Pedagogiek
1.PEDAGOGIEK
1.1. BESCHRIJVING VAN HET BEGRIP PEDAGOGIEK
Pedagogische wetenschappen = bestudeert de ontwikkeling en opvoeding van
kinderen,
jongeren en jongvolwassen.
-> spelen af in verschillende contexten en over verschillende relaties
‘wetenschappen’ verwijst naar de verschillende deeldisciplines
vb. onderwijspedagogiek, sociale pedagogiek, historische pedagogiek en de
orthopedagogiek
Pedagogiek = wetenschappelijke studie van de opvoeding van kinderen en
jongeren van 0-18
jaar. ( kleine opvoedingsproblemen, vaak tijdelijk, die preventief
of met lichte
ingrepen opgelost kunnen worden)
Orthopedagogiek= bestudeert op wetenschappelijke wijze het handelen in
verontrustende
opvoedingssituaties.
Pedagogiek
Pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord paidagoogia
pais (ped) = Oudgrieks woord voor kind
agogein (agogie) = leiden/begeleiden
k = wetenschappelijke studie van de pedagogie, opvoedkunde
Kind/ jongeren = gedrag verklaren
opvoeder= vaardigheden en het handelen ondersteunen en verbeteren
DOEL: opvoeders handvaten geven zodat ze kunnen bijdragen aan een
verbetering van de opvoedsituatie. = ontwikkeling van het kind/jongeren
stimuleren.
-> belang van kind centraal
DOEL van pedagogiek = opvoedingssituatie verbeteren door middel van
hulpverlening
-> men richt zich op algemene principes van kennis over opvoeden
= wordt gebruikt om algemene opvoedingsvragen te beantwoorden in situaties
waar er geen specifieke problemen zijn. (voorbeelden zie cursus)
1.2. WAT VERSTAAN WE ONDER OPVOEDEN
Het is moeilijk een sluitende definitie van opvoeden te geven
1
,Traditioneel idee = kinderen passieve ontvangers zijn van het opvoedgedrag van
ouders
-> klopt niet meer!
Transactionele modellen = bewijs dat ouders en kinderen elkaar beïnvloeden
We vertrekken nu van het idee dat opvoeden een circulair en complementair
proces is
Circulair proces = sprake van actie/reactie in de omgang tussen ouder en kind
kind= heeft noden maar kan die niet letterlijk benoemen. Wat het kind nodig
heeft is wel af te leiden uit hun gedrag.
Circulaire kijk op de opvoeding = benoemen deze noden als de pedagogische
vraag van het kind
-> de ouder handelt om de ontwikkeling van het kind te bevorderen. (vb. zie
cursus)
-> op die manier ontstaat de interactie tussen beide partijen
opvoeden= voortdurende interactie tussen ouder en kind
Pedagogische vraag = gedrag van het kind
pedagogisch aanbod = aanpak van de ouder
-> door de interactie tussen beiden is het vaak niet mogelijk om een duidelijke
oorzaak aan te wijzen van het probleem in de ontwikkeling van de kinderen.
Complementair = ouder en kind dragen evenveel bij in het proces
We zien ontwikkeling als een dynamisch spel tussen nature, nurture en
zelfbepaling
- Erfelijke aanleg (nature) = kind word geboren met een bepaalde aanleg.
vb. een kind wordt geboren met een visuele beperking
- Milieu (nurture) = kind ontwikkeld zich in contact met zijn milieu en andere
mensen.
vb. kinderen die opgroeien in een kansarm milieu krijgen vaak minder
mogelijkheden
- Zelfbepaling = kinderen kunnen zelf beslissingen nemen, hebben een
eigen wil
vb. een kind met slecht punten in de lagere school en een negatief advies
krijgt maar gaat toch een moeilijke richting doen in het middelbaar en
slaagt erin het diploma te halen op eigen wilskracht.
Ouders hebben dus eigenlijk maar een deeltaak en een beperkte invloed.
Kinderen geven vorm aan hun eigen leven. Hoe ouder ze worden krijgen ze een
grotere persoonlijke vrijheid en worden ze beïnvloed door meerde milieufactoren.
