Florence Lamberts 3VBh 7/10/2021
Suïcidepreventie
INLEIDING
Begrippen
Suïcidegedachte-of ideatie - Onder suïcidale gedachten (= suïcidale ideatie) verstaan we het actief
denken aan, of het overwegen van suïcide, als mogelijkheid of als uitweg om
ervaren problemen te verminderen of op te lossen
- Het kan vele vormen aannemen --> gaande van vage fantasieë, en
dooswensen tot concrete plannen
Bv: ik wou dat ik eens niet meer wakker word tot ik spring morgen
- In sommige gevallen kunnen gedachten,wensen en fantasieën evolueren
naar concrete plannen en eventueel resulteren in een suïcidepoging terwijl
het in andere gevallen uitblijft
- De evolutie van gedachten naar meer concrete plannen tot het uitvoeren
van de handeling wordt het suïcidale proces genoemd
• De duur van dit proces kan schommelen van enkele maanden tot
verschillende jaren
- De term ‘suïcidaliteit’ verwijst naar “het geheel van gedachten (vaag tot
concrete plannen), voorbereidende handelingen, suïcidepogingen en
suïcide”
Suïcidepoging - Niet-habitueel gedrag zonder dodelijke afloop
- Zichzelf verwonden of het innemen van een zodanige hoeveelheid van een
bepaalde stof dat de therapeutische norm is overschreden
- Opzettelijk en weloverwogen uitgevoerd
- Met de verwachting of het risico om te overlijden of lichamelijke schade te
veroorzaken
- De persoon bedoelde via de gevolgen van deze handeling door hem
gewenste veranderingen te bewerkstelligen
- Hoewel suïcidepogingen zich kunnen herhalen, laat de notie niet-habitueel
gedrag’ toe suïcidepogingen te onderscheiden van automutilatie of
zelfbeschadigend gedrag, wat eerder gezien kan worden als een
gewoontepatroon waarbij geen suïcidale intentie aanwezig is.
Suïcide/zelfmoord/zelfdoding - Is een daad met dodelijke afloop
- Gesteld door de betrokken persoon zelf
- Met de wetenschap of verwachting van de dodelijke afloop
- Doel: gewenste veranderingen bewerkstelligen
- 3 essentiële criteria
• Uitkomst
• Intentie (onderscheidt zich van moord/ongeval/euthanasie)
• Verantwoordelijkheid (zelf bewerkstelling)
--> Potentiële fatale afloop = ambivalentie
Suïcideproces - De evolutie van gedachten naar meer concrete plannen tot het uitvoeren
van de handeling wordt het suïcidale proces genoemd
• De duur van dit proces kan schommelen van enkele maanden tot
verschillende jaren
pag. 1
, Florence Lamberts 3VBh 7/10/2021
Om de hoeveel tijd (uren,minuten,seconden) overlijdt er iemand aan zelfmoord op de wereld?
- Wereld
• Elke 40 seconden een zelfdoding
• Elke 30 seconden een zelfmoordpoging
= 1000 000 wereldwijd per jaar
= 500 00 wereldwijde per jaar door
oorlog,terrorisme en moord
- België
• Elke dag 5 à 6 zelfdodingen (VL = 3 ZM) ( VL
30 pogingen)
• Elke 4 uur een zelfdoding
- Vlaanderen
• 1052 zelfdodingen in 2013
• 10236 pogingen (naar schattingen) in 2014
• Elke 35 minuten een poging Vlaanderen bevindt zich in het gezelschap van
• Leeftijd: 25 j - 64 j meeste zelfdodingen Europese lidstaten die kampen met hoge
suïcidecijfers = het Vlaams/Belgisch suïcidecijfer ligt
1,5 keer hoger dan het gemiddelde binnen de
Europese Unie.
Hoger cijfer dan België
• Letland
• Slovenie
• Hongarije en Litouwen
Enkele stellingen
Vooral jongeren plegen zelfmoord?
