MEDIA & AUTEURSRECHT - LES 2 (7 OKT 2021)
MEDIARECHT
De basis = vrijheid van meningsuiting
Video slide: agressie bij journalisten (vrt) -> persvrijheid. (3 mei : difference day, vrijheid van meningsuiting)
ART. 10 EVRM EN DE VRIJHEID VAN EXPRESSIE EN INFORMATIE
ART. 10 EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS (EVRM)
1. Een ieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en
de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te verstrekken, zonder inmenging van enig
openbaar gezag en ongeacht grenzen. Dit artikel belet Staten niet radio- omroep-, bioscoop- of
televisieondernemingen te onderwerpen aan een systeem van vergunningen.
2. Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden
onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en
die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale
integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van
de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen, om de
verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de
rechterlijke macht te waarborgen.
Art. 10 §1 EVRM: Principe
- inlichtingen / denkbeelden
- Uiten / ontvangen / doorgeven
- Zonder overheidsinmenging (!)
- Ongeacht grenzen
- Radio/tv/bioscoop: vergunningen
Art.10 §2 EVRM: ook plichten en verantwoordelijkheden voor het uiten van meningsuiting
UITZONDERING (restricties: formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties) / beperkingen van
meningsuiting ALS:
1) BIJ WET VOORZIEN
o toegankelijk, voldoende precisie
2) LEGITIEME BEPERKINGSGROND
o cfr. opsomming in art. 10 §2
3) «NODIG IN DEMOCRATIE»
o “Noodzakelijk in een democratische samenleving” : bepaalt door EHRM
o dwingende sociale behoefte
o Sanctie/beperking moet pertinent en proportioneel (evenredig met de inbreuk die is
gemaakt)
- “margin of appreciation” → verschilt naar gelang beperkingsgrond / oogmerk
Voorwaarden zijn CUMULATIEF en beperkingsmogelijkheden zijn RESTRICTIEF
, RECHTSPRAAK EHRM - ART. 10 EVRM
EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS IN STRAATSBURG (EHRM)
Wanneer is aangeklaagde overheidsinmenging een inbreuk op art. 10 EVRM: Factoren (VANAF WNNR MAG DE
UITING BEPERKT WORDEN) NK
1) wat was het legitieme doel voor de overheidsinmenging?
2) is er een ruime of enge ‘margin of appreciation’?
3) wie deed de uitingen?
4) tegen wie waren ze gericht of met wie hielden ze verband?
5) wat was de aanleiding?
6) hielden de uitingen verband met een publiek debat of een thema van maatschappelijk belang?
7) droegen de uitingen ook effectief bij tot het publiek debat?
8) hoe was de boodschap geformuleerd?
9) via welk medium of waar werden ze geuit?
10) wanneer?
11) in welk format?
12) met welke intentie?
13) wat was de mogelijke impact van de uitingen?
14) in geval van lasterlijke uitingen: was er een voldoende feitelijke basis voor de aantijgingen of kritische
waardeoordelen?
15) in geval van ‘hate speech’: waren de uitingen van aard om aan te zetten tot haat, discriminatie, geweld
of terrorisme?
16) in geval van inbreuk op de privacy: hoe bekend is de betrokkene en op welke manier kwam hij of zij
eerder in de publieke aandacht?
17) of nog in verband met privacy: op welke manier kwam de journalist of het medium in het bezit van
bepaalde foto's of privacygevoelige informatie?
18) waren er alternatieven om de uitingen op een andere manier publiek te maken?
19) wat waren de kenmerken van de overheidsinmenging (pertinentie en effectiviteit)? 20. wat was de
aard en de ernst van de sanctie (proportionaliteit)?
20) waren er (voldoende) procedurele waarborgen voor de klagers?
21) was er mogelijk een ‘chilling effect’? (vrijheid van journalisten wordt zondanig ingeperkt dat andere
journalisten geen mening meer durven uitten en stoppen met nieuwsgeven, ontradend effect op
anderen)
VOORBEELDEN ARRESTEN EHRM – ARTIKEL 10 (2 A 3 VOORBEELDEN KENNEN)
SUNDAY TIMES – PUBLICATIEVERBOD ARTIKEL
Pers moet mogelijkheid hebben om kritisch te
berichten over rechtszaken die een algemeen
belang vertonen.
