale overheid
Grondgebied
Bevoegdheden
Instellingen
Het begrip van het recht
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
,Objectieve recht
Groep van bij de wet vastgestelde rechtsregel, rechtsgeleerdheid, rechtspraak
Definitie van het recht
Algemene aanvaarde definitie van objectieve recht:
Een rationeel opgebouwd geheel van begrippen en normen
Opgesteld, of minstens bekrachtigd door de samenleving
Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
En die afdwingbaar zijn ten opzichte van iedereen door een bevoegde
overheid
Een geheel van regels
Verzameling van 100 000’en deeltjes, die met elkaar verbonden zijn op een
logische en rationele wijze.
Probleem: juridisch opgelost als de juiste normen a denktechnieken worden
toegepast.
Normen: meestal gedragsregels. Ze kunnen bevelen, verbieden of handeling
Voorbeelden
De verkoper moet aan de verkoper...
Het huwelijk is verboden tussen alle bloedverwanten, behalve…
Eigendom is het recht...
toelaten.
Opgesteld, minstens bekrachtigd door de samenleving
Oorspronkelijke onderlinge afspraken door samenleving opgesteld
nu geen sprake meer van
Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
Recht’s doel: ordening
verhinderen: recht van de sterkste
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
,Het is afdwingbaar door een bevoegde overheid ten opzichte
van iedereen
Elke rechtsregel (verschilt van meer algemene normen, regels & waarden ) moet
de mogelijkheid bieden dat hij (soms via tussenkomst rechter) kan worden
afgedwongen door een bevoegde overheid.
Sancties Strafzaken
Burgerlijk recht: overheid gaat niet automatisch tussenkomen
Bu. wel als iemand beroep doet op een vrede rechter
Afdwingbaar karakter: straffen bij misdrijven, dwingen te betalen,
dwingen iets te doen, verbieden iets te doen
Recht verandert en verschilt van land tot land
Recht is een dynamisch gegeven
Bijvoorbeeld:
Lange tijd alleen huwelijk voor man en vrouw: stond niet eens in de wet
Voornaam aan een kind is een exclusieve bevoegdheid van de vader
Recht is steeds beïnvloed geweest door de heersende visie op economie, ethiek,
maatschappij, enzovoort.
Codificatie
Ons huidig recht is gecodificeerd: Belgisch Burgerlijk Wetboek
Betekenis: opgetekend in systematische wetboeken die van overheidswege zijn
afgekondigd.
Common Law – traditie
Engeland heeft dit niet.
Voortgebouwd op het gewoonterecht zoals geïnterpreteerd door rechters door
de jaren heen
Rechtspraak is een hele belangrijke bron van het recht
Bronnen van recht
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
, De wet is de voornaamste bron van recht, maar heeft meer voedingsbronnen
Schema: rechtsbronnen en rangschikkingen
1. Wetgeving
Internationale Verdragen
Grondwet
Wet-Decreet-Ordonnantie
Koninklijk besluit, Ministerieel Besluit
Provincieraadbesluit
Gemeenteraadsbesluit
2. Gewoonterecht
3. Rechtspraak
4. Rechtsleer
5. Algemene rechtsbeginselen
6. Billijkheid
Wetgeving
= Wetteksten en besluiten goedgekeurd door een daarvoor bevoegd orgaan
Federale België: nationale en regionale wetgevers hebben een gelijke hiërarchie
niveau
Internationale verdragen
Verdragen tussen 2 of meer landen
Bilateraal = formele verdragen tussen 2 stagen
Multilateraal = formele verdragen tussen meer dan 2 stagen
Moeten door de nationale wetgevende macht in de nationale wetgeving
worden opgenomen
o Ratificatieproces
Diverse materies door bevoegdheidsoverdracht aan een supranationale
instelling overgedragen
o Supranationale wetgeving
De grondwet
Fundamentele wet die de inrichting
En de structuren van onze samenleving
En de fundamentele rechten
Vrijheden van zijn bewoners inhoud heeft
Wet-decreet-ordonnantie
Federale staat= wetten
Gemeenschappen, Vlaamse en Waalse gewest = decreten
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
Overzicht
Het begrip van het recht
o Objectieve recht
Definitie van het recht
o Algemene definitie
o Geheel van regels
o Opgesteld, minstens bekrachtigd door de samenleving
o Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
o Het is afdwingbaar door een bevoegde overheid ten opzichte van
iedereen
Recht veranderd en verschilt land per land
o Recht is een dynamisch gegeven
o Codificatie
o Common-Law traditie
Bronnen van recht
o Rechtsbronnen en rangschikking
o Wetgeving
Internationale verdragen
Grondwet
Wet-decreet-ordonnantie
Koninklijk besluit, Ministerieel Besluit
Besluiten provincies en gemeenten
o Gewoonte
Bijkomend belang
o Rechtsleer
o Billijkheid
Indeling van het recht
o Onderscheiding publiek-privaatrecht
o Nationaal recht
o Internationaal recht
o Bijzondere gevallen
Arbeidsrecht
Sociale zekerheid
Economisch recht
Milieurecht – Ruimtelijke ordening
Nieuwe ontwikkelingen
Hoe steekt België in elkaar?