We zien meer pogingen bij jongeren maar meer
succesvolle pogingen onder oudere mensen
--> Meer succesvolle pogingen bij mannen
• over gevoelens praten is bij mannen vaak
taboe = blijven met hun gevoelens zitten
Suïcide = belangrijskte doodsoorzaak
• Mannen als vrouwen
• 10-15 jaar en 25-44 jaar
- Suïcide
• In vergelijking met andere leeftijdsgroepen, komt overlijden door suïcide in Vlaanderen het minst voor
bij jongeren
• Het is echter wel de tweede meest voorkomende doodsoorzaak bij jongeren (na verkeersongevallen)
- Suïcidepoging
• komen bij jongeren, in vergelijking met andere leeftijdsgroepen, het meest frequent voor
• Meisjes ondernemen meer pogingen dan jongens
- Enkele factoren bij jongeren
• Aan de basis van suïcidaal gedrag bij jongeren ligt nooit één oorzaak
Bv: pesten
• Suïcidaal gedrag ontstaat altijd vanuit een interactie tussen genetische, biologische, psychologische en
sociale factoren
pag. 2
, Florence Lamberts 3VBh 7/10/2021
• Onderzoek bij jonge Vlaamse suïcideslachtoffers toonde aan dat bij alle slachtoffers een psychiatrische
diganose kon worden vastgesteld
• Blootstelling aan negatieve levensgebeurtenissen, zoals geweld, pesten, een overlijden van een
vriend(in) of familielid, kan het risico verhogen dat kwetsbare jongeren zelfmoordgedachten
ontwikkelen
• Het sociaal netwerk van jongeren speelt een cruciale rol --> Indien sociale steun ontbreekt, kan dit een
risicofactor vormen voor het ontwikkelen van suïcidaal gedrag
• Indien jongeren wel kunnen rekenen op een goede relatie en verbondenheid met ouders en/of
vrienden, kan dit net beschermend werken en het ontwikkelen van suïcidale gedachten of gedrag
tegengaan
Ouderen: 6 pogingen => 1 suïcide
Versus 150 pogingen => 1 suïcide
Suïcidale ouderen
- Ook ouderen, en vooral oudere mannen, lopen een groot risico om door suïcide om het leven te komen
- Voorbije jaren, kwamen nog meer hoogbejaarde mannen (80 jaar of ouder) te overlijden door suïcide dan
‘actieve’ mannen
--> worden minder snel gevonden
- suïcide bij ouderen is binnen westerse wereld belangrijk gezondheidsprobleem
• Ouderen kwetsbare groep = Voorbereiding is intensiever, impulsieve pogingen ook intenser
• In 2006 werd het preventieplan bijgestuurd in functie van ouderen --> Afkorting TGG = Totaal Gewogen
Gemiddelde
Het doel van iemand die een zelfmoord(-poging) onderneemt is om dood te zijn?
- 13% van de Vlaamse bevolking vanaf 15 jaar en oude, heeft ooit in zijn leven ernstig aan zelfdoding gedacht
- van wie 5% in het afgelopen jaar
- onderzoek: Golden Gate bridge --> zie youtube filmpje slide 18
Er zijn echte pogingen en flut pogingen
- Literatuur = aantal suicidecijfers zijn vrij correct op enkele na
Bv: verkeersongevallen
- Het is soms lastig om de doodsoorzaak en de intentie om te zetten in een correcte ICD-code. Om deze reden
weerspiegelen officiële suïcidecijfers vermoedelijk een onderrapportering van het reële aantal suïcides
- Deze moeilijk te definiëren overlijdens worden voornamelijk geregistreerd onder de noemer
• sterfte waarvan de intentie onbepaald is’(SOI)
• In mindere mate worden ‘verdoken’ suïcides ondergebracht in de categorie--> ‘sterfte waarvan de
oorzaak onbepaald is’ (SOO) of in de categorie ‘ongevallen’
- Bijgevolg worden officiële suïcidecijfers dan ook veelal binnen deze context geïnterpreteerd --> Zo wordt
