ERGONOMIE EN PREVENTIE
Phebe Goris
2020-2021
, Ergonomie en preventie gaan met elkaar hand in hand en
kunnen elkaar ook versterken.
SITUERING: LETSELPREVENTIE
Een patiënt komt naar jou omdat die
denkt dat jij hem kan helpen en heeft
een hulpvraag. De hulpvraag van de
patiënt kan je vervolgens gaan
bekijken vanuit het pure lichamelijke
en het pure medische
(pathologiekennis), maar je moet ook
bekijken wat de patiënt hiermee wil
gaan doen. De hulpvraag van een
patiënt bestaat vaak uit een klacht,
maar ook vaak uit een doel.
Je moet je dus de vraag stellen: “Wat wil de patiënt bereiken?”. Dat is dus het analyseren op niveau
van functie en hoe men dus dat doel later wil gebruiken. Je wordt ook snel geconfronteerd met het
aspect preventie want preventie is een raakvlak tussen een letsel en een functie. Je wilt voorkomen
dat er iets gebeurt.
De patiënt gaat er dus vanuit dat je hem kan helpen dus je gaat een aantal doelstellingen samen gaan
opstellen. Deze behandeldoelstellingen kaderen we ifv herstel of ifv activiteit/prestatie. Als je weet
wat je wil gaan doen en wat je doelstellingen dus zijn dan weet je ook wat je gaat doen en dit zijn je
behandelmiddelen.
Als het goed gaat en je helpt de patiënt goed dan kom je tot het moment dat je moet beslissen of die
terug in staat is om zijn werk, hobby’s, … te hervatten van waarover het gaat
WAT IS PREVENTIE?
= het geheel van alle maatregelen die men neemt om het ontstaan van een ziekte of aandoening te
voorkomen
Het doel is hierbij dat de aandoening of het letsel niet meer voorkomt, maar preventie beperkt zich
dus niet tot enkel het resultaat. Preventie is het volledige proces dat daaraan aan vooraf gaat.
Bv je kan een mondmasker dragen, maar je moet dus ook aan de mensen uitleggen dat ze een
mondmasker moeten dragen en dat kan bv door er een video over te maken. Zo kan je ervoor zorgen
dat mensen hun gedrag gaan aanpassen richting het voorkomen van een aandoening
1
,ALGEMENE PREVENTIEMODELLEN
The HADDON-matrix
Deze is uitgewerkt voor verkeersblessures. Je
ziet dat bovenaan de factoren opgelijst staan
die hier mede een rol in gaan spelen. Aan de
zijkant zie je de fasen weergegeven. Preventie is
belangrijk zowel voor, tijdens als na iets gebeurt
en dat gaat ook mee bepalen wat het resultaat
is van de preventie.
Wanneer iemand bij jou komt met een letsel en je geeft deze patiënt oefeningen om sterker te maken
dan hoort dit tot pre-event human, maar dat is niet genoeg. Enkel dat doen zal niet genoeg zijn om
meer letsels te voorkomen.
Preventie-paradox
Werkt preventie? Je kan eigenlijk
niet tellen wat niet gebeurt. Je kan
geen voorkomen besmettingen
tellen. Het is dus heel moeilijk om
de effectiviteit van preventie aan de
tonen.
The SWISS CHEESE model
In het begin zie je hazards/gevaren en je gaat
hiertegen lagen opbouwen 1 per 1 die je
zullen beschermen. Nu, perfecte lagen
komen niet voor en daardoor zie je overal
gaten. Alles heeft bepaalde bepaalde
beperkingen/ zwakheden.
Preventie betekent dat je al het mogelijk
hebt gedaan om het risico zo laag mogelijk te
houden.
Preventie werkt pas als elke laag op elkaar is afgestemd. Door 1 laag niet te respecteren verzwak je de
volgende laag.