o Fundamentele principes
o Rechtstaat
o Federale staat
o Bestuurniveau’s, grondgebied, bevoegdheden en instellingen
Federale overheid
Grondgebied
Bevoegdheden
Instellingen
Het begrip van het recht
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
,Objectieve recht
Groep van bij de wet vastgestelde rechtsregel, rechtsgeleerdheid, rechtspraak
Definitie van het recht
Algemene aanvaarde definitie van objectieve recht:
Een rationeel opgebouwd geheel van begrippen en normen
Opgesteld, of minstens bekrachtigd door de samenleving
Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
En die afdwingbaar zijn ten opzichte van iedereen door een bevoegde
overheid
Een geheel van regels
Verzameling van 100 000’en deeltjes, die met elkaar verbonden zijn op een
logische en rationele wijze.
Probleem: juridisch opgelost als de juiste normen a denktechnieken worden
toegepast.
Normen: meestal gedragsregels. Ze kunnen bevelen, verbieden of handeling
Voorbeelden
De verkoper moet aan de verkoper...
Het huwelijk is verboden tussen alle bloedverwanten, behalve…
Eigendom is het recht...
toelaten.
Opgesteld, minstens bekrachtigd door de samenleving
Oorspronkelijke onderlinge afspraken door samenleving opgesteld
nu geen sprake meer van
Met als doelstelling de ordening van de maatschappij
Recht’s doel: ordening
verhinderen: recht van de sterkste
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
,Het is afdwingbaar door een bevoegde overheid ten opzichte
van iedereen
Elke rechtsregel (verschilt van meer algemene normen, regels & waarden ) moet
de mogelijkheid bieden dat hij (soms via tussenkomst rechter) kan worden
afgedwongen door een bevoegde overheid.
Sancties Strafzaken
Burgerlijk recht: overheid gaat niet automatisch tussenkomen
Bu. wel als iemand beroep doet op een vrede rechter
Afdwingbaar karakter: straffen bij misdrijven, dwingen te betalen,
dwingen iets te doen, verbieden iets te doen
Recht verandert en verschilt van land tot land
Recht is een dynamisch gegeven
Bijvoorbeeld:
Lange tijd alleen huwelijk voor man en vrouw: stond niet eens in de wet
Voornaam aan een kind is een exclusieve bevoegdheid van de vader
Recht is steeds beïnvloed geweest door de heersende visie op economie, ethiek,
maatschappij, enzovoort.
Codificatie
Ons huidig recht is gecodificeerd: Belgisch Burgerlijk Wetboek
Betekenis: opgetekend in systematische wetboeken die van overheidswege zijn
afgekondigd.
Common Law – traditie
Engeland heeft dit niet.
Voortgebouwd op het gewoonterecht zoals geïnterpreteerd door rechters door
de jaren heen
Rechtspraak is een hele belangrijke bron van het recht
Bronnen van recht
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
, De wet is de voornaamste bron van recht, maar heeft meer voedingsbronnen
Schema: rechtsbronnen en rangschikkingen
1. Wetgeving
Internationale Verdragen
Grondwet
Wet-Decreet-Ordonnantie
Koninklijk besluit, Ministerieel Besluit
Provincieraadbesluit
Gemeenteraadsbesluit
2. Gewoonterecht
3. Rechtspraak
4. Rechtsleer
5. Algemene rechtsbeginselen
6. Billijkheid
Wetgeving
= Wetteksten en besluiten goedgekeurd door een daarvoor bevoegd orgaan
Federale België: nationale en regionale wetgevers hebben een gelijke hiërarchie
niveau
Internationale verdragen
Verdragen tussen 2 of meer landen
Bilateraal = formele verdragen tussen 2 stagen
Multilateraal = formele verdragen tussen meer dan 2 stagen
Moeten door de nationale wetgevende macht in de nationale wetgeving
worden opgenomen
o Ratificatieproces
Diverse materies door bevoegdheidsoverdracht aan een supranationale
instelling overgedragen
o Supranationale wetgeving
De grondwet
Fundamentele wet die de inrichting
En de structuren van onze samenleving
En de fundamentele rechten
Vrijheden van zijn bewoners inhoud heeft
Wet-decreet-ordonnantie
Federale staat= wetten
Gemeenschappen, Vlaamse en Waalse gewest = decreten
VAPH: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
