VOORPLANTING BIJ DE VROUW
HET VOORTPLANTINGSSTELSEL & NEUROENDOCRINOLOGIE
Voortplantingsstelsel
Functies:
(1) eicel → Ovariële cyclus
(2) bevruchting ( syngamie)
(3) innesteling in Baarmoeder →
Endometrium cyclus
(4) voorzien voeding tijdens
zwangerschap → Placenta
(5) voorzien voeding na zwangerschap
→ Lactatie
De menstruele cyclus
In vrouwen van vruchtbare leeftijd (+/- 12 jaar)
Ongeveer 400 cycli tot aan menopauze
Elke cyclus is een voorbereiding op mogelijke zwangerschap
1. Ovariële cyclus
- Ontwikkeling van follikels om eicel vrij te zetten bij
ovulatie
- Speelt zich af in de eierstokken
• Medulla (merg) : binnenste laag rijk aan bloevaten
• Cortex (schors) : buitenste laag met follikels in verschillende stadia van
ontwikkeling
2. Endometrium cyclus
- Voorbereiding baarmoeder op mogelijke implantatie van een bevruchte eicel
- cycli van opbouw en afbraak
➔ Onderbreking menstruele cyclus door zwangerschap
,Neuroendocrinologie
ARC = nucleus arcuatus
POA = nucleus praeopticus
ME = eminentia mediana
GnRH-neuron
Gonadotropine
Release
Hormone
Gonadotrope cellen (5-15%van aP cellen)
Follikel stimulerend hormoon (FSH)
Luteïniserend hormoon (LH)
Lactotrope cellen
Prolactin
Kisspeptine
- genoemd naar ontdekkingsplaats
(Hershey, USA)
- bind aan GPR54 receptor op GnRH neuron
- stimuleert GnRH secretie
Dynorphine
- endogeen opioid peptide
- bind aan opioid receptor (kappa) op KDNy neuron
- negatief effect op frequentie Kiss secretie
- vertraging op effect
Neurokinine B (NKB)
- tachykinin peptide
- bind aan NK3 receptor op KDNy neuron
- positief effect op frequentie Kiss secretie : synchronisatie
Pathologie
- LOF Mutatie GPR54 : hypogonadotroop hypogonadisme (2003)
- GOF mutatie KISS/GPR54 : vroegtijdige puberteit (2008)
, - LOF NKB/NK3R : hypogonadotroop
hypogonadisme (2009)
Pulse generator
KDNy-neuron
Kisspeptine
Dynorphine
Neurokinine B (NKB)
Gonadotrope cellen in aP
- Onder invloed van GnRH – GnRH receptor activatie
- GnRH gesecreteerd uit GnRH neuronen is pulsatiel
→ LH en FSH pulsatiel
coexpressie van glycoproteine:
Lutheïniserend hormoon (LH)
- Hoge frequentie: LH-beta expressie : 1/h
- Regulatie van secretie uit secretoire granules
Follikel stimulerend hormoon (FSH)
- Lage frequentie : FSH-beta expressie 1/4h
- FSH-beta transcriptie is snelheidsbepalende stap in FSH secretie
HET VOORTPLANTINGSSTELSEL & NEUROENDOCRINOLOGIE
Voortplantingsstelsel
Functies:
(1) eicel → Ovariële cyclus
(2) bevruchting ( syngamie)
(3) innesteling in Baarmoeder →
Endometrium cyclus
(4) voorzien voeding tijdens
zwangerschap → Placenta
(5) voorzien voeding na zwangerschap
→ Lactatie
De menstruele cyclus
In vrouwen van vruchtbare leeftijd (+/- 12 jaar)
Ongeveer 400 cycli tot aan menopauze
Elke cyclus is een voorbereiding op mogelijke zwangerschap
1. Ovariële cyclus
- Ontwikkeling van follikels om eicel vrij te zetten bij
ovulatie
- Speelt zich af in de eierstokken
• Medulla (merg) : binnenste laag rijk aan bloevaten
• Cortex (schors) : buitenste laag met follikels in verschillende stadia van
ontwikkeling
2. Endometrium cyclus
- Voorbereiding baarmoeder op mogelijke implantatie van een bevruchte eicel
- cycli van opbouw en afbraak
➔ Onderbreking menstruele cyclus door zwangerschap
,Neuroendocrinologie
ARC = nucleus arcuatus
POA = nucleus praeopticus
ME = eminentia mediana
GnRH-neuron
Gonadotropine
Release
Hormone
Gonadotrope cellen (5-15%van aP cellen)
Follikel stimulerend hormoon (FSH)
Luteïniserend hormoon (LH)
Lactotrope cellen
Prolactin
Kisspeptine
- genoemd naar ontdekkingsplaats
(Hershey, USA)
- bind aan GPR54 receptor op GnRH neuron
- stimuleert GnRH secretie
Dynorphine
- endogeen opioid peptide
- bind aan opioid receptor (kappa) op KDNy neuron
- negatief effect op frequentie Kiss secretie
- vertraging op effect
Neurokinine B (NKB)
- tachykinin peptide
- bind aan NK3 receptor op KDNy neuron
- positief effect op frequentie Kiss secretie : synchronisatie
Pathologie
- LOF Mutatie GPR54 : hypogonadotroop hypogonadisme (2003)
- GOF mutatie KISS/GPR54 : vroegtijdige puberteit (2008)
, - LOF NKB/NK3R : hypogonadotroop
hypogonadisme (2009)
Pulse generator
KDNy-neuron
Kisspeptine
Dynorphine
Neurokinine B (NKB)
Gonadotrope cellen in aP
- Onder invloed van GnRH – GnRH receptor activatie
- GnRH gesecreteerd uit GnRH neuronen is pulsatiel
→ LH en FSH pulsatiel
coexpressie van glycoproteine:
Lutheïniserend hormoon (LH)
- Hoge frequentie: LH-beta expressie : 1/h
- Regulatie van secretie uit secretoire granules
Follikel stimulerend hormoon (FSH)
- Lage frequentie : FSH-beta expressie 1/4h
- FSH-beta transcriptie is snelheidsbepalende stap in FSH secretie
