1 Bespreek de opbouw en classificatie van virussen en illustreer dit
telkens met enkele voorbeelden.
Opbouw
Virussen zijn opgebouwd uit
• Proteïnen
• Nucleïnezuren
En worden omgeven door een enveloppe " enkel bij dierlijke virussen
Capside
Het virus bevat een capside dat bestaat uit capsomeren en heeft verschillende vormen
• Icosahedraal
Bestaat uit 12 pentons en een variabel aantal hexons
o Klein virus " weinig hexons
o Groot virus " veel hexons
Voorbeeld herpes, picorna, …
• Helicaal
Voorbeeld ebola, influenza, …
• Complexe vorm
Voorbeeld pox
Enveloppe
Bevindt zich rond het capside en bevat spikes
FUNCTIE aanhechting van het virus aan de cellen
Indien er geen enveloppe aanwezig is spreken we van een naakt virus
Genetisch materiaal
Het genetisch materiaal van een virus kan zowel RNA als DNA zijn
DNA genoom
• dsDNA (herpesvirus)
• ssDNA (parvovirus B19)
• partieel dsDNA (HBV)
• circulair dsDNA (HPV)
RNA genoom
• dsRNA (rotavirus)
• ssRNA (mazelenvirus)
,Er zijn 2 soorten enkelstrengige RNAs
Positive strand
RNA dat in capside van virus zit kan bij het binnenkomen in de cel direct worden vertaald in
een eiwit t.h.v. het ribosoom
Negative strand
RNA dat in capside van virus zit kan bij het binnenkomen in de cel niet direct worden
overgeschreven in eiwitten
DUS -RNA moet eerst worden omgezet tot +RNA
DAN pas kan er van dit +RNA eiwitten worden gemaakt
Classificatie
Volgens het international committee taxonomy of viruses (ICTV) kunnen virussen als volgt
geclassificeerd worden
Taxonomisch niveau Suffix Voorbeeld
Orde -virales Mononegavirales
Familie -viridae Paramyxoviridae
Subfamilie -virinae Paramyxovirinae
Genus -virus Morbillivirus
Species Mazelen virus
,2 Bespreek de verschillende mogelijke routes van transmissie van
vriussen en illustreer telkens aan de hand van voorbeelden.
• Orale transmissie
HOE via besmet voedsel en drinken, via speeksel
Enterovirus, rotavirus
• Druppelinfectie
HOE inademing
WAT respiratoire virussen
• Direct huidcontact
Papillomavirus
• Faeco-oraal
HAV, polio
• Directe inenting
HOE injecties, trauma’s en insectenbeten
o Via bloed (HIV, HBV)
o Via dieren (gele koorts, rabies)
• Seksuele transmissie
Papillomavirus, HIV, HSV-2
• Transplacentaal
HOE via placenta
Cytomegalovirus, rubellavirus
• Perinataal
HOE via geïnfecteerd geboortekanaal
Herpes
• Postnataal
HOE via moedermelk of direct contact
Herpes, HBV
, 3 Bespreek (aan de hand van schetsen) het genoom en de
replicatiecyclus van herpesvirussen.
Het herpesvirus is
• icosahedraal
• bevat een enveloppe met spikes
Herpes virus heeft een lineair dubbelstrengig DNA genoom (± 160 genen) dat bestaat uit
• Box (repetitieve sequenties)
• US (korte unieke sequenties)
• UL (lange unieke sequenties)
Replicatiecyclus
• Virus bevat envelope met spikes
• Virus maakt met spikes contact met receptoren op het oppervlak van de cel
• Celmembraan en membraan van het virus versmelten met elkaar
• Capside en matrixeiwitten komen terecht in cytoplasma door uncoating
• Caspide beweegt zich naar de celkern en gaat zijn DNA vrijzetten in de kern
• Lineair DNA gaat circulariseren
• Direct early mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Direct ealry mRNA wordt vertaald in direct early eiwitten
• Direct early eiwitten zorgen voor efficiënte transcriptie in de kern
• Early mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Early mRNA wordt vertaald in vroege eiwitten
• Vroege eiwitten zorgen voor efficiënte transcriptie in de kern
• Late mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Late mRNA wordt vertaald in late eiwitten
• Late eiwitten gaan terug naar de kern en worden samen met DNA streng verpakt tot
een nieuwe partikel
• Op het kernmembraan worden spikes gevormd en treedt het partikel uit via budding
• T.h.v. plasmamembraan treedt er opnieuw budding op
Direct early eiwitten = transcriptiefactoren
Early eiwitten = polymerase
Late eiwitten = structurele eiwitten (aanmaak capisde, spikes, matrix, …)
telkens met enkele voorbeelden.
