BEHANDELING VAN
RISICOPATIËNTEN
CONSTANTINUS POLITIS,
DOMINIQUE DECLERCK
0
, H1: INSCHATTEN VAN MEDISCH RISICO IN THK PRAKTIJK
RISICOCONT ROLE
LOKALE ANESTHESIE MET/ZONDER ADRENALINE
• Contra-indicaties lokale anesthesie met adrenaline:
− Cardiovasculaire aandoeningen ASAIII of IV:
➢ Hartritmestoornissen.
➢ Zeer hoge bloeddruk.
➢ (Hartinfarct/instabiele angor pectoris).
− Hyperthyroïdie: snel cardiaal belast, dus snel stijgende bloeddruk.
− Sterk verminderde microcirculatie (chemotherapie, radiotherapie, diabetes).
− Cocaïnegebruik (zeker 24u tussen gebruik en LA anders risico op sterk verhoogde bloeddruk).
− Allergie aan sulfieten: Na-bisulfiet wordt gebruikt als conservator voor de adrenaline.
− Igv verhoogde bloedingsneiging (owv rebound-effect).
MEDISCH RISICO REGISTRERENDE ANAMNESESYSTEEM (MRRA)
• Medisch risico registrerende anamnesesysteem (MRRA):
− Internationaal gevalideerd
− Ontwikkeld onder impuls van Prof Luzi Abraham-Inpijn (ACTA, Amsterdam, Nederland)
− “Een gerichte medische anamnese waaraan consequenties worden verbonden kan medische accidenten tijdens tandheelkundig
handelen voorkómen”
• Algemene anamnese:
− Antwoorden op de medische anamneselijst zijn gekoppeld aan een risico-score.
− ASA-score (American Society of Anesthesiologists, 1942): werd opgesteld voor patiënten die algehele anesthesie moesten ondergaan.
− De ASA-risicoscore is ingeburgerd als classificatiesysteem voor risicoschatting bij preoperatief onderzoek in ziekenhuizen en in de
gemodificeerde vorm voor ingrepen onder lokale anesthesie.
• ASA-score:
I Gezonde patiënt.
II Lichte systemische afwijkingen, niet interfererend met dagelijkse activiteiten.
III Activiteitbelemmerende systemische afwijkingen.
IV Levensbedreigende systemische afwijkingen.
V Binnen 24 uur terminale afwijkingen, indien geen operatie plaatsvindt.
• Gemodificeerde ASA-score voor tandartsen:
I Iedere behandeling mogelijk.
II Enige beperking: behandelduur beperken + stress beperken + profylactische maatregelen.
III Enige beperking: overleg met behandelende arts + strikte voorwaarden.
IV Alleen noodvoorzieningen.
1
,1) HEBT U PIJN OF EEN KNELLEND GEVOEL OP DE BORST BIJ INSPANNING (ANGINA PECTORIS)?
Zo ja, II
Heeft u uw activiteiten moeten verminderen? III
Voor behandeling in overleg met patiënt nitroglycerine preparaat sublinguaal geven.
Bij twijfel: overleg met huisarts/specialist.
Adviseer patiënt om normale medicatie te blijven gebruiken.
Hebt u pijn op de borst in rust? IV
Zijn uw klachten recent toegenomen? IV
Geen electieve THK’ige ingreep doen zonder fiat van huisarts/cardioloog.
Bij risico IV bestaat de mogelijkheid de patiënt met aanvullende medicatie terug te brengen tot ASA score III.
Probleem – Verhoogd risico op aritmieën, hartinfarct en plots overlijden.
Preventie – Stress, pijn, platliggen (in tandartsstoel) kunnen angina pectoris uitlokken.
Aanpak – Bij voorkeur ‘s namiddags behandelen (lagere bloeddruk).
– Voorkeurshouding: half zittend (betere ademhaling).
– Behandelduur haalbaar houden (individueel te bepalen).
– Lokale anesthesie:
➢ Bij voorkeur LA zonder adrenaline Teken van Levin bij angina pectoris
➢ Maximaal 4 carpules LA met adrenaline 1:200.000
➢ Altijd aspireren!