1.3. IS OPVOEDEN EEN ZAAK VAN DE OUDERS ALLEEN?
2
,“ it takes a village to raise a child” => geeft aan dat opvoeden niet alleen te taak
is van de ouder
-> meerde personen dragen hun steentje bij aan de opvoeding (vb. gezin,
vrienden, leerkracht,…)
Opvoedingsmilieu = omgeving waarin een kind opgroeit en die invloed heeft op
de ontwikkeling
4 verschillend niveaus van opvoedingsmilieus:
- Primair (gezin) = leert het kind een beeld van de wereld te vormen en
vormt een kader waarin een kind naar de wereld kijkt en ervaringen
ordent.
-> socialisatie
- Secundair (school/kinderopvang) = hebben een opvoedende taak elk type
school heeft een andere visie en ouders kiezen vaak een school die bij hun
visie aansluit.
- Tertair (buurt, leeftijdsgenoten, sportclub,…) = hoe ouder ze worden hoe
meer invloed leeftijdsgenoten hebben en ouders minder belangrijk worden.
- Quartair (de wereld) = maatschappelijke veranderingen en technologische
ontwikkelingen hebben invloed op de ontwikkeling
2. SOCIAAL-ECOLOGISCH MODEL VAN BRONFENBRENNER
Sociaal-ecologisch model = urie bronfenbrenner = 1979
Hij gaat er van uit dat de omgeving waarin het kind opgroeit een grote invloed
heeft op de ontwikkeling van het kind.
-> elke cirkel stelt een systeem voor
Er zijn 5 systemen: micro, meso,
exo, macro, chrono
-> al deze systemen hebben ook
weer invloed op elkaar
Hij benadrukt met zijn model het
belang van de sociale
omgeving tijdens de ontwikkeling.
Nog voordat een kind geboren
wordt heeft het al invloed
op zijn omgeving, zo veranderd het
gezinssysteem.
2.1. HET MICROSYSTEEM
Microsysteem = is de dagelijkse, directe omgeving waarin het kind zich begeeft
en in interactie
3
, is met de omgeving. (vb. gezin, broers/zussen, maar later ook
de crèche, school,.)
Microsystemen vormen een dynamische context voor de ontwikkeling van het
kind.
-> ervaart de invloed heel direct omdat het kind zelf actief deelneemt met
andere uit het systeem
-> interactie is voor elk kind uniek: GEVOLG omgeving wordt door elk kind anders
ervaren.
(vb. twee kinderen uit het zelfde gezin kunnen een verschillend beeld hebben
van hun ouders)
Microsysteem wordt gekenmerkt door een aantal fysische/ materiële en sociale
aspecten
- Fysische/ materiële aspecten = vb. huisvestiging, de buurt, het gebouw, …
(vb. microsysteem ‘gezin’ woont een kind in een huis met een tuin en
schommel)
- Sociale aspecten = hebben te maken met de samenstelling van het
systeem
(vb. in het gezin van karel is het de gewoonte dat de ouders elke avond
een verhaaltje voorlezen)
2.2. MESOSYSTEEM
Mesosysteem = bestaat uit de relaties tussen de microsystemen van het kind,
het gaat om
contacten die de personen uit het microsysteem met elkaar
hebben.
Goede afstemming = positieve relatie tussen verschillende microsystemen komt
ten goede van
de ontwikkeling van het kind.
-> relaties tussen de microsystemen positief verlopen -> ondersteunend netwerk
biedt aan kind
(vb. als ouders goed kunnen opschieten met de leerkrachten van het kind of
actief betrokken zijn bij de vriendschappen van hun kind wordt de ontwikkeling
positief beïnvloed)
Minder goede afstemming = kan een belemmerend effect hebben op de
ontwikkeling
-> indien relaties verstoord zijn, dan ontbreekt deze steun (vb. ouders hebben
een hekel aan de vrienden ervaart het kind onevenwicht, belemmerend effect)
Als we kijken naar de onderlinge relaties kunnen we stilstaan bij frequentie,
kwaliteit en waardering.
