BLOED
SAMENSTELLING VAN HET BLOED: PLASMA EN
MORFOLOGIE VAN DE BLOEDCELLEN
(zie ook online werkzitting = Deel van examenleerstof)
Samenstelling van het Bloed
• +/- 8% van het lichaamsgewicht (vrouw: 4.5-5.5L; man: 5-6L)
• Rode kleur door hemoglobine (rode bloedcellen=RBC)
• Hematocriet = volume cellen (vooral RBC)/totaal volume is 40-45%
• Complexe samenstelling:
- Bloedcellen (RBC, WBC, bloedplaatjes)
- Plasma (vloeibaar gedeelte)
Vloeibare staat plasma opgeheven bij coagulatie met vorming klonter (door fibrinogeen dat
fibrine gaat vormen), overblijvend vocht = serum (Serum en plasma zijn niet hetzelfde).
Bloed is samengesteld uit een gelige
vloeistof, het plasma, en bloedcellen die
in het plasma zijn gesuspendeerd. In
normale omstandigheden bestaat circa
45 procent van het volume van bloed uit
cellen. Wanneer bloed het lichaam
verlaat, gaat het stollen. Om dit te
voorkomen, wordt bloed bij afname
opgevangen in buisjes waarin zich
anticoagulantia (EDTA, citraat,
heparine) bevinden. Het bloed blijft dan
als een suspensie van cellen in plasma.
Neemt men bloed af zonder
anticoagulans in de buis, dan treedt stolling op. Hierbij ontstaat een onoplosbaar netwerk van
fibrine, waarin de meeste cellen worden gebonden (2).
Plasma samenstelling
- Water: 90%
- Electrolyten
- Eiwitten (70g/L)
- Koolhydraten
- Lipiden
Plasma eiwitten
Totaal eiwit (plasma): +/- 70 g/L (waarvan 50% albumine: regelen
van osmotische druk in bloedvat, vochtuitwisseling met weefsels en
carrier-eiwit – zie verder in de cursus)
,Plasma proteome
Stabiele samenstelling wanneer we personen
onderling vergelijken
Eiwitten niet kennen gewoon weten dat er
meerdere zijn en albumine het belangrijkste is
GROEN: altijd aanwezig in bepaalde volume
BLAUW: Leakage product kunnen variëren,
lekken van stervende cellen
ROOS: Interleukines = groeifactoren (variëren
bij ontsteking)
Bepalen van een plasma proteome door elektroforese
Fibrinogeen zit
niet in serum, het
is opgebruikt
voor de
klontervorming
Toepassing: Plasma proteome bij sepsis
Maar ook ‘DIAGNOSE’ mogelijk op basis van een meer specifieke
eiwit analyse
Voorbeelden
Troponine-I (hartinfarct)
Prostaat specific antigen (prostaat kanker)
Alfa-foetoproteïne (tripeltest voor detectie Trisomie 21)
,Bloedcellen en aantallen
Studie van aantal en morfologie is belangrijk voor
diagnose (* afwijkingen)
(zie werkzitting)
Morfologie van de bloedcellen
RBC gaan aan elkaar plakken en over elkaar gaan schuiven, bij een donor die te hoge c
albumine of RBC of bij infectie
Rode bloedcellen in geldrolvormig
door afwijkende eiwit samenstelling zoals verhoogd
fibrinogeen, verhoogde gammaglobulines, ….
Oa. bij ontsteking – Infecties
, DIFFERENTIATIE TOT BLOEDPLAATJES EN RODE
BLOEDCELLEN: MEGAKARYOPOIESE EN ERYTROPOIESE IN
HET BEENMERG
Bloedcelvorming in het beenmerg
In de aanmaak van iedere celsoort zijn er twee processen te onderscheiden: proliferatie
(celdeling) en differentiatie (uitrijping).
Proliferatie: celdeling via mitose. De twee dochtercellen zijn identiek aan de moedercel. Dit
proces kan zich vele malen herhalen. Differentiatie: overgang van een cel van een onrijp naar
een rijper stadium (zonder celdeling).
Alle bloedcellen ontstaan uit een gemeenschappelijke voorlopercel, de pluripotente
hematopoïetische stamcel. De stamcel kan door celdeling vermenigvuldigen en differentiëren
tot de specifieke voorlopercel van elke celsoort. Dit laatste type van voorlopercel kan zich
nog steeds door deling
vermenigvuldigen, maar
hij kan slechts in één
richting verder
differentiëren. de
lymfatische stamcel en de
myeloide granulocytair,
erytroïd, monocytair en
megakaryocytair).
