Samenvatting Goederenrecht | Hogeschool Gent | 2025/26

Goederenrecht


PRAKTISCHE INFO

Goederenrecht bekijken we alles rondom het eigendom, je eigen rechten, maar
rekening houdend met anderen, bijvoorbeeld je buren (burenhinder).

Eigendomsrecht – je huurt een huis = huurgeld

Vruchtgebruik om goed: je hebt het recht op gebruik en genot van een goed
waarvan iemand anders de (blote) eigenaar is.

Huis word geschonken – schenkbelasting

Mede-eigendom:

- Je bent niet alleen eigenaar
- Samen met andere eigenaar van een goed
- Voorbeeld: gemeenschappelijke ruimte in een appartementsgebouw: de
lift, de traphal, het dak (niemand is daar helemaal alleen eigenaar van)
- Kosten voor lift te herstellen: sommige zouden dit niet leuk vinden dat
iedereen moet bijleggen als je bijvoorbeeld op het gelijksvloer woont.

Opstalrecht:

- Recht op andermans grond bouwwerken op te richten en er eigenaar van
te zijn
- Hernieuwbare energie: windmolens, zonnepanelen
- Energiemaatschappij (beperkt aantal financiële middelen), wilt gewoon
ruimte ter beschikking voor de windmolens zonder de eigenaar er van te
zijn van het stuk grond. Opstalrecht, tijdens onze duur van het
opstalovereenkomst zijn we de ‘baas’ voor ons project. De landbouwer
krijgt een vergoeding MAAR blijft wel gewoon de eigenaar hele tijd.

Koop-verkoop:

- Binnen het verbintenissenrecht, is een contract tussen 2 personen.
- Belangrijkste manier om eigenaar te worden van een goed door koop-
verkoop
- Verkoper overdraagt de goederen en de koper betaalt die
- Doel – eigendomsoverdracht, behoort tot verbintenissenrecht want het is
een contract

SITUERING EN BELANG OLOD BINNEN DE OPLEIDING RE
Belang

 Basiselement van ons rechtssysteem
En dus onmisbare kennis voor de juridische professional
- Basis voor veel juridische documenten en transacties
Bv. koopovereenkomsten, hypotheekakten …
- Veel voorkomend onderwerp in juridische adviesverlening en geschillen
Bv. successieplanning, energieprojecten, burenruzies …
- Samenhang met andere rechtstakken
Bv. erfrecht, beslagrecht, insolventierecht …




1

,Goederenrecht




THEMA 1 - INLEIDING: BEGRIPPEN, SOORTEN GOEDEREN & ZAKELIJKE RECHTEN

1. SITUERING. WAT IS ‘GOEDERENRECHT’?

Goederenrecht: begrip

 Goederenrecht: regels over
- De rechten die
= zakelijke rechten
- Personen kunnen hebben
= rechtssubjecten
- Op goederen
= rechtsobjecten/ voorwerpen vatbaar voor toe-eigening

Rechtssubject Rechtsobject
 Persoon die rechten en plichten  Zaak/voorwerp waarover
kan hebben rechtssubjecten rechten kunnen
 Heeft ‘rechtspersoonlijkheid’ uitoefenen
 Kan een wil uitdrukken en  Is ‘willoos’
rechtshandelingen stellen  Bv: een huis, een auto, een
 2 soorten: (vordering)recht (bv. Recht op
- Natuurlijke personen betaling van een som geld)
= mensen ‘van vlees en bloed’
- Rechtspersonen
= juridische constructie (‘fictie’),
eigen rechten & plichten, los van
haar leden-NP




Goederenrecht: situering

Goederenrecht = beschrijft de juridische band tussen een persoon en een goed.
Het gaat dus over wie welke rechten heeft op welke goederen.

 Goederenrecht: onderdeel v/h vermogensrecht
 recht tot regeling van vermogensrechten of patrimoniale rechten
 in geld waardeerbare rechten, dus met een economische waarde &
vatbaar voor verhandeling
<> extrapatrimoniale rechten (hebben geen economische waarden en
kun je geen contracten sluiten, hebben geen geldwaarde (niemand is
bijvoorbeeld geïnteresseerd om jou levensrecht te betalen) (= niks te
maken met geld)