Contempt of court (rechtbank ongestoord
haar werk laten doen, op geen enkele manier
beinvloeden). Engeled geeft tegelijk
publicatieverbod, EHRM treedt op als
schending van artikel 10; recht op infomatie
MEDIARECHT
De basis = vrijheid van meningsuiting
Video slide: agressie bij journalisten (vrt) -> persvrijheid. (3 mei : difference day, vrijheid van meningsuiting)
ART. 10 EVRM EN DE VRIJHEID VAN EXPRESSIE EN INFORMATIE
ART. 10 EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS (EVRM)
1. Een ieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en
de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te verstrekken, zonder inmenging van enig
openbaar gezag en ongeacht grenzen. Dit artikel belet Staten niet radio- omroep-, bioscoop- of
televisieondernemingen te onderwerpen aan een systeem van vergunningen.
2. Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden
onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en
die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale
integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van
de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen, om de
verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de
rechterlijke macht te waarborgen.
Art. 10 §1 EVRM: Principe
- inlichtingen / denkbeelden
- Uiten / ontvangen / doorgeven
- Zonder overheidsinmenging (!)
- Ongeacht grenzen
- Radio/tv/bioscoop: vergunningen
Art.10 §2 EVRM: ook plichten en verantwoordelijkheden voor het uiten van meningsuiting
UITZONDERING (restricties: formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties) / beperkingen van
meningsuiting ALS:
1) BIJ WET VOORZIEN
o toegankelijk, voldoende precisie
2) LEGITIEME BEPERKINGSGROND
o cfr. opsomming in art. 10 §2
3) «NODIG IN DEMOCRATIE»
o “Noodzakelijk in een democratische samenleving” : bepaalt door EHRM
o dwingende sociale behoefte
o Sanctie/beperking moet pertinent en proportioneel (evenredig met de inbreuk die is
gemaakt)
- “margin of appreciation” → verschilt naar gelang beperkingsgrond / oogmerk
Voorwaarden zijn CUMULATIEF en beperkingsmogelijkheden zijn RESTRICTIEF
, RECHTSPRAAK EHRM - ART. 10 EVRM
EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS IN STRAATSBURG (EHRM)
Wanneer is aangeklaagde overheidsinmenging een inbreuk op art. 10 EVRM: Factoren (VANAF WNNR MAG DE
UITING BEPERKT WORDEN) NK
1) wat was het legitieme doel voor de overheidsinmenging?
2) is er een ruime of enge ‘margin of appreciation’?
3) wie deed de uitingen?
4) tegen wie waren ze gericht of met wie hielden ze verband?
5) wat was de aanleiding?
6) hielden de uitingen verband met een publiek debat of een thema van maatschappelijk belang?
7) droegen de uitingen ook effectief bij tot het publiek debat?
8) hoe was de boodschap geformuleerd?
9) via welk medium of waar werden ze geuit?
10) wanneer?
11) in welk format?
12) met welke intentie?
13) wat was de mogelijke impact van de uitingen?
14) in geval van lasterlijke uitingen: was er een voldoende feitelijke basis voor de aantijgingen of kritische
waardeoordelen?
15) in geval van ‘hate speech’: waren de uitingen van aard om aan te zetten tot haat, discriminatie, geweld
of terrorisme?
16) in geval van inbreuk op de privacy: hoe bekend is de betrokkene en op welke manier kwam hij of zij
eerder in de publieke aandacht?
17) of nog in verband met privacy: op welke manier kwam de journalist of het medium in het bezit van
bepaalde foto's of privacygevoelige informatie?
18) waren er alternatieven om de uitingen op een andere manier publiek te maken?
19) wat waren de kenmerken van de overheidsinmenging (pertinentie en effectiviteit)? 20. wat was de
aard en de ernst van de sanctie (proportionaliteit)?
20) waren er (voldoende) procedurele waarborgen voor de klagers?
21) was er mogelijk een ‘chilling effect’? (vrijheid van journalisten wordt zondanig ingeperkt dat andere
journalisten geen mening meer durven uitten en stoppen met nieuwsgeven, ontradend effect op
anderen)
VOORBEELDEN ARRESTEN EHRM – ARTIKEL 10 (2 A 3 VOORBEELDEN KENNEN)
SUNDAY TIMES – PUBLICATIEVERBOD ARTIKEL
Pers moet mogelijkheid hebben om kritisch te
berichten over rechtszaken die een algemeen
belang vertonen.
Contempt of court (rechtbank ongestoord
haar werk laten doen, op geen enkele manier
beinvloeden). Engeled geeft tegelijk
publicatieverbod, EHRM treedt op als
schending van artikel 10; recht op infomatie