Voorbeeld:
Hazard = COVID-19
Lagen: handen wassen, afstand houden, mondmasker dragen
SITUERING: PREVENTIE
Als je preventie bekijkt, is het heel belangrijk om daar wetenschappelijk onderzoek naar te doen om
het zo goed te kunnen beschrijven en alle lagen hierbij in kaart te brengen. Er is dus nood aan
onderzoek.
2
, Het is belangrijk om binnen het domein dezelfde taal te spreken.
o Primaire, secundaire, tertiaire preventie
o Letsel: weefselniveau, acuut vs chronisch
o Ernst: time loss? Medische kosten? Gevolgen op lange termijn,...
o Return to play richtlijnen
Implementatie
DEFINITIE PREVENTIE
Primaire preventie: voorkomen van het ontstaan van een ziekte/aandoening
Secundaire preventie: beperken van de gevolgen van een ziekte/aandoening (vroegtijdige detectie)
Tertiaire preventie: voorkomen van een recidief
TRIPP FRAMEWORD
4 stappen die onderzoek moet doorlopen:
4-fase letselpreventie (Van Mechelen et al. 1992)
1. Fase 1: omvang (risico) van het letsel bepalen
→ Is er een probleem? Hoe groot is het probleem?
o Incidentie [(#sportblessures/seizoen)/(#sporters x #sporturen/week x
#sportweken/seizoen)]
→ Hoe vaak komt het voor?
o Ernst
→ Risico = incidentie x ernst
2. Fase 2: oorzaak en ontstaan
→ Etiologie
3. Fase 3: preventieprogramma
4. Fase 4: effect evalueren (fase 1)
TRIPP framework
= Het vertalen van onderzoek naar de praktijk van letselpreventie
→ Voor onderzoek dat leidt tot de preventie van sportblessures in de echte wereld
Er waren beperkingen in het model hierboven. Dus werd het TRIPP framework daarna uitgewerkt.
Hierbij is de volgende denkwijze van toepassing: hoe gaan we hetgene dat we dan weten, vertalen
naar de praktijk?
3
Phebe Goris
2020-2021
, Ergonomie en preventie gaan met elkaar hand in hand en
kunnen elkaar ook versterken.
SITUERING: LETSELPREVENTIE
Een patiënt komt naar jou omdat die
denkt dat jij hem kan helpen en heeft
een hulpvraag. De hulpvraag van de
patiënt kan je vervolgens gaan
bekijken vanuit het pure lichamelijke
en het pure medische
(pathologiekennis), maar je moet ook
bekijken wat de patiënt hiermee wil
gaan doen. De hulpvraag van een
patiënt bestaat vaak uit een klacht,
maar ook vaak uit een doel.
Je moet je dus de vraag stellen: “Wat wil de patiënt bereiken?”. Dat is dus het analyseren op niveau
van functie en hoe men dus dat doel later wil gebruiken. Je wordt ook snel geconfronteerd met het
aspect preventie want preventie is een raakvlak tussen een letsel en een functie. Je wilt voorkomen
dat er iets gebeurt.
De patiënt gaat er dus vanuit dat je hem kan helpen dus je gaat een aantal doelstellingen samen gaan
opstellen. Deze behandeldoelstellingen kaderen we ifv herstel of ifv activiteit/prestatie. Als je weet
wat je wil gaan doen en wat je doelstellingen dus zijn dan weet je ook wat je gaat doen en dit zijn je
behandelmiddelen.
Als het goed gaat en je helpt de patiënt goed dan kom je tot het moment dat je moet beslissen of die
terug in staat is om zijn werk, hobby’s, … te hervatten van waarover het gaat
WAT IS PREVENTIE?
= het geheel van alle maatregelen die men neemt om het ontstaan van een ziekte of aandoening te
voorkomen
Het doel is hierbij dat de aandoening of het letsel niet meer voorkomt, maar preventie beperkt zich
dus niet tot enkel het resultaat. Preventie is het volledige proces dat daaraan aan vooraf gaat.