Opbouw
Virussen zijn opgebouwd uit
• Proteïnen
• Nucleïnezuren
En worden omgeven door een enveloppe " enkel bij dierlijke virussen
Capside
Het virus bevat een capside dat bestaat uit capsomeren en heeft verschillende vormen
• Icosahedraal
Bestaat uit 12 pentons en een variabel aantal hexons
o Klein virus " weinig hexons
o Groot virus " veel hexons
Voorbeeld herpes, picorna, …
• Helicaal
Voorbeeld ebola, influenza, …
• Complexe vorm
Voorbeeld pox
Enveloppe
Bevindt zich rond het capside en bevat spikes
FUNCTIE aanhechting van het virus aan de cellen
Indien er geen enveloppe aanwezig is spreken we van een naakt virus
Genetisch materiaal
Het genetisch materiaal van een virus kan zowel RNA als DNA zijn
DNA genoom
• dsDNA (herpesvirus)
• ssDNA (parvovirus B19)
• partieel dsDNA (HBV)
• circulair dsDNA (HPV)
RNA genoom
• dsRNA (rotavirus)
• ssRNA (mazelenvirus)
,Er zijn 2 soorten enkelstrengige RNAs
Positive strand
RNA dat in capside van virus zit kan bij het binnenkomen in de cel direct worden vertaald in
een eiwit t.h.v. het ribosoom
Negative strand
RNA dat in capside van virus zit kan bij het binnenkomen in de cel niet direct worden
overgeschreven in eiwitten
DUS -RNA moet eerst worden omgezet tot +RNA
DAN pas kan er van dit +RNA eiwitten worden gemaakt
Classificatie
Volgens het international committee taxonomy of viruses (ICTV) kunnen virussen als volgt
geclassificeerd worden
Taxonomisch niveau Suffix Voorbeeld
Orde -virales Mononegavirales
Familie -viridae Paramyxoviridae
Subfamilie -virinae Paramyxovirinae
Genus -virus Morbillivirus
Species Mazelen virus
,2 Bespreek de verschillende mogelijke routes van transmissie van
vriussen en illustreer telkens aan de hand van voorbeelden.
• Orale transmissie
HOE via besmet voedsel en drinken, via speeksel
Enterovirus, rotavirus
• Druppelinfectie
HOE inademing
WAT respiratoire virussen
• Direct huidcontact
Papillomavirus
• Faeco-oraal
HAV, polio
• Directe inenting
HOE injecties, trauma’s en insectenbeten
o Via bloed (HIV, HBV)
o Via dieren (gele koorts, rabies)
• Seksuele transmissie
Papillomavirus, HIV, HSV-2
• Transplacentaal
HOE via placenta
Cytomegalovirus, rubellavirus
• Perinataal
HOE via geïnfecteerd geboortekanaal
Herpes
• Postnataal
HOE via moedermelk of direct contact
Herpes, HBV
, 3 Bespreek (aan de hand van schetsen) het genoom en de
replicatiecyclus van herpesvirussen.
Het herpesvirus is
• icosahedraal
• bevat een enveloppe met spikes
Herpes virus heeft een lineair dubbelstrengig DNA genoom (± 160 genen) dat bestaat uit
• Box (repetitieve sequenties)
• US (korte unieke sequenties)
• UL (lange unieke sequenties)
Replicatiecyclus
• Virus bevat envelope met spikes
• Virus maakt met spikes contact met receptoren op het oppervlak van de cel
• Celmembraan en membraan van het virus versmelten met elkaar
• Capside en matrixeiwitten komen terecht in cytoplasma door uncoating
• Caspide beweegt zich naar de celkern en gaat zijn DNA vrijzetten in de kern
• Lineair DNA gaat circulariseren
• Direct early mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Direct ealry mRNA wordt vertaald in direct early eiwitten
• Direct early eiwitten zorgen voor efficiënte transcriptie in de kern
• Early mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Early mRNA wordt vertaald in vroege eiwitten
• Vroege eiwitten zorgen voor efficiënte transcriptie in de kern
• Late mRNA wordt aangemaakt in de kern en gaat naar cytoplasma
• Late mRNA wordt vertaald in late eiwitten
• Late eiwitten gaan terug naar de kern en worden samen met DNA streng verpakt tot
een nieuwe partikel
• Op het kernmembraan worden spikes gevormd en treedt het partikel uit via budding
• T.h.v. plasmamembraan treedt er opnieuw budding op
Direct early eiwitten = transcriptiefactoren
Early eiwitten = polymerase
Late eiwitten = structurele eiwitten (aanmaak capisde, spikes, matrix, …)