– Retractiedraden geïmpregneerd met adrenaline af te raden.
– Monitoring van bloeddruk en polsfrequentie.
– Beschikbaar zijn van nitroglycerinepreparaat (Cedocard: aanwezig op 4e verdieping).
– Tandarts moet in staat zijn tot reanimatie.
– Bij pijnklachten tijdens behandeling:
➢ Behandeling staken.
➢ Patiënt eigen medicatie of nitroglycerinepreparaat laten nemen.
2
, 2) HEBT U OOIT EEN HARTINFARCT GEHAD?
Zoja, II
Conform preventieve maatregelen die gelden bij angina pectoris.
Bij pijnklachten, kortademigheid, andere klachten:
➢ Behandeling onmiddellijk staken
➢ Patiënt zijn voorkeurshouding laten bepalen
➢ Patiënt eigen medicatie laten innemen
➢ Patiënt niet verlaten
Hebt u uw activiteiten moeten verminderen? III
Overleg met medische behandelaar m.b.t. bijzondere voorzorgen.
Eventueel zuurstoftoediening (4.0 liter/min.) indien patiënt dit wil.
Hebt u in de laatste 6 maanden een hartinfarct gehad? IV
Geen electieve THK’ige ingreep doen zonder fiat van huisarts/cardioloog owv verhoogd risico op
➢ Nieuw hartinfarct
➢ Aritmieën
➢ Hartfalen
Mogelijkheid om patiënt terug te brengen tot ASA score III!
Preventie – Educatie van patiënt om dergelijk zaken (of wijziging in conditie) te melden!
3) HEEFT U HARTGERUIS OF HARTKLEPGEBREK?
Zo ja, II
Hebt u een kunstheup of kunsthartklep? II
Hebt u korter dan 6 maand geleden een hart- of vaatoperatie ondergaan? II
Hebt u uw activiteiten moeten verminderen? III
Hebt u een pacemaker? III
Preventie – Deze vragen zijn relevant in het kader van de preventie van infectieuze endocarditis bij bloederige ingrepen.
3
RISICOPATIËNTEN
CONSTANTINUS POLITIS,
DOMINIQUE DECLERCK
0
, H1: INSCHATTEN VAN MEDISCH RISICO IN THK PRAKTIJK
RISICOCONT ROLE
LOKALE ANESTHESIE MET/ZONDER ADRENALINE
• Contra-indicaties lokale anesthesie met adrenaline:
− Cardiovasculaire aandoeningen ASAIII of IV:
➢ Hartritmestoornissen.
➢ Zeer hoge bloeddruk.
➢ (Hartinfarct/instabiele angor pectoris).
− Hyperthyroïdie: snel cardiaal belast, dus snel stijgende bloeddruk.
− Sterk verminderde microcirculatie (chemotherapie, radiotherapie, diabetes).
− Cocaïnegebruik (zeker 24u tussen gebruik en LA anders risico op sterk verhoogde bloeddruk).
− Allergie aan sulfieten: Na-bisulfiet wordt gebruikt als conservator voor de adrenaline.
− Igv verhoogde bloedingsneiging (owv rebound-effect).
MEDISCH RISICO REGISTRERENDE ANAMNESESYSTEEM (MRRA)
• Medisch risico registrerende anamnesesysteem (MRRA):
− Internationaal gevalideerd
− Ontwikkeld onder impuls van Prof Luzi Abraham-Inpijn (ACTA, Amsterdam, Nederland)
− “Een gerichte medische anamnese waaraan consequenties worden verbonden kan medische accidenten tijdens tandheelkundig
handelen voorkómen”
• Algemene anamnese:
− Antwoorden op de medische anamneselijst zijn gekoppeld aan een risico-score.
− ASA-score (American Society of Anesthesiologists, 1942): werd opgesteld voor patiënten die algehele anesthesie moesten ondergaan.
− De ASA-risicoscore is ingeburgerd als classificatiesysteem voor risicoschatting bij preoperatief onderzoek in ziekenhuizen en in de
gemodificeerde vorm voor ingrepen onder lokale anesthesie.