voor de Vlaamse suïcidecijfers het aandeel suïcides in de ‘SOI’ categorie vaak expliciet aangeduid in de
legenda of zijn onderliggende cijfers hierover beschikbaar
pag. 3
Suïcidepreventie
INLEIDING
Begrippen
Suïcidegedachte-of ideatie - Onder suïcidale gedachten (= suïcidale ideatie) verstaan we het actief
denken aan, of het overwegen van suïcide, als mogelijkheid of als uitweg om
ervaren problemen te verminderen of op te lossen
- Het kan vele vormen aannemen --> gaande van vage fantasieë, en
dooswensen tot concrete plannen
Bv: ik wou dat ik eens niet meer wakker word tot ik spring morgen
- In sommige gevallen kunnen gedachten,wensen en fantasieën evolueren
naar concrete plannen en eventueel resulteren in een suïcidepoging terwijl
het in andere gevallen uitblijft
- De evolutie van gedachten naar meer concrete plannen tot het uitvoeren
van de handeling wordt het suïcidale proces genoemd
• De duur van dit proces kan schommelen van enkele maanden tot
verschillende jaren
- De term ‘suïcidaliteit’ verwijst naar “het geheel van gedachten (vaag tot
concrete plannen), voorbereidende handelingen, suïcidepogingen en
suïcide”
Suïcidepoging - Niet-habitueel gedrag zonder dodelijke afloop
- Zichzelf verwonden of het innemen van een zodanige hoeveelheid van een
bepaalde stof dat de therapeutische norm is overschreden
- Opzettelijk en weloverwogen uitgevoerd
- Met de verwachting of het risico om te overlijden of lichamelijke schade te
veroorzaken
- De persoon bedoelde via de gevolgen van deze handeling door hem
gewenste veranderingen te bewerkstelligen
- Hoewel suïcidepogingen zich kunnen herhalen, laat de notie niet-habitueel
gedrag’ toe suïcidepogingen te onderscheiden van automutilatie of
zelfbeschadigend gedrag, wat eerder gezien kan worden als een
gewoontepatroon waarbij geen suïcidale intentie aanwezig is.
Suïcide/zelfmoord/zelfdoding - Is een daad met dodelijke afloop
- Gesteld door de betrokken persoon zelf
- Met de wetenschap of verwachting van de dodelijke afloop
- Doel: gewenste veranderingen bewerkstelligen
- 3 essentiële criteria
• Uitkomst
• Intentie (onderscheidt zich van moord/ongeval/euthanasie)
• Verantwoordelijkheid (zelf bewerkstelling)
--> Potentiële fatale afloop = ambivalentie
Suïcideproces - De evolutie van gedachten naar meer concrete plannen tot het uitvoeren
van de handeling wordt het suïcidale proces genoemd
• De duur van dit proces kan schommelen van enkele maanden tot
verschillende jaren
pag. 1
, Florence Lamberts 3VBh 7/10/2021
Om de hoeveel tijd (uren,minuten,seconden) overlijdt er iemand aan zelfmoord op de wereld?
- Wereld
• Elke 40 seconden een zelfdoding
• Elke 30 seconden een zelfmoordpoging
= 1000 000 wereldwijd per jaar
= 500 00 wereldwijde per jaar door
oorlog,terrorisme en moord
- België
• Elke dag 5 à 6 zelfdodingen (VL = 3 ZM) ( VL
30 pogingen)
• Elke 4 uur een zelfdoding
- Vlaanderen
• 1052 zelfdodingen in 2013
• 10236 pogingen (naar schattingen) in 2014
• Elke 35 minuten een poging Vlaanderen bevindt zich in het gezelschap van
• Leeftijd: 25 j - 64 j meeste zelfdodingen Europese lidstaten die kampen met hoge
suïcidecijfers = het Vlaams/Belgisch suïcidecijfer ligt
1,5 keer hoger dan het gemiddelde binnen de
Europese Unie.
Hoger cijfer dan België
• Letland
• Slovenie
• Hongarije en Litouwen
Enkele stellingen
Vooral jongeren plegen zelfmoord?
