Hoofdstuk 1 Kennismaking met het recht
1.1.1 Mens en recht
Wat wil eigenrichting zeggen?
- In geschil je gelijk halen door zelf geweld te gebruiken.
Welk recht geld dan?
- Recht v.d (economisch) sterkte.
Wat heeft de overheid?
- Monopolie op de rechtshandhaving met behulp van dwangmiddelen.
Wat zijn deze dwangmiddelen?
- geldboete of gevangenisstraf.
Eigenrichting —> zichzelf eigenmachtig recht verschaffen zonder tussenkomst v.d overheid.
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters. Deze rechters hebben een eigen terrein
waarop zij rechtspreken. De rechters zijn lid van de zittende magistratuur;
Waarom wordt er gesproken van ‘zittende magistratuur’?
- Omdat de rechters in de rechtszaal blijven zitten als zij aan het woord zijn.
Hoe de rechterlijke macht is georganiseerd, is te lezen in de Grondwet (Gw):
Een juridisch probleem wordt eerst door een lagere rechter in een van de elf rechtbanken bekeken
en beoordeeld. De rechtbank is het eerste gerecht. De rechtbank kent meervoudige kamers met
drie rechtsprekende rechters, en enkelvoudige kamers met één rechtsprekende rechter.
Voorbeelden van alleensprekende rechters zijn de kantonrechter en de politierechter.
Wat als één v.d partijen het niet eens is met de uitspraak? (vonnis)
- Dan kan hij in hoger beroep gaan bij 1 v.d 4 gerechtshoven.
Hoe worden de rechters bij een gerechtshof genoemd?
- Raadsheren
En wat als je na hoger beroep nog niet eens bent met de uitspraak van de rechter?
- In cassatie bij de Hogeraad.
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels
Wat is een sanctie?
- Een middel om naleving af te dwingen.
1
, Wat is last onder dwangsom?
- een dwangmiddel dat een bestuursorgaan heeft om burgers een onrechtmatige situatie te laten
herstellen of te laten voorkomen. (art. 5:31d e.v. Awb)
1.2 Inleiding v.h objectieve recht
Wat is objectief recht?
- Rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend met het doel de samenleving te
ordenen.
- Wordt ook wel aangeduid met positief recht of geldend recht.
1.2.1 Onderscheid privaatrecht — publiekrecht
Privaatrecht (of: burgerlijk recht) —> gedeelte van het objectieve recht dat zich bezighoudt met de
rechtsverhouding tussen personen onderling.
Wat zijn natuurlijke personen?
- Wij mensen van vlees en bloed.
Wat zijn rechtspersonen?
- Organisatievorm die voor veel handelingen net als natuurlijke personen aan het rechtsverkeer
mag deelnemen.
Publiekrecht —> rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
1.2.2 Onderscheid materieel recht — formeel recht
Materieel recht —> bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen op- leggen tussen burgers
onderling en tussen burgers en overheid, maar ook tussen overheden
onderling.
Formeel recht —> regels die aangeven op welke wijze een proces moet worden gevoerd.
1.3 Wat wordt verstaan onder recht?
1.3.1 Objectief en subjectief recht
objectief recht (positieve recht, geldende recht) —> alle rechtsregels in NL)
subjectief recht —> het recht dat een (rechts)persoon heeft dat ontstaat als je voldoet aan de
regels v.h objectieve recht.
Tussen subjectieve rechten en het objectieve recht bestaat een duidelijk verband. Het objectieve
recht verleent subjectieve rechten.
Wat zijn Rechtssubjecten?
- De dragers v.d rechten —> natuurlijke persoon en rechtspersonen.
1.3.2 (Semi)dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht —> rechtsregels waarvan partijen niet mogen afwijken, op straffe van nietigheid.
2
1.1.1 Mens en recht
Wat wil eigenrichting zeggen?
- In geschil je gelijk halen door zelf geweld te gebruiken.
Welk recht geld dan?
- Recht v.d (economisch) sterkte.
Wat heeft de overheid?
- Monopolie op de rechtshandhaving met behulp van dwangmiddelen.
Wat zijn deze dwangmiddelen?
- geldboete of gevangenisstraf.
Eigenrichting —> zichzelf eigenmachtig recht verschaffen zonder tussenkomst v.d overheid.
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters. Deze rechters hebben een eigen terrein
waarop zij rechtspreken. De rechters zijn lid van de zittende magistratuur;
Waarom wordt er gesproken van ‘zittende magistratuur’?
- Omdat de rechters in de rechtszaal blijven zitten als zij aan het woord zijn.
Hoe de rechterlijke macht is georganiseerd, is te lezen in de Grondwet (Gw):
Een juridisch probleem wordt eerst door een lagere rechter in een van de elf rechtbanken bekeken
en beoordeeld. De rechtbank is het eerste gerecht. De rechtbank kent meervoudige kamers met
drie rechtsprekende rechters, en enkelvoudige kamers met één rechtsprekende rechter.
Voorbeelden van alleensprekende rechters zijn de kantonrechter en de politierechter.
Wat als één v.d partijen het niet eens is met de uitspraak? (vonnis)
- Dan kan hij in hoger beroep gaan bij 1 v.d 4 gerechtshoven.
Hoe worden de rechters bij een gerechtshof genoemd?
- Raadsheren
En wat als je na hoger beroep nog niet eens bent met de uitspraak van de rechter?
- In cassatie bij de Hogeraad.
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels
Wat is een sanctie?
- Een middel om naleving af te dwingen.
1
, Wat is last onder dwangsom?
- een dwangmiddel dat een bestuursorgaan heeft om burgers een onrechtmatige situatie te laten
herstellen of te laten voorkomen. (art. 5:31d e.v. Awb)
1.2 Inleiding v.h objectieve recht
Wat is objectief recht?
- Rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend met het doel de samenleving te
ordenen.
- Wordt ook wel aangeduid met positief recht of geldend recht.
1.2.1 Onderscheid privaatrecht — publiekrecht
Privaatrecht (of: burgerlijk recht) —> gedeelte van het objectieve recht dat zich bezighoudt met de
rechtsverhouding tussen personen onderling.
Wat zijn natuurlijke personen?
- Wij mensen van vlees en bloed.
Wat zijn rechtspersonen?
- Organisatievorm die voor veel handelingen net als natuurlijke personen aan het rechtsverkeer
mag deelnemen.
Publiekrecht —> rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
1.2.2 Onderscheid materieel recht — formeel recht
Materieel recht —> bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen op- leggen tussen burgers
onderling en tussen burgers en overheid, maar ook tussen overheden
onderling.
Formeel recht —> regels die aangeven op welke wijze een proces moet worden gevoerd.
1.3 Wat wordt verstaan onder recht?
1.3.1 Objectief en subjectief recht
objectief recht (positieve recht, geldende recht) —> alle rechtsregels in NL)
subjectief recht —> het recht dat een (rechts)persoon heeft dat ontstaat als je voldoet aan de
regels v.h objectieve recht.
Tussen subjectieve rechten en het objectieve recht bestaat een duidelijk verband. Het objectieve
recht verleent subjectieve rechten.
Wat zijn Rechtssubjecten?
- De dragers v.d rechten —> natuurlijke persoon en rechtspersonen.
1.3.2 (Semi)dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht —> rechtsregels waarvan partijen niet mogen afwijken, op straffe van nietigheid.
2
