OHP bij personen
met een ernstig
meervoudige
beperking
54
, 5. OHP bij personen met een ernstig meervoudige
beperking (EMB)
5.1 Personen met een ernstig meervoudige beperking
Typerend
• Zeer complexe problematiek
- Ernstig verstandelijke beperking
- Ernstig motorische beperkingen
- Ernstige zintuigelijke beperkingen
- Beperkingen in communicatiemogelijkheden
- Vaak verhoogd risico op gezondheidsproblemen, slaapproblemen,
slikproblemen,…
- Ondersteuning nodig bij (bijna) alle dagelijkse activiteiten
Handelingsplanning
• Maakt het toepassen van de regulatieve cyclus minder evident
→ Moeilijker om te kijken welke doelen iemand heeft, wat iemand wil,
ermee in gesprek gaan,…
• Toch nood aan methodisch handelen
→ Ook methodisch handelen om te zoeken hoe we best met hen in
communicatie gaan om tegemoet te komen aan hun noden en
ondersteuningsvragen
Moeilijkheden bij het planmatig willen werken bij EMB
• Bril waarmee men kijkt naar personen met EMB
→ Moeten kijken naar deze personen als, ook al kunnen ze verbaal niet
vertellen wat ze wensen of waar ze nood aan hebben, mensen die door
hun gedrag heen communiceren en wel zelf dingen kunnen en kunnen
aangeven wat ze zelf leuk of niet leuk vinden en wat zij willen
• Veel disciplines waarin iedereen een eigen expertisegebied heeft
→ Iedereen kijkt vanuit zijn eigen expertise, bril en opleiding naar deze
personen
• Moeilijk om juist in te schatten wat de mogelijkheden zijn
→ Weinig testmateriaal, moeilijke communicatie,…
→ Moeilijk zichtbaar
• Moeilijk om wensen, behoeften en ondersteuningsvragen te formuleren
• Gebrek aan ondersteunende instrumenten en tools op maat 55
,Je hebt één visie nodig
• Moeten ervan uitgaan dat mensen met EMB kunnen relaties aangaan en
onderhouden
→ Moet kunnen in interactie gaan en al deze reacties zie je in
betekenisvolle gedragingen als flapperen met de handen, glimlachen,…
• Reacties = betekenisvolle gedragingen
Nood aan een duidelijk gemeenschappelijk normatief uitgangspunt
• Kinderen en volwassenen met een EMB hebben recht op een situatie :
- Waarin zij tot optimale ontplooiing van hun mogelijkheden komen
- Waarbij zij in relatie tot anderen een actieve en stimulerende rol spelen
Het belang van ouders en de omgeving
• Ieder ‘brokje kennis’ is van belang : kennis van professionals maar ook ouders,
broers, zussen en andere belangrijke personen
→ Ouders kennen hun kind het best en maak gebruik van die kennis
• Ga van in het begin in gesprek met ouders/brussen
• Laat ze voordoen/ vertellen wat het gedrag van het kind betekent
5.1.1 Het opvoedingsprogramma van Vlaskamp
Wat?
• Een hele cyclus als we personen met EMB willen ondersteunen
56
,Stap 1 : persoonsbeeld
• Moeten een beeld hebben van de persoon
• Fase van de beeldvorming bij regulatieve cyclus
- Verzamelen van informatie van alle
betrokkenen :
▫ Feitenkennis: objectief
▫ Ervaringskennis : subjectief
- Informatie op 5 gebieden
▫ Functionele mogelijkheden : cognitief, motorisch, zintuigelijk,
emotioneel
▫ Adaptief gedrag : praktische, sociale en conceptuele
vaardigheden
▫ Participatie, interactie-sociale rollen : functioneren bij
leeftijdspassende activiteiten, toegang tot samenleving,??