We zien meer pogingen bij jongeren maar meer
succesvolle pogingen onder oudere mensen
--> Meer succesvolle pogingen bij mannen
• over gevoelens praten is bij mannen vaak
taboe = blijven met hun gevoelens zitten
Suïcide = belangrijskte doodsoorzaak
• Mannen als vrouwen
• 10-15 jaar en 25-44 jaar
- Suïcide
• In vergelijking met andere leeftijdsgroepen, komt overlijden door suïcide in Vlaanderen het minst voor
bij jongeren
• Het is echter wel de tweede meest voorkomende doodsoorzaak bij jongeren (na verkeersongevallen)
- Suïcidepoging
• komen bij jongeren, in vergelijking met andere leeftijdsgroepen, het meest frequent voor
• Meisjes ondernemen meer pogingen dan jongens
- Enkele factoren bij jongeren
• Aan de basis van suïcidaal gedrag bij jongeren ligt nooit één oorzaak
Bv: pesten
• Suïcidaal gedrag ontstaat altijd vanuit een interactie tussen genetische, biologische, psychologische en
sociale factoren
pag. 2
, Florence Lamberts 3VBh 7/10/2021
• Onderzoek bij jonge Vlaamse suïcideslachtoffers toonde aan dat bij alle slachtoffers een psychiatrische
diganose kon worden vastgesteld
• Blootstelling aan negatieve levensgebeurtenissen, zoals geweld, pesten, een overlijden van een
vriend(in) of familielid, kan het risico verhogen dat kwetsbare jongeren zelfmoordgedachten
ontwikkelen
• Het sociaal netwerk van jongeren speelt een cruciale rol --> Indien sociale steun ontbreekt, kan dit een
risicofactor vormen voor het ontwikkelen van suïcidaal gedrag
• Indien jongeren wel kunnen rekenen op een goede relatie en verbondenheid met ouders en/of
vrienden, kan dit net beschermend werken en het ontwikkelen van suïcidale gedachten of gedrag
tegengaan
Ouderen: 6 pogingen => 1 suïcide
Versus 150 pogingen => 1 suïcide
Suïcidale ouderen
- Ook ouderen, en vooral oudere mannen, lopen een groot risico om door suïcide om het leven te komen
- Voorbije jaren, kwamen nog meer hoogbejaarde mannen (80 jaar of ouder) te overlijden door suïcide dan
‘actieve’ mannen
--> worden minder snel gevonden
- suïcide bij ouderen is binnen westerse wereld belangrijk gezondheidsprobleem
• Ouderen kwetsbare groep = Voorbereiding is intensiever, impulsieve pogingen ook intenser
• In 2006 werd het preventieplan bijgestuurd in functie van ouderen --> Afkorting TGG = Totaal Gewogen
Gemiddelde
Het doel van iemand die een zelfmoord(-poging) onderneemt is om dood te zijn?
- 13% van de Vlaamse bevolking vanaf 15 jaar en oude, heeft ooit in zijn leven ernstig aan zelfdoding gedacht
- van wie 5% in het afgelopen jaar
- onderzoek: Golden Gate bridge --> zie youtube filmpje slide 18
Er zijn echte pogingen en flut pogingen
- Literatuur = aantal suicidecijfers zijn vrij correct op enkele na
Bv: verkeersongevallen
- Het is soms lastig om de doodsoorzaak en de intentie om te zetten in een correcte ICD-code. Om deze reden
weerspiegelen officiële suïcidecijfers vermoedelijk een onderrapportering van het reële aantal suïcides
- Deze moeilijk te definiëren overlijdens worden voornamelijk geregistreerd onder de noemer
• sterfte waarvan de intentie onbepaald is’(SOI)
• In mindere mate worden ‘verdoken’ suïcides ondergebracht in de categorie--> ‘sterfte waarvan de
oorzaak onbepaald is’ (SOO) of in de categorie ‘ongevallen’
- Bijgevolg worden officiële suïcidecijfers dan ook veelal binnen deze context geïnterpreteerd --> Zo wordt
voor de Vlaamse suïcidecijfers het aandeel suïcides in de ‘SOI’ categorie vaak expliciet aangeduid in de
legenda of zijn onderliggende cijfers hierover beschikbaar
pag. 3