 Soorten vermogensrechten



2

,Goederenrecht

1. Zakelijke rechten: rechten die je tegenover iedereen kunt inroepen
ze geven rechtstreekse band
2. Vorderingsrechten: rechten die je tegenover 1 of meer bepaalde
personen kunt inroepen
3. Intellectuele rechten: rechten op voortbrengselen van de geest. Bv.
auteursrecht

Zakelijke rechten Vorderingsrechten
 Geven rechtssubject rechtstreeks  Geven rechtssubject recht op
recht op een rechtsobject (of prestatie v/e ander
geldwaarde ervan) rechtssubject
 Recht =  Prestatie = iets (niet) doen of iets
zeggenschap/macht/bevoegdheid geven
over het goed (of recht op  Gaat over de verhouding
geldwaarde ervan) (relatie/band) tussen
 Vereist geen tussenkomst/ rechtssubjecten (daarom ook:
handeling van ander rechtssubject persoonlijke rechten)
 Met variabele draagwijdte i.f.v.
soort zakelijke recht
 Gaat over de rechtstreekse
verhouding (relatie/band) tussen
rechtssubject & rechtsobject

= goederenrecht
= verbintenissenrecht
Zakelijke rechten: macht van bepaalde goederen: ik heb het recht om alles te
doen wat ik wil.




1 persoon nodig om te spelen voor een zakelijk recht, wie eigenaar is heeft meer
rechten tegenover iemand die alleen het vruchtgebruik heeft.

Voorbeeld: woning (kan zakelijk en vorderingsrecht zijn) als je eigenaar bent heb
je het eigendomsrecht (zakelijkrecht), niemand anders is er bij betrokken, je hebt
het recht om de woning te gebruiken en het genot (je hebt het recht op alles wat
die opbrengt) en te beschikken (recht om handelingen te stellen waardoor de


3

, Goederenrecht

woning niet meer in je vermogen zit, woning te vernietigen of te verkopen)
niemand anders betrokken dan de eigenaar zelf. RECHT OP GOED ZELF

Je huurt de woning, je hebt recht om de woning te gebruiken (huurrecht), je hebt
geen recht op de woning zelf, je heb recht op een prestatie van een andere
persoon, de verhuurder. HEEFT ALLEEN PERSOONLIJKRECHT, te verhuurder te
vorderen over de overeenkomt.




1. SITUERING. SOORTEN ZAKELIJKE RECHTEN
Zakelijke hoofdrechten Zakelijke zekerheidsrechten
(of: zelfstandige zakelijke (of: accessoire zakelijke rechten)
rechten)
 Betreffen het goed zelf  Betreffen geldwaarde v/h goed
 Verlenen recht (zeggenschap)  Verlenen recht op geldwaarde
over goed zelf v/h goed
 Zijn zelfstandige rechten  Zijn afhankelijk van andere
= bestaan op zichzelf, zonder band rechtsverhouding
met andere rechtsverhouding = accessorium/bijzaak v/e
 Met variabele draagwijdte ifv soort schuldvordering
zakelijk hoofdrecht  Waarborgen deze
1. Eigendomsrecht = meest schuldvordering & geven zo
volkomen zakelijke recht (ruimste ‘zekerheid’ van nakoming ervan
zeggenschap)  Bieden voorrang op andere Ses in
art. 3.3, tweede lid BW ‘samenloopsituaties’
2. Mede-eigendom = variant  Met variabele draagwijdte ifv soort
eigendomsrecht met eigen zakelijk zekerheidsrecht
kenmerken 1. Voorrechten
art. 3.3, tweede lid BW 2. Pand
3. Zakelijke gebruiksrechten = 3. Hypotheek
zakelijke rechten met minder 4. Retentierecht
omvangrijke zeggenschap: art. 3.3, vierde lid BW
vruchtgebruik, opstalrecht,
erfpacht, erfdienstbaarheden
art. 3.3, derde lid BW
Zakelijkehoofdrechten: geven aan een persoon het recht op een goed zelf ,
recht omvat het mogelijkheid om handelingen uit te voeren (verschil naar gelang
van zakelijk hoofdrecht).

Eigendomsrecht: eigenaar kan alles doen met de woning. Verkopen, verhuren,
het genot ervan …

Zakelijke zekerheidsrechten – type van zakelijke rechten: geef aan persoon
geen recht op goed zelf, maat wel op de economische waarde, de geldwaarde
van het goed. Accessoire recht omdat ze niet op zich zelf bestaan, ze bestaan
niet op zichzelf.
Geven recht op goed zelf, geven wel recht op economisch recht.


4