- Frequentie = geeft aan hoe vaak er contact is tussen verschillende
microsystemen
4
1.PEDAGOGIEK
1.1. BESCHRIJVING VAN HET BEGRIP PEDAGOGIEK
Pedagogische wetenschappen = bestudeert de ontwikkeling en opvoeding van
kinderen,
jongeren en jongvolwassen.
-> spelen af in verschillende contexten en over verschillende relaties
‘wetenschappen’ verwijst naar de verschillende deeldisciplines
vb. onderwijspedagogiek, sociale pedagogiek, historische pedagogiek en de
orthopedagogiek
Pedagogiek = wetenschappelijke studie van de opvoeding van kinderen en
jongeren van 0-18
jaar. ( kleine opvoedingsproblemen, vaak tijdelijk, die preventief
of met lichte
ingrepen opgelost kunnen worden)
Orthopedagogiek= bestudeert op wetenschappelijke wijze het handelen in
verontrustende
opvoedingssituaties.
Pedagogiek
Pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord paidagoogia
pais (ped) = Oudgrieks woord voor kind
agogein (agogie) = leiden/begeleiden
k = wetenschappelijke studie van de pedagogie, opvoedkunde
Kind/ jongeren = gedrag verklaren
opvoeder= vaardigheden en het handelen ondersteunen en verbeteren
DOEL: opvoeders handvaten geven zodat ze kunnen bijdragen aan een
verbetering van de opvoedsituatie. = ontwikkeling van het kind/jongeren
stimuleren.
-> belang van kind centraal
DOEL van pedagogiek = opvoedingssituatie verbeteren door middel van
hulpverlening
-> men richt zich op algemene principes van kennis over opvoeden
= wordt gebruikt om algemene opvoedingsvragen te beantwoorden in situaties
waar er geen specifieke problemen zijn. (voorbeelden zie cursus)
1.2. WAT VERSTAAN WE ONDER OPVOEDEN
Het is moeilijk een sluitende definitie van opvoeden te geven
1
,Traditioneel idee = kinderen passieve ontvangers zijn van het opvoedgedrag van
ouders
-> klopt niet meer!
Transactionele modellen = bewijs dat ouders en kinderen elkaar beïnvloeden
We vertrekken nu van het idee dat opvoeden een circulair en complementair
proces is
Circulair proces = sprake van actie/reactie in de omgang tussen ouder en kind
kind= heeft noden maar kan die niet letterlijk benoemen. Wat het kind nodig
heeft is wel af te leiden uit hun gedrag.
Circulaire kijk op de opvoeding = benoemen deze noden als de pedagogische
vraag van het kind
-> de ouder handelt om de ontwikkeling van het kind te bevorderen. (vb. zie
cursus)
-> op die manier ontstaat de interactie tussen beide partijen
opvoeden= voortdurende interactie tussen ouder en kind
Pedagogische vraag = gedrag van het kind
pedagogisch aanbod = aanpak van de ouder
-> door de interactie tussen beiden is het vaak niet mogelijk om een duidelijke
oorzaak aan te wijzen van het probleem in de ontwikkeling van de kinderen.
Complementair = ouder en kind dragen evenveel bij in het proces
We zien ontwikkeling als een dynamisch spel tussen nature, nurture en
zelfbepaling
- Erfelijke aanleg (nature) = kind word geboren met een bepaalde aanleg.
vb. een kind wordt geboren met een visuele beperking
- Milieu (nurture) = kind ontwikkeld zich in contact met zijn milieu en andere
mensen.
vb. kinderen die opgroeien in een kansarm milieu krijgen vaak minder
mogelijkheden
- Zelfbepaling = kinderen kunnen zelf beslissingen nemen, hebben een
eigen wil
vb. een kind met slecht punten in de lagere school en een negatief advies
krijgt maar gaat toch een moeilijke richting doen in het middelbaar en
slaagt erin het diploma te halen op eigen wilskracht.
Ouders hebben dus eigenlijk maar een deeltaak en een beperkte invloed.
Kinderen geven vorm aan hun eigen leven. Hoe ouder ze worden krijgen ze een
grotere persoonlijke vrijheid en worden ze beïnvloed door meerde milieufactoren.