▫ Gezondheid : medicatie, geestelijke gezondheid,…
▫ Context : wie zit rond de persoon met EMB
Bruikbare instrumenten voor het persoonsbeeld
1. GTI : Gedragstaxatie-instrument
- Via observaties en gesprekken en vragen stellen aan ouders de
functionele mogelijkheden op diverse ontwikkelingsgebieden
onderzoeken
2. IPZ : Inventarisatie Persoonsbeeld en zorg
- Vragenlijst over alles wat het kind aangeboden krijgt en gaat over de
doelen vanuit verschillende disciplines
3. Inventarislijst Kindkenmerken
- Deel 1 : vragenlijst bij professionals om te polsen naar functionele
mogelijkheden, ondersteuning, sociaal netwerk en relatie-opbouw
- Deel 2 : vragenlijst voor de ouders : aspecten van het gezin zoals relaties
thuis, gezondheid en sociaal netwerk
57
, Stap 2 : perspectief, hoofddoel, werkdoel
• Dankzij perspectief : doelen opstellen en in actieplan gieten –
opstellen korte en lange termijn doelen
• 3 soorten doelen :
1. Perspectief
- LK vanuit de cliënt zelf en is zeer vaag
- Werkt er gedurende 2j aan
Vb : Mijn ondersteuners begrijpen mijn signalen
en reageren er adequaat op = LTD
2. Hoofddoel
- Lange termijn doel dat concreter is dan perspectief
- Niet meer geschreven vanuit cliënt
- 6 – 8 m aan gewerkt
Vb : de ondersteuners weten wat de oorzaak van het huilen van Eva
is
3. Werkdoelen
- Korte termijn doelen vaak gericht op observatie in de verschillende
disciplines
- 3 – 4 weken aan werken
Vb : De begeleiders weten op welke momenten Eva huilt tijdens het
eten. De kinesist weet op welk moment Eva huilt tijdens de
therapie. De ouders weten op welk moment Eva huilt thuis
Stap 3 : activiteit-rapportage
• Effectief uitvoeren van de werkdoelen
- Kinesist doet activiteiten met Eva en kijkt wanneer
Eva huilt en gaat dit rapporteren
- De ouders gaan met Eva verschillende activiteiten
doen en noteren wanneer Eva huilt
Stap 4 : evalueren
• Evalueren of onze rapportage we dichter zijn gekomen op ons doel
→ Zijn we dichter gekomen om te weten wanneer Eva
huilt?
• Werken via de GAS : Goal Attainment Scale
→ Evaluatie-instrument : kijken wat de situatie is (0)
op de moment dat het werkdoel word
geformuleerd en na onze acties kijken we hoe
goed we score op het werkdoel : +1/2 of -1/-2
58
met een ernstig
meervoudige
beperking
54
, 5. OHP bij personen met een ernstig meervoudige
beperking (EMB)
5.1 Personen met een ernstig meervoudige beperking
Typerend
• Zeer complexe problematiek
- Ernstig verstandelijke beperking
- Ernstig motorische beperkingen
- Ernstige zintuigelijke beperkingen
- Beperkingen in communicatiemogelijkheden
- Vaak verhoogd risico op gezondheidsproblemen, slaapproblemen,
slikproblemen,…
- Ondersteuning nodig bij (bijna) alle dagelijkse activiteiten
Handelingsplanning
• Maakt het toepassen van de regulatieve cyclus minder evident
→ Moeilijker om te kijken welke doelen iemand heeft, wat iemand wil,
ermee in gesprek gaan,…
• Toch nood aan methodisch handelen
→ Ook methodisch handelen om te zoeken hoe we best met hen in
communicatie gaan om tegemoet te komen aan hun noden en
ondersteuningsvragen
Moeilijkheden bij het planmatig willen werken bij EMB
• Bril waarmee men kijkt naar personen met EMB
→ Moeten kijken naar deze personen als, ook al kunnen ze verbaal niet
vertellen wat ze wensen of waar ze nood aan hebben, mensen die door
hun gedrag heen communiceren en wel zelf dingen kunnen en kunnen
aangeven wat ze zelf leuk of niet leuk vinden en wat zij willen
• Veel disciplines waarin iedereen een eigen expertisegebied heeft
→ Iedereen kijkt vanuit zijn eigen expertise, bril en opleiding naar deze
personen
• Moeilijk om juist in te schatten wat de mogelijkheden zijn
→ Weinig testmateriaal, moeilijke communicatie,…
→ Moeilijk zichtbaar
• Moeilijk om wensen, behoeften en ondersteuningsvragen te formuleren
• Gebrek aan ondersteunende instrumenten en tools op maat 55
,Je hebt één visie nodig
• Moeten ervan uitgaan dat mensen met EMB kunnen relaties aangaan en
onderhouden
→ Moet kunnen in interactie gaan en al deze reacties zie je in
betekenisvolle gedragingen als flapperen met de handen, glimlachen,…
• Reacties = betekenisvolle gedragingen
Nood aan een duidelijk gemeenschappelijk normatief uitgangspunt
• Kinderen en volwassenen met een EMB hebben recht op een situatie :
- Waarin zij tot optimale ontplooiing van hun mogelijkheden komen
- Waarbij zij in relatie tot anderen een actieve en stimulerende rol spelen
Het belang van ouders en de omgeving
• Ieder ‘brokje kennis’ is van belang : kennis van professionals maar ook ouders,
broers, zussen en andere belangrijke personen
→ Ouders kennen hun kind het best en maak gebruik van die kennis
• Ga van in het begin in gesprek met ouders/brussen
• Laat ze voordoen/ vertellen wat het gedrag van het kind betekent
5.1.1 Het opvoedingsprogramma van Vlaskamp
Wat?