• ASA-score:
I Gezonde patiënt.
II Lichte systemische afwijkingen, niet interfererend met dagelijkse activiteiten.
III Activiteitbelemmerende systemische afwijkingen.
IV Levensbedreigende systemische afwijkingen.
V Binnen 24 uur terminale afwijkingen, indien geen operatie plaatsvindt.
• Gemodificeerde ASA-score voor tandartsen:
I Iedere behandeling mogelijk.
II Enige beperking: behandelduur beperken + stress beperken + profylactische maatregelen.
III Enige beperking: overleg met behandelende arts + strikte voorwaarden.
IV Alleen noodvoorzieningen.
1
,1) HEBT U PIJN OF EEN KNELLEND GEVOEL OP DE BORST BIJ INSPANNING (ANGINA PECTORIS)?
Zo ja, II
Heeft u uw activiteiten moeten verminderen? III
Voor behandeling in overleg met patiënt nitroglycerine preparaat sublinguaal geven.
Bij twijfel: overleg met huisarts/specialist.
Adviseer patiënt om normale medicatie te blijven gebruiken.
Hebt u pijn op de borst in rust? IV
Zijn uw klachten recent toegenomen? IV
Geen electieve THK’ige ingreep doen zonder fiat van huisarts/cardioloog.
Bij risico IV bestaat de mogelijkheid de patiënt met aanvullende medicatie terug te brengen tot ASA score III.
Probleem – Verhoogd risico op aritmieën, hartinfarct en plots overlijden.
Preventie – Stress, pijn, platliggen (in tandartsstoel) kunnen angina pectoris uitlokken.
Aanpak – Bij voorkeur ‘s namiddags behandelen (lagere bloeddruk).
– Voorkeurshouding: half zittend (betere ademhaling).
– Behandelduur haalbaar houden (individueel te bepalen).
– Lokale anesthesie:
➢ Bij voorkeur LA zonder adrenaline Teken van Levin bij angina pectoris
➢ Maximaal 4 carpules LA met adrenaline 1:200.000
➢ Altijd aspireren!
– Retractiedraden geïmpregneerd met adrenaline af te raden.
– Monitoring van bloeddruk en polsfrequentie.
– Beschikbaar zijn van nitroglycerinepreparaat (Cedocard: aanwezig op 4e verdieping).
– Tandarts moet in staat zijn tot reanimatie.
– Bij pijnklachten tijdens behandeling:
➢ Behandeling staken.
➢ Patiënt eigen medicatie of nitroglycerinepreparaat laten nemen.
2
, 2) HEBT U OOIT EEN HARTINFARCT GEHAD?
Zoja, II
Conform preventieve maatregelen die gelden bij angina pectoris.
Bij pijnklachten, kortademigheid, andere klachten:
➢ Behandeling onmiddellijk staken
➢ Patiënt zijn voorkeurshouding laten bepalen
➢ Patiënt eigen medicatie laten innemen
➢ Patiënt niet verlaten
Hebt u uw activiteiten moeten verminderen? III
Overleg met medische behandelaar m.b.t. bijzondere voorzorgen.
Eventueel zuurstoftoediening (4.0 liter/min.) indien patiënt dit wil.
Hebt u in de laatste 6 maanden een hartinfarct gehad? IV
Geen electieve THK’ige ingreep doen zonder fiat van huisarts/cardioloog owv verhoogd risico op
➢ Nieuw hartinfarct
➢ Aritmieën
➢ Hartfalen
Mogelijkheid om patiënt terug te brengen tot ASA score III!
Preventie – Educatie van patiënt om dergelijk zaken (of wijziging in conditie) te melden!
3) HEEFT U HARTGERUIS OF HARTKLEPGEBREK?
Zo ja, II
Hebt u een kunstheup of kunsthartklep? II
Hebt u korter dan 6 maand geleden een hart- of vaatoperatie ondergaan? II
Hebt u uw activiteiten moeten verminderen? III
Hebt u een pacemaker? III
Preventie – Deze vragen zijn relevant in het kader van de preventie van infectieuze endocarditis bij bloederige ingrepen.
3