Bv je kan een mondmasker dragen, maar je moet dus ook aan de mensen uitleggen dat ze een
mondmasker moeten dragen en dat kan bv door er een video over te maken. Zo kan je ervoor zorgen
dat mensen hun gedrag gaan aanpassen richting het voorkomen van een aandoening
1
,ALGEMENE PREVENTIEMODELLEN
The HADDON-matrix
Deze is uitgewerkt voor verkeersblessures. Je
ziet dat bovenaan de factoren opgelijst staan
die hier mede een rol in gaan spelen. Aan de
zijkant zie je de fasen weergegeven. Preventie is
belangrijk zowel voor, tijdens als na iets gebeurt
en dat gaat ook mee bepalen wat het resultaat
is van de preventie.
Wanneer iemand bij jou komt met een letsel en je geeft deze patiënt oefeningen om sterker te maken
dan hoort dit tot pre-event human, maar dat is niet genoeg. Enkel dat doen zal niet genoeg zijn om
meer letsels te voorkomen.
Preventie-paradox
Werkt preventie? Je kan eigenlijk
niet tellen wat niet gebeurt. Je kan
geen voorkomen besmettingen
tellen. Het is dus heel moeilijk om
de effectiviteit van preventie aan de
tonen.
The SWISS CHEESE model
In het begin zie je hazards/gevaren en je gaat
hiertegen lagen opbouwen 1 per 1 die je
zullen beschermen. Nu, perfecte lagen
komen niet voor en daardoor zie je overal
gaten. Alles heeft bepaalde bepaalde
beperkingen/ zwakheden.
Preventie betekent dat je al het mogelijk
hebt gedaan om het risico zo laag mogelijk te
houden.
Preventie werkt pas als elke laag op elkaar is afgestemd. Door 1 laag niet te respecteren verzwak je de
volgende laag.
Voorbeeld:
Hazard = COVID-19
Lagen: handen wassen, afstand houden, mondmasker dragen
SITUERING: PREVENTIE
Als je preventie bekijkt, is het heel belangrijk om daar wetenschappelijk onderzoek naar te doen om
het zo goed te kunnen beschrijven en alle lagen hierbij in kaart te brengen. Er is dus nood aan
onderzoek.
2
, Het is belangrijk om binnen het domein dezelfde taal te spreken.
o Primaire, secundaire, tertiaire preventie
o Letsel: weefselniveau, acuut vs chronisch
o Ernst: time loss? Medische kosten? Gevolgen op lange termijn,...
o Return to play richtlijnen
Implementatie
DEFINITIE PREVENTIE
Primaire preventie: voorkomen van het ontstaan van een ziekte/aandoening
Secundaire preventie: beperken van de gevolgen van een ziekte/aandoening (vroegtijdige detectie)
Tertiaire preventie: voorkomen van een recidief
TRIPP FRAMEWORD
4 stappen die onderzoek moet doorlopen:
4-fase letselpreventie (Van Mechelen et al. 1992)
1. Fase 1: omvang (risico) van het letsel bepalen
→ Is er een probleem? Hoe groot is het probleem?
o Incidentie [(#sportblessures/seizoen)/(#sporters x #sporturen/week x
#sportweken/seizoen)]
→ Hoe vaak komt het voor?
o Ernst
→ Risico = incidentie x ernst
2. Fase 2: oorzaak en ontstaan
→ Etiologie
3. Fase 3: preventieprogramma
4. Fase 4: effect evalueren (fase 1)
TRIPP framework
= Het vertalen van onderzoek naar de praktijk van letselpreventie
→ Voor onderzoek dat leidt tot de preventie van sportblessures in de echte wereld
Er waren beperkingen in het model hierboven. Dus werd het TRIPP framework daarna uitgewerkt.
Hierbij is de volgende denkwijze van toepassing: hoe gaan we hetgene dat we dan weten, vertalen
naar de praktijk?
3