Megakaryopoïese voor de vorming van bloedplaatjes
SAMENSTELLING VAN HET BLOED: PLASMA EN
MORFOLOGIE VAN DE BLOEDCELLEN
(zie ook online werkzitting = Deel van examenleerstof)
Samenstelling van het Bloed
• +/- 8% van het lichaamsgewicht (vrouw: 4.5-5.5L; man: 5-6L)
• Rode kleur door hemoglobine (rode bloedcellen=RBC)
• Hematocriet = volume cellen (vooral RBC)/totaal volume is 40-45%
• Complexe samenstelling:
- Bloedcellen (RBC, WBC, bloedplaatjes)
- Plasma (vloeibaar gedeelte)
Vloeibare staat plasma opgeheven bij coagulatie met vorming klonter (door fibrinogeen dat
fibrine gaat vormen), overblijvend vocht = serum (Serum en plasma zijn niet hetzelfde).
Bloed is samengesteld uit een gelige
vloeistof, het plasma, en bloedcellen die
in het plasma zijn gesuspendeerd. In
normale omstandigheden bestaat circa
45 procent van het volume van bloed uit
cellen. Wanneer bloed het lichaam
verlaat, gaat het stollen. Om dit te
voorkomen, wordt bloed bij afname
opgevangen in buisjes waarin zich
anticoagulantia (EDTA, citraat,
heparine) bevinden. Het bloed blijft dan
als een suspensie van cellen in plasma.
Neemt men bloed af zonder
anticoagulans in de buis, dan treedt stolling op. Hierbij ontstaat een onoplosbaar netwerk van
fibrine, waarin de meeste cellen worden gebonden (2).
Plasma samenstelling
- Water: 90%
- Electrolyten
- Eiwitten (70g/L)
- Koolhydraten
- Lipiden
Plasma eiwitten
Totaal eiwit (plasma): +/- 70 g/L (waarvan 50% albumine: regelen
van osmotische druk in bloedvat, vochtuitwisseling met weefsels en
carrier-eiwit – zie verder in de cursus)
,Plasma proteome
Stabiele samenstelling wanneer we personen
onderling vergelijken
Eiwitten niet kennen gewoon weten dat er
meerdere zijn en albumine het belangrijkste is
GROEN: altijd aanwezig in bepaalde volume
BLAUW: Leakage product kunnen variëren,
lekken van stervende cellen
ROOS: Interleukines = groeifactoren (variëren
bij ontsteking)
Bepalen van een plasma proteome door elektroforese
Fibrinogeen zit
niet in serum, het
is opgebruikt
voor de
klontervorming
Toepassing: Plasma proteome bij sepsis
Maar ook ‘DIAGNOSE’ mogelijk op basis van een meer specifieke
eiwit analyse
Voorbeelden
Troponine-I (hartinfarct)
Prostaat specific antigen (prostaat kanker)
Alfa-foetoproteïne (tripeltest voor detectie Trisomie 21)
,Bloedcellen en aantallen
Studie van aantal en morfologie is belangrijk voor
diagnose (* afwijkingen)
(zie werkzitting)
Morfologie van de bloedcellen
RBC gaan aan elkaar plakken en over elkaar gaan schuiven, bij een donor die te hoge c
albumine of RBC of bij infectie
Rode bloedcellen in geldrolvormig
door afwijkende eiwit samenstelling zoals verhoogd
fibrinogeen, verhoogde gammaglobulines, ….
Oa. bij ontsteking – Infecties
, DIFFERENTIATIE TOT BLOEDPLAATJES EN RODE
BLOEDCELLEN: MEGAKARYOPOIESE EN ERYTROPOIESE IN
HET BEENMERG
Bloedcelvorming in het beenmerg
In de aanmaak van iedere celsoort zijn er twee processen te onderscheiden: proliferatie
(celdeling) en differentiatie (uitrijping).
Proliferatie: celdeling via mitose. De twee dochtercellen zijn identiek aan de moedercel. Dit
proces kan zich vele malen herhalen. Differentiatie: overgang van een cel van een onrijp naar
een rijper stadium (zonder celdeling).
Alle bloedcellen ontstaan uit een gemeenschappelijke voorlopercel, de pluripotente
hematopoïetische stamcel. De stamcel kan door celdeling vermenigvuldigen en differentiëren
tot de specifieke voorlopercel van elke celsoort. Dit laatste type van voorlopercel kan zich
nog steeds door deling
vermenigvuldigen, maar
hij kan slechts in één
richting verder
differentiëren. de
lymfatische stamcel en de
myeloide granulocytair,
erytroïd, monocytair en
megakaryocytair).
Megakaryopoïese voor de vorming van bloedplaatjes
