Deel 2 v/d samenvatting met psychologie (geslaagd met deze SV)

Psychologie deel 2


DEEL 2: leerpsychologie
Inleiding
o !!! doelstellingen + verwerkingsopdrachten bekijken !!!
o ‘leren’ -> evolueert mee met de ontwikkeling i/d psychologie
o Leerprocessen kunnen hiërarchisch en evolutionair geordend worden volgens
moderne leerpsychologen
o Indeling (van laag -> hoog)
 Gewenningsleren (habituatie) en sensitisatie
 Associatieleren
 Reflex (S-R schema) = grondmodel v/h gedrag
 Fysieke prikkel = S
 Fysiologische reactie = R
 Betreft zowel het klassiek als het opperante leren
 Cognitief of symbolisch leren
o Samenvattend:
 Door herhaaldelijke ervaring met gelijkaardige situaties, vormt zich i/h
organisme een spoor. Hierdoor worden de gedragingen in die situaties
structureel gewijzigd.


1. Gewenningsleren: habituatie en
sensitisatie
o Dagelijks leven = voortdurend prikkels / stimuli (S) op ons af
o Aandacht aan alle prikkels = onmogelijk
 Dus: een organisme gaat deze automatisch selecteren op relevantie


1.1. Habituatie
o Leren kan optreden -> herhaaldelijk dezelfde prikkels te krijgen
 We leren een geberutenis herkennen
o Wanneer een gebeurtenis geen noemswaardige gevolgen (meer) heeft -> kan
gewenning of habituatie optreden
 Habituatie = het uitdoven van een aanvankelijke reactie op een prikkel
o Voorwaarde ! Prikkel mag niet veranderen
o Vb. je komt ergens binnen riekt de koffiegeur, na enkele minuten treed er gewenning
op en valt de koffiegeur je niet meer op
o Het is een aangeboren leerproces (baby’s kunnen het direct)
o Traag habituerende mensen -> schrikachtige mensen
o Snel habituerende mensen -> raken sneller verveeld
 Vb. mensen met autisme -> vaak slecht habitueren -> (prikkel die vaak
terugkomt blijft als ‘nieuw’ beschouwd worden -> veel schrik




10
MVW

,Psychologie deel 2


1.2. Sensitisatie
o = het tegenovergestelde van habituatie
o = het (geleidelijk) gevoeliger worden voor een prikkel
 Gebeurtenis bij herhaling met relevante gevolgen = interessant -> reageren
we er versterkt op
o Habituatie en sensitisatie verwijzen naar de fysiologische verwerking van zintuigelijke
prikkels (licht, temperatuur, …) i/h centrale zenuwstelsel


2. Associatieve leertheorieën
Inleiding
o Leertheorieën van Pavlov, Thornsike en Skinner
 Experimenten op dieren -> mensen
o Zij gaan ervan uit dat dieren en mensen op basis van ervaringen verbindingen leggen
tussen fysische prikkels (S) en bepaald gedrag (R)
o S  Rc  C


2.1. Klassieke conditionering (Pavlov)
2.1.1. Omschrijving
o Ivan Petrovich Pavlov = een Russische fysioloog -> bekend: studies over reflexmatig
gedrag
 Nobelprijs geneeskunde -> fysiologie v/h spijsverteringsstelsel bij honden
o Zijn meeste experimenten -> honden
 Droegen bij tot het ontstaan v/h behaviorisme
o Speekselreactie bij hongen
 Vlees op de tong = niet-aangeleerde / ongeconditioneerde
(onvoorwaardelijke) reactie
 Voedsel zien = aangeleerde / geconditioneerde (voorwaardelijke) reactie
o SR

2.1.2. Schematische bespreking van een klassieke
conditioneringsproef
2.1.2.1. Verloop v/h experiment
o Bij het toedienen van het voedsel is er een objectief geluid (bel)
o Beginsituatie: voor het leren :
 Hond kan voedsel niet zien -> hoort wel bel (= neutrale stimulus)
 Onvoorwaardelijke stimulus (OVS) = het voedsel op de tong
 Belgeluid -> geen specifieke reactie (hoofd kantelen)
= oriënteringsreflexen
 Onvoorwaardelijkse respons (OVR) = op het voedsel volgt een speekselreactie
o Het leerproces:
 na een aantal aanbiedingen v/h belgeluid met daarop volgend eten -> hond
zal al speeksel uitscheiden bij het horen v/d bel
 speeksel uitscheiden = voorwaardelijke/geconditioneerde reactie (VR)
 de bel = voorwaardelijke/geconditioneerde stimulus (VS)

11
MVW

, Psychologie deel 2

2.1.2.2. Schematische voorstelling v/d procedure




2.1.2.3. Schematische voorstelling v/h klassieke leer- of
conditioneringsproces

niet
VS geleerd Oriënteringsrefl
ex
geleer
OVS. d
OVR wordt VR
niet
geleerd
2.1.2.4. Resultaten
o De grootte stijgt en latentietijd (= tijd tussen toedienen prikkel en uitvoering reactie)
daalt
o Na een tijd bereikt de conditionering haar maximumeffect

2.1.2.5. Toepassingen (i/h dagelijkse leven)
o Bij reclame:
 Product (VS) wordt gekoppeld aan onvoorwaardelijke stimuli die positieven
gevoelens uitlokken (zoals baby’s, schattige dieren, …)
 Bedoeling: de gevoelens (OVR) overgezet worden en ze het product kopen

2.1.3. Kenmerken van een klassieke conditionering of
respondent leren
o Het leerproces is een prikkelsubstitutie op basis van contiguïteit (= het in samenhang
zijn met elkaar):
 Hond gaat op de VS reageren (= VR) zoals hij vroeger reageerde (= OVR) op de
OVS op voorwaarde dat de VS en de OVS herhaaldelijk samen voorkwamen
 Een nieuwe S-R reactie (VS-VR)
 = hierdoor ontstaat contiguïtet tussen VS en OVS
 VS gaat OVS vervangen als prikkel = prikkelsubstitutie

12
MVW