Geschiedenis proefwerk 27 juni
Voorbeelden bij Kenmerkende Aspecten en Argumenten
Denken in Europa en Overzeese
Expansie
Tijdvak 5: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-
1600)
KA 18: Het begin van de Europese expansie
Een voorbeeld bij dit Kenmerkend Aspect is de Italiaan Christopher Columbus die in opdracht van de
Spaanse koning en koningin opzoek ging naar een westelijke vaarroute naar Azië. Hij kwam hierbij
per ongeluk aan in Amerika in plaats van in Azië. De Spanjaarden en Portugezen stichtten hier een
groot koloniaal rijk. Vele Spanjaarden en Portugezen trokken hierheen om een nieuw bestaan op te
bouwen door zilvermijnen en plantages aan te leggen, waardoor hun handel steeds groter werd en
andere Europese landen hier ook van wouden profiteren, waardoor ook hieruit inwoners hierheen
trokken. Op de plantages moesten natuurlijk wel mensen werken, en aangezien de westerse
inwoners dit niet zelf wouden doen, werden mensen uit Afrika hierheen verscheept om als slaven op
de plantages te werken. Van alles wat op de plantages verbouwd werd een deel weer verscheept
naar Europa, waardoor er een driehoekhandel ontstond die fundamenteel was voor de Europese
Overzeese Expansie.
KA 19: het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Een voorbeeld bij dit kenmerkend aspect over het veranderende mens- en wereldbeeld is de
bekendste humanist Erasmus. Het humanisme ging van de Grieks-Romeinse manier van denken uit
over het zelfstandig denken van de mens en niet de goddelijke voorschriften. Het was sterk
individualistisch gericht. Je hoefde jezelf niet langer op de achtergrond te plaatsen, je moet genieten
van het leven en je talent moest niet onderdrukt worden. Dit is tegenovergesteld aan de eerdere,
middeleeuwse manier van denken, die veel collectivistischer was. Je bent een klein nietig onderdeel
van een groter geheel, het leven is een voorbereiding op de dood.
Een voorbeeld bij het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling is de Oost-Pruisische
astronoom Copernicus. Hij gebruikte de berekeningen van de bekende Griekse wiskundige en
astronoom Ptolemaues om de omwentelingen van de hemelkringen te berekenen. Dit was
revolutionair want ze gingen in tegen wat iedereen dacht en waren in strijd met de bijbel. Veel
geleerden waren het hiermee eens alleen de kerk was hier fel op tegen.
KA 20: de hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
Voorbeelden bij Kenmerkende Aspecten en Argumenten
Denken in Europa en Overzeese
Expansie
Tijdvak 5: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-
1600)
KA 18: Het begin van de Europese expansie
Een voorbeeld bij dit Kenmerkend Aspect is de Italiaan Christopher Columbus die in opdracht van de
Spaanse koning en koningin opzoek ging naar een westelijke vaarroute naar Azië. Hij kwam hierbij
per ongeluk aan in Amerika in plaats van in Azië. De Spanjaarden en Portugezen stichtten hier een
groot koloniaal rijk. Vele Spanjaarden en Portugezen trokken hierheen om een nieuw bestaan op te
bouwen door zilvermijnen en plantages aan te leggen, waardoor hun handel steeds groter werd en
andere Europese landen hier ook van wouden profiteren, waardoor ook hieruit inwoners hierheen
trokken. Op de plantages moesten natuurlijk wel mensen werken, en aangezien de westerse
inwoners dit niet zelf wouden doen, werden mensen uit Afrika hierheen verscheept om als slaven op
de plantages te werken. Van alles wat op de plantages verbouwd werd een deel weer verscheept
naar Europa, waardoor er een driehoekhandel ontstond die fundamenteel was voor de Europese
Overzeese Expansie.
KA 19: het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling
Een voorbeeld bij dit kenmerkend aspect over het veranderende mens- en wereldbeeld is de
bekendste humanist Erasmus. Het humanisme ging van de Grieks-Romeinse manier van denken uit
over het zelfstandig denken van de mens en niet de goddelijke voorschriften. Het was sterk
individualistisch gericht. Je hoefde jezelf niet langer op de achtergrond te plaatsen, je moet genieten
van het leven en je talent moest niet onderdrukt worden. Dit is tegenovergesteld aan de eerdere,
middeleeuwse manier van denken, die veel collectivistischer was. Je bent een klein nietig onderdeel
van een groter geheel, het leven is een voorbereiding op de dood.
Een voorbeeld bij het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling is de Oost-Pruisische
astronoom Copernicus. Hij gebruikte de berekeningen van de bekende Griekse wiskundige en
astronoom Ptolemaues om de omwentelingen van de hemelkringen te berekenen. Dit was
revolutionair want ze gingen in tegen wat iedereen dacht en waren in strijd met de bijbel. Veel
geleerden waren het hiermee eens alleen de kerk was hier fel op tegen.
KA 20: de hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