1.3. IS OPVOEDEN EEN ZAAK VAN DE OUDERS ALLEEN?
2
,“ it takes a village to raise a child” => geeft aan dat opvoeden niet alleen te taak
is van de ouder
-> meerde personen dragen hun steentje bij aan de opvoeding (vb. gezin,
vrienden, leerkracht,…)
Opvoedingsmilieu = omgeving waarin een kind opgroeit en die invloed heeft op
de ontwikkeling
4 verschillend niveaus van opvoedingsmilieus:
- Primair (gezin) = leert het kind een beeld van de wereld te vormen en
vormt een kader waarin een kind naar de wereld kijkt en ervaringen
ordent.
-> socialisatie
- Secundair (school/kinderopvang) = hebben een opvoedende taak elk type
school heeft een andere visie en ouders kiezen vaak een school die bij hun
visie aansluit.
- Tertair (buurt, leeftijdsgenoten, sportclub,…) = hoe ouder ze worden hoe
meer invloed leeftijdsgenoten hebben en ouders minder belangrijk worden.
- Quartair (de wereld) = maatschappelijke veranderingen en technologische
ontwikkelingen hebben invloed op de ontwikkeling
2. SOCIAAL-ECOLOGISCH MODEL VAN BRONFENBRENNER
Sociaal-ecologisch model = urie bronfenbrenner = 1979
Hij gaat er van uit dat de omgeving waarin het kind opgroeit een grote invloed
heeft op de ontwikkeling van het kind.
-> elke cirkel stelt een systeem voor
Er zijn 5 systemen: micro, meso,
exo, macro, chrono
-> al deze systemen hebben ook
weer invloed op elkaar
Hij benadrukt met zijn model het
belang van de sociale
omgeving tijdens de ontwikkeling.
Nog voordat een kind geboren
wordt heeft het al invloed
op zijn omgeving, zo veranderd het
gezinssysteem.
2.1. HET MICROSYSTEEM
Microsysteem = is de dagelijkse, directe omgeving waarin het kind zich begeeft
en in interactie
3
, is met de omgeving. (vb. gezin, broers/zussen, maar later ook
de crèche, school,.)
Microsystemen vormen een dynamische context voor de ontwikkeling van het
kind.
-> ervaart de invloed heel direct omdat het kind zelf actief deelneemt met
andere uit het systeem
-> interactie is voor elk kind uniek: GEVOLG omgeving wordt door elk kind anders
ervaren.
(vb. twee kinderen uit het zelfde gezin kunnen een verschillend beeld hebben
van hun ouders)
Microsysteem wordt gekenmerkt door een aantal fysische/ materiële en sociale
aspecten
- Fysische/ materiële aspecten = vb. huisvestiging, de buurt, het gebouw, …
(vb. microsysteem ‘gezin’ woont een kind in een huis met een tuin en
schommel)
- Sociale aspecten = hebben te maken met de samenstelling van het
systeem
(vb. in het gezin van karel is het de gewoonte dat de ouders elke avond
een verhaaltje voorlezen)
2.2. MESOSYSTEEM
Mesosysteem = bestaat uit de relaties tussen de microsystemen van het kind,
het gaat om
contacten die de personen uit het microsysteem met elkaar
hebben.
Goede afstemming = positieve relatie tussen verschillende microsystemen komt
ten goede van
de ontwikkeling van het kind.
-> relaties tussen de microsystemen positief verlopen -> ondersteunend netwerk
biedt aan kind
(vb. als ouders goed kunnen opschieten met de leerkrachten van het kind of
actief betrokken zijn bij de vriendschappen van hun kind wordt de ontwikkeling
positief beïnvloed)
Minder goede afstemming = kan een belemmerend effect hebben op de
ontwikkeling
-> indien relaties verstoord zijn, dan ontbreekt deze steun (vb. ouders hebben
een hekel aan de vrienden ervaart het kind onevenwicht, belemmerend effect)
Als we kijken naar de onderlinge relaties kunnen we stilstaan bij frequentie,
kwaliteit en waardering.
- Frequentie = geeft aan hoe vaak er contact is tussen verschillende
microsystemen
4