• Een hele cyclus als we personen met EMB willen ondersteunen
56
,Stap 1 : persoonsbeeld
• Moeten een beeld hebben van de persoon
• Fase van de beeldvorming bij regulatieve cyclus
- Verzamelen van informatie van alle
betrokkenen :
▫ Feitenkennis: objectief
▫ Ervaringskennis : subjectief
- Informatie op 5 gebieden
▫ Functionele mogelijkheden : cognitief, motorisch, zintuigelijk,
emotioneel
▫ Adaptief gedrag : praktische, sociale en conceptuele
vaardigheden
▫ Participatie, interactie-sociale rollen : functioneren bij
leeftijdspassende activiteiten, toegang tot samenleving,??
▫ Gezondheid : medicatie, geestelijke gezondheid,…
▫ Context : wie zit rond de persoon met EMB
Bruikbare instrumenten voor het persoonsbeeld
1. GTI : Gedragstaxatie-instrument
- Via observaties en gesprekken en vragen stellen aan ouders de
functionele mogelijkheden op diverse ontwikkelingsgebieden
onderzoeken
2. IPZ : Inventarisatie Persoonsbeeld en zorg
- Vragenlijst over alles wat het kind aangeboden krijgt en gaat over de
doelen vanuit verschillende disciplines
3. Inventarislijst Kindkenmerken
- Deel 1 : vragenlijst bij professionals om te polsen naar functionele
mogelijkheden, ondersteuning, sociaal netwerk en relatie-opbouw
- Deel 2 : vragenlijst voor de ouders : aspecten van het gezin zoals relaties
thuis, gezondheid en sociaal netwerk
57
, Stap 2 : perspectief, hoofddoel, werkdoel
• Dankzij perspectief : doelen opstellen en in actieplan gieten –
opstellen korte en lange termijn doelen
• 3 soorten doelen :
1. Perspectief
- LK vanuit de cliënt zelf en is zeer vaag
- Werkt er gedurende 2j aan
Vb : Mijn ondersteuners begrijpen mijn signalen
en reageren er adequaat op = LTD
2. Hoofddoel
- Lange termijn doel dat concreter is dan perspectief
- Niet meer geschreven vanuit cliënt
- 6 – 8 m aan gewerkt
Vb : de ondersteuners weten wat de oorzaak van het huilen van Eva
is
3. Werkdoelen
- Korte termijn doelen vaak gericht op observatie in de verschillende
disciplines
- 3 – 4 weken aan werken
Vb : De begeleiders weten op welke momenten Eva huilt tijdens het
eten. De kinesist weet op welk moment Eva huilt tijdens de
therapie. De ouders weten op welk moment Eva huilt thuis
Stap 3 : activiteit-rapportage
• Effectief uitvoeren van de werkdoelen
- Kinesist doet activiteiten met Eva en kijkt wanneer
Eva huilt en gaat dit rapporteren
- De ouders gaan met Eva verschillende activiteiten
doen en noteren wanneer Eva huilt
Stap 4 : evalueren
• Evalueren of onze rapportage we dichter zijn gekomen op ons doel
→ Zijn we dichter gekomen om te weten wanneer Eva
huilt?
• Werken via de GAS : Goal Attainment Scale
→ Evaluatie-instrument : kijken wat de situatie is (0)
op de moment dat het werkdoel word
geformuleerd en na onze acties kijken we hoe
goed we score op het werkdoel : +1/2 of -1/-2
58
