Samenvatting spraak- en taalvaardigheden

Spraak- en taalvaardigheden
Prakti jk zie extra fi lmpjes, oefeningen en extra materiaal logo

1. Inleiding
1. Larynx
 Functies larynx
o Begeleiden/ controleren airflow
 Stoornis: respiratoire problemen
o Protectie luchtwegen
 Stoornis: dysfagie
o Productie stemgeluid
 Stoornis: stemstoornis, heesheid, afonie, tremor, …
 P 11-12 bekijken
 Onderzoek van larynx: multidisciplinair (NKO-onderzoek)
o Indirecte laryngoscopie
o Flexibele & rigide endoscopie
o Videostroboscopisch onderzoek
o Directe laryngoscopie

2. Stemstoornissen
1. Symptomen
 Kwaliteitsverandering
o Heesheid, afonie, zwakte, …
 Toonhoogteveranderingen
o Moeilijk hoge tonen treffen, lagere/ hogere stem
 Intensiteitsveranderingen
o Minder draagkracht (zwakke stem)
 Subjectieve gewaarwording
o Pijn, prikkelgevoel, slijmvorming, …

2. Voorbeelden
Stembandnoduli (=stemknobbeltjes)
 Epitheelreacties door verkeerd stemgebruik
 Mucosale of fibreuse letsels
o Symmetrisch (2kanten)
o 1-4mm thv anterieure 1/3 ware stembanden
 3 fases
o Gelokaliseerde roodheid + gedilateerde bloedvaten = alarmsignaal
o Jonge/ onrijpe knobbeltjes = omkeerbaar via stemhygiëne & logo
o Plaatselijke verdikking (hyalinisatie & fibrose) = chirurgie
 Voorkomen: vnl. kinderen & vrouwen spreekberoep
 Symptomen
o Heesheid, wilde lucht, keelpijn
o Anamnese: verkeerd stemgebruik




1

, Stembandpoliep
 Unilaterale roze/ bloedkleurige poliep
 Oorzaak
o Acute bovenste luchtwegeninfectie
o Hevig stemgebruik
 Symptomen
o Heesheid, daling toonhoogte
o Voorkomen stembreuken, diplofonie (= tijdens spreken dubbele toon)
 Therapie
o Microchirurgische fonochirugie
o Post-op logo

Oedeem van reinke
 = vochtaccumulatie in ruimte van Reinke (losmazig subepitheliaal weefsel) van stembanden
 Stembanden: vochtopstapeling & floppy transparant
 Etiologie/ oorzaken
o Roken
o Chronische infectie bovenste luchtwegen
o Eventueel gepaard langdurig stemmisbruik
 Symptomen
o Matig/ernstige heesheid
o Lage stem
o Prikkelgevoel
 Therapie
o Rookstop + stemhygiëne
o Chirurgisch

Chronische laryngitis
 = Chronische infecties bovenste & onderste luchtwegen
 Etiologie/ oorzaken
o Roken, stemmisbruik, misbruik mondspoelingen
o Purulente ontsteking bovenste luchtwegen
 Symptomen
o Diffuus rode larynxmucosa
o Mucosale hyperplasie (vergroting weefsel)  chronische polypoiede laryngitis
o Heesheid, lage stem, valse stembandspraak
 Therapie
o Medicatie: antibiotica, aerosol, inhalatie, …
o Relatieve stemrust
o Logo bij vals stembandspraak

3. Functionele stemstoornissen
Hyperkinetische dysfonie
 Overmatige spanning tijdens fonatie
 Stem
o Hees, zwak, afoon (geluidloos), globusgevoel (brok in keel)
o Keelpijn, valse stembandspraak
 Therapie: logopedie + (psychologisch)

2

, Hypokinetische dyfonie
 Verzwakte stemgeving met stemvermoeidheid
 Glottisinsufficiëntie: stembanden sluiten niet goed
 Therapie
o Logopedie
o Injectie stembanden  dikker & weer sluiten

Mutatiefalsetstem
 Habitatueel gebruik hoge tonen door mannen/ adolescenten
 Stem
o Stembreuken, mist resonantie door hoge stem
 therapie: logo (ev. Psychologisch)

Verlengde mutatie
 stem langer dan jaar instabiel
 stem: stembreuken (= overslaan stem)
 therapie: logo

4. Risicofactoren
 Mensen stemgebruik in beroep vaak last
 Fysieke factoren
o Leeftijd, astma, hormonale veranderingen, roken, vermoeidheid, alcohol, …
 Omgevingsfactoren
o Lawaai, akoestiek, luchtvochtigheid
 Stemgebruik & stemhygiëne
o Voor inzicht, respect voor stemhygiëne

3. Stemhygiëne
Relati eve stemrust + oefeningen p230-232

 1ste maatregel: beperken van stembelasting & elimineren onnodige stemspanning
o Beperk zingen
o Zing niet in onaangepast stembereik
o Beperk lange telefoongespreken
 Geen visuele bijstand  extra emoties gebruiken
o Beperk spelen blaasinstrumenten
 Want door veel kracht  valse stembanden gebruiken
 2de maatregel: identificeren & elimineren van stemmisbruik
o Keelschrapen & prikkelhoesten
o Roepen
o Fluisteren (stembanden gedeeltelijk sluiten)
o Boven achtergrondlawaai praten
o Stemimitaties
de
 3 maatregel: gebruik stemsparende hulpmiddelen
o Luchtbevochtiger
o Stemversterker
o Voice Intensity controller (geeft aan hoe luid je gaat)
de
 4 maatregel: toepassen logopedische stemtechnieken
o Regelmatig gaan


3