Samenvatting GECO : hoofdstuk 3 - de structuurgerichte benadering

De
structuurgerichte
benadering
Hoofdstuk 3




27

, 3. De structuurgerichte benadering

3.1 Ontstaan van de structuurgerichte benadering

Salvador Minuchin

• Minuchin en zijn structuralisme : geïnspireerd door Piaget
→ Aandacht voor het geheel; de relaties tussen fenomenen onderling, hun
relatie met het geheel en de regels betreffende die relaties


3.2 3 sleutelbegrippen : proces, structuur en functie


3.2.1 Proces

Wat?

• Datgene dat het gezin aan jou toont
→ Therapeut vraagt vaak toon eens hoe dat gaat, doet dat nu een keer, laat
eens zien,…
→ Om te zien wat er op dat moment gebeurt maar ook op de kleine
momentjes daarrond en de spontane gebeurtenissen


Ogenschijnlijk onbelangrijke gebeurtenissen

• Spontane gebeurtenissen zeggen veel meer dan wat men effectief zegt
→ Kan veel informatie halen uit een onbewaakt moment
→ Op onbewaakte momenten waant het gezin zich onbespied en geeft het
zichzelf bloot


Laat eens zien

• Soms : grote verschillen tussen wat gezinsleden zeggen en echt doen
→ Vandaar vaak : laat eens zien, doe het eens voor, doe dit nu eens,…




28

, 3.2.2 Structuur

Wat?

= Komt tot uiting in de interactiepatronen van gezinsleden rond een bepaalde functie

• Systeem heeft een aantal functies en men gaat zich daarrond organiseren om die
te kunnen uitvoeren
→ Verschillende functies worden waargemaakt in concrete acties en
interacties. Om erachter te komen wat de onderlinge structuur is van
sociaal systeem : moeten transactiepatronen kennen waarmee systemen
hun functie uitoefenen

Vb : Opvoeden van kinderen en hen van alles bijleren is een
functie van het gezin. Gezinsleden gaan zich daarrond
structureren zodat de kinderen kunnen opgevoed worden, en elk
gezin ontwikkelt zich een eigen structuur



Repertoire van structuren

• Wisselt naargelang gezinsfunctie
→ Gebruikt andere structuren voor andere functies

• Binnen een functie is er sprake van een basis-of dominante structuur
→ Voorkeursreactiepatronen voor voorspelbaarheid

• Biedt voorspelbare gezinssituatie

• Rigide of flexibel
→ Structuur kan snel veranderen want is een momentopname


Structuur van gezin is een verklaringsmodel

• Structuur van een gezin kan dienen als verklaringsmodel om bepaalde zaken uit
te leggen en richting te krijgen waar we naartoe gaan naar het gezin om te kijken
welke zaken we kunnen veranderen om te verbeteren
→ Is een verklaringsmodel van iets van één specifieke situatie die we
hebben gezien of meegemaakt binnen het gezin : momentopname


Structuur als werkhypothese

• Kunnen met die structuur en die momentopname van het verklaringsmodel
werken en we verder hiermee kunnen om stappen te ondernemen om
verbetering voor het gezin te krijgen


29

, 3.3 De gezinsstructuur en pathologie
3.3.1 De gezinsstructuur beschrijft geen pathologie

Wat?

• Het is niet zo dat als we een bepaalde structuur zien in een gezin er daardoor
een stoornis of een probleem is binnen dat gezin
→ Het is niet zo dat een structuur goed of slecht is en daarom al dan niet
gekoppeld is aan een stoornis

Vb : Kijken of een structuur op dat moment, voor dat gezin goed is of
niet voor dat gezin of zij hier goed kunnen functioneren

Vb : Een kluwengezin is misschien goed op dat moment voor deze
familie als hun peutertje 2 jaar is, maar eens het kindje 12 jaar is, is de
kans groot dat deze structuur niet meer goed is


Een disfunctionele structuur

• Niet adequaat zijn van een bepaalde structuur om de gezinsfunctie naar behoren
uit te oefenen in een welbepaalde context


Gezinsstructuren : functioneel of disfunctioneel

• Criteria om te bepalen of een gezin functioneel of disfunctioneel is
1. Grenzen : intern/extern
- Open of gesloten grenzen
2. Hiërarchie/ subsysteemdifferentiatie
- Waar staan gezinsleden op de ladder
3. Betrokkenheid
- Hoe betrokken ben je bij elkaar
4. Aanpassing/flexibiliteit
- Hoe goed kan een gezin omgaan met veranderende situaties


3.3.2 De gezinsstructuur veroorzaakt geen pathologie

Wat?

• Vaak : gezinsstructuur als oorzaak van een pathologie bij een kind
→ Fout : gezin is niet oorzaak maar een onderdeel van complexe interacties

• Moeten een circulaire visie hebben : wijze waarop gezin functioneert houdt het
probleem in stand maar tezelfdertijd heeft dat probleem een even grote invloed
op het gezinsfunctioneren
→ Netwerk van op elkaar ingrijpende interacties

30

, 3.4 Kenmerken van een functioneel systeem


3.4.1 kluwen en los-zand gezinnen

Een loszand gezin

= Een loszand gezin is een gezin waar je komt en gaat, niemand weet hoe het echt met
jou gaat, wat je doet,… Je hoeft geen informatie met elkaar te delen


• grenzen rond gezin : erg star en volledig onafhankelijk van elkaar
→ zeer autonome leden en problemen nauwelijks opgemerkt
→ gebrek aan betrokkenheid en onderlinge steun
→ ten koste van samenhorigheidsgevoel

• grenzen rond gezin erg gesloten maar naar buitenwereld heel open
→ Wat er binnen in ons afspeelt wordt niet naar gevraagd en niet geuit
→ Kan te laat zijn als iemand binnen systeem hulp nodig heeft


Een kluwen gezin

= Een gezin die heel dicht op elkaar zitten, waar heel veel uitwisseling is en waar
gezinnen vaak niet graag hebben waar er interacties zijn met de buitenwereld

• Onderlinge grenzen tussen gezinsleden : vaag
→ Iedereen weet alles van elkaar
→ Geen ruimte voor privacy


• Domein van ouders : onvoldoende afgegrensd voor domein van kinderen
→ Onduidelijk wie leidinggevende functie heeft

• Binnen het systeem is de betrokkenheid zeer groot
→ Overbetrokkenheid ten koste van autonomie
→ Naar de buitenwereld zeer gesloten/ bijna ondoorlaatbaar


Subsysteem van de echtgenoten

• Binnen een systeem kunnen we nog kleinere systemen afbakenen

Vb: broers en zussen vormen een kindersubsysteem
Vb: een partnersysteem – ouders

• Wanneer 2 volwassenen zich verenigen : subsysteem van partners
→ Inboeten aan individualiteit : moeten stukje eigen individualiteit afgeven om
in relatie te gaan
• Ook deze subsystemen hebben grenzen

